Haberciliği en doğrudan bağlayan bent. Tek bir bentte dört ayrı kural vardır.
Bendin Tam Metni
m.8/1-ı — Tarafsızlık, gerçeklik ve doğruluk ilkelerini esas almak ve toplumda özgürce kanaat oluşumuna engel olmamak zorundadır; soruşturulması basın meslek ilkeleri çerçevesinde mümkün olan haberler, soruşturulmaksızın veya doğruluğundan emin olunmaksızın yayınlanamaz; haberin verilişinde abartılı ses ve görüntüye, doğal sesin dışında efekt ve müziğe yer verilemez; görüntülerin arşiv veya canlandırma niteliği ile ajanslardan veya başka bir medya kaynağından alınan haberlerin kaynağının belirtilmesi zorunludur.
Dört Kural
| No | Kural |
|---|---|
| 1 | Tarafsızlık, gerçeklik ve doğruluk ilkelerini esas almak ve toplumda özgürce kanaat oluşumuna engel olmamak |
| 2 | Soruşturulması basın meslek ilkeleri çerçevesinde mümkün olan haberler, soruşturulmaksızın veya doğruluğundan emin olunmaksızın yayınlanamaz |
| 3 | Haberin verilişinde abartılı ses ve görüntüye, doğal sesin dışında efekt ve müziğe yer verilemez |
| 4 | Görüntülerin arşiv veya canlandırma niteliği ile ajanslardan veya başka bir medya kaynağından alınan haberlerin kaynağının belirtilmesi zorunludur |
Üçüncü Kuralın Kapsamı
Ayrıntısını müzik ve efekt yazısında ele aldık.
Dördüncü Kural: İki Ayrı Belirtme Yükümlülüğü
- Arşiv veya canlandırma niteliği — görüntünün o ana ait olmadığı belirtilir.
- Ajans veya başka medya kaynağı — haberin kaynağı belirtilir.
Bunları arşiv görüntüsü yazısında ve ajans kaynağı yazısında ele aldık.
Yaptırım Kademesi
(ı) bendi m.32/1'deki ağır listede yer almaz; m.32/2 uygulanır.
| Aşama | Sonuç |
|---|---|
| İhlal | Bir önceki aydaki brüt ticarî iletişim gelirinin %1–3'ü — m.32/2 |
| Alt sınır | Radyo bin TL; televizyon ve isteğe bağlı on bin TL |
| Bir yılda yirmiden fazla ihlal | Yayın beş güne kadar durdurulur — m.32/5 |
| Tekrar / ikinci tekrar | Beş–on gün durdurma / lisans iptali |
TRT'deki Karşılığı
2954 sayılı Kanun m.5/k: haberlerin toplanması, seçilmesi ve yayınlanmasında tarafsızlık, doğruluk ve çabukluk ilkeleri ile çağdaş habercilik teknik ve metotlarına bağlı olmak. m.5/l: haberler ile yorumları ayırmak ve yorumların kaynaklarını açıklamak.
Basılı Yayındaki Karşılığı
Basılı yayın ve internet haber siteleri bakımından teyit yükümlülüğü 5187 sayılı Basın Kanunundaki sorumluluk rejimi ve 7418 sayılı Kanunla gelen düzenlemeler çerçevesinde değerlendirilir. Ayrıntısını hukuki sınırlar yönergesinde ele aldık.
Redaksiyon Kontrol Listesi
- Haber soruşturulabilir mi? Soruşturuldu mu?
- Kaç bağımsız kaynak teyit etti?
- Görüntü arşiv veya canlandırma mı? Belirtildi mi?
- Haber ajanstan mı alındı? Kaynak belirtildi mi?
- Kurguda efekt veya müzik var mı?
- Ses ve görüntü abartılı mı?
Sonuç
6112 sayılı Kanunun 8/1-ı bendi dört kural içerir: tarafsızlık, gerçeklik ve doğruluk ilkelerini esas almak; soruşturulabilir haberleri teyit etmeden yayınlamamak; haberin verilişinde abartılı ses ve görüntü ile doğal ses dışında efekt ve müzik kullanmamak; görüntülerin arşiv veya canlandırma niteliğini ve ajans kaynağını belirtmek. Yaptırımı m.32/2 kademesindedir.