Evet ve şart iki katmanlıdır: sayı ve tabi olunan hukuk. 6112 m.23/1: "Medya hizmet sağlayıcılarının haber birimlerinde çalıştırılacak basın kartlı personelin asgarî sayısını Üst Kurul belirler. Bu personel 13/6/1952 tarihli ve 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanuna tabidir."
Birinci katman: asgarî sayı
Kanun bir rakam vermez; yetkiyi Üst Kurula bırakır. Dolayısıyla "kaç kişi çalıştırmalıyım" sorusunun cevabı kanunda değil, yürürlükteki Üst Kurul düzenlemesindedir. Sayının yayın türüne, yayın alanına (yerel, bölgesel, ulusal) ve yayın ortamına göre farklılaşması beklenir.
İkinci katman: 5953 sayılı Kanuna tabilik
Bu, kanunun getirdiği en somut ve en pahalı sonuçtur. Haber biriminde çalıştırılacak basın kartlı personel, İş Kanununa değil 5953 sayılı Kanuna tabidir. İki rejim arasındaki farklar personel maliyetini doğrudan etkiler.
| Konu | 5953 rejiminin özelliği |
|---|---|
| İş sözleşmesi | Yazılı olması ve kanunda öngörülen unsurları taşıması gerekir |
| Kıdem tazminatı | 5953'ün kendi hükümleri uygulanır |
| İhbar öneli | 5953'ün kendi süreleri geçerlidir |
| Fazla mesai | 5953'ün kendi ücret rejimi vardır |
| Ücretin geç ödenmesi | 5953 gecikme faizi öngörür |
Basın kartı boyutu
m.23 "basın kartlı personel" der. Basın kartı, İletişim Başkanlığı tarafından Basın Kartı Yönetmeliği çerçevesinde verilir; 6112 kartın verilme usulünü düzenlemez, yalnız haber biriminde bu karta sahip personel çalıştırılmasını arar. Dolayısıyla yükümlülüğü yerine getirmek için iki süreç birlikte yürütülür: kadroyu kurmak ve bu kadro için basın kartı başvurularını tamamlamak.
Haber birimi ile diğer birimler
Yükümlülük "haber birimlerinde çalıştırılacak" personel içindir. Yapım, teknik, satış ve idarî birimler bu hükmün kapsamı dışındadır. Ancak birim ayrımının kâğıt üzerinde değil fiilen yapılması beklenir: haber üretiminde çalışan bir personelin başka bir birimde gösterilmesi, denetimde sorun doğurur.
Yayın ilkeleriyle bağı
m.23'ün amacı yalnız istihdam değildir; haberciliğin meslekî standardını korumaktır. m.8/1-ı bu standardı içerik tarafında tanımlar: yayın hizmetleri "tarafsızlık, gerçeklik ve doğruluk ilkelerini esas almak ... zorundadır; soruşturulması basın meslek ilkeleri çerçevesinde mümkün olan haberler, soruşturulmaksızın veya doğruluğundan emin olunmaksızın yayınlanamaz."
Basın kartlı personel şartı, bu ilkeyi uygulayacak meslekî kadronun varlığını güvence altına alır.
Yaptırım
m.23 ihlali m.32/2 kapsamındadır. Fıkra yalnız yayın ilkelerini değil, "bu Kanunun diğer maddelerinde belirlenen ilke, yükümlülük veya yasaklara aykırı yayın yapan ve/veya bu Kanun hükümleri kapsamında Üst Kurul tarafından belirlenen yükümlülüklerini yerine getirmeyen" kuruluşları da kapsar. Asgarî sayı Üst Kurulca belirlendiği için, sayının altında kalmak doğrudan bu ikinci ihtimale girer.
Ceza, ihlalin tespit edildiği aydan bir önceki aydaki brüt ticarî iletişim gelirinin yüzde birinden yüzde üçüne kadardır; radyo için 1.000 TL, televizyon ve isteğe bağlı hizmetler için 10.000 TL'den az olamaz. m.32/8 uyarınca bu kapsamdaki her bir ihlal için bir defaya mahsus uyarı verilmesi mümkündür.
Kadro planlamasında dikkat edilecekler
- Üst Kurulun belirlediği asgarî sayıyı yayın türü ve alanınıza göre teyit edin.
- Basın kartı başvuru süreçlerini işe alımla birlikte başlatın; kart, işe girişle kendiliğinden doğmaz.
- Sözleşmeleri 5953'e göre düzenleyin; İş Kanunu şablonu kullanmayın.
- Haber birimi kadrosunu bordroda ayırt edilebilir biçimde tutun.
- Personel ayrılışlarında sayının eşiğin altına düşüp düşmediğini kontrol edin.
Sorumlu müdür şartlarını sorumlu müdür yazısında, yaptırım hesabını ceza hesabı yazısında anlattık.