RTÜK'ün varlığı yalnızca kanuna değil Anayasaya dayanır. Bu, düzenleyici kurumlar arasında onu ayrı bir yere koyar.
Anayasal Dayanak — m.133/2
(Ek fıkra: 21/6/2005-5370/1 md.) — Radyo ve televizyon faaliyetlerini düzenlemek ve denetlemek amacıyla kurulan Radyo ve Televizyon Üst Kurulu dokuz üyeden oluşur. Üyeler, siyasi parti gruplarının üye sayısı oranında belirlenecek üye sayısının ikişer katı olarak gösterecekleri adaylar arasından, her siyasi parti grubuna düşen üye sayısı esas alınmak suretiyle Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunca seçilir.
Ayrıntısını Anayasa m.133 yazısında ele aldık.
Kuruluş — m.34/1
Radyo, televizyon ve isteğe bağlı yayın hizmetleri sektörünü düzenlemek ve denetlemek amacıyla, idarî ve malî özerkliğe sahip, tarafsız bir kamu tüzel kişiliği niteliğinde Radyo ve Televizyon Üst Kurulu kurulmuştur.
| Nitelik | İçerik |
|---|---|
| Amaç | Radyo, televizyon ve isteğe bağlı yayın hizmetleri sektörünü düzenlemek ve denetlemek |
| Statü | İdarî ve malî özerkliğe sahip, tarafsız bir kamu tüzel kişiliği |
Bağımsızlık — m.34/2
Üst Kurul, bu Kanun ve mevzuatta kendisine verilen görev ve yetkileri kendi sorumluluğu altında bağımsız olarak yerine getirir ve kullanır.
Malî Özerklik ve Mallar — m.34/3
Üst Kurul, bu Kanunda ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununda belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde kendisine tahsis edilen malî kaynakları, görev ve yetkilerinin gerektirdiği ölçüde serbestçe kullanır.
Hükümetle İlişki ve Denetim
| Konu | Hüküm | Fıkra |
|---|---|---|
| Hükümetle ilişki | Cumhurbaşkanı veya görevlendireceği bir Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan aracılığıyla yürütülür | 4 |
| Denetim | Üst Kurul Sayıştay denetimine tabidir | 5 |
Üst Kurul Nasıl Çalışır?
Kanun ayrı maddelerde şunları düzenler:
| Madde | Konu |
|---|---|
| 35 | Üst Kurul üyelerinin nitelikleri ve seçimi |
| 36 | Başkan ve Başkan Vekili |
| 37 | Görev ve yetkiler |
| 38 | Yasaklar ve denetim |
| 39 | Üyelerin teminatı, malî ve sosyal hakları |
| 40 | Çalışma esasları, toplantı ve karar yeter sayısı |
| 41–42 | Malî kaynaklar, bütçe ve gelirlerin tahsili |
| 43 | Teşkilât, personel ve kadrolar |
Üye seçimini üye seçimi yazısında, görev ve yetkileri görev ve yetkiler yazısında ele aldık.
Tarihsel Arka Plan
RTÜK'ün öncülü, 2954 sayılı Kanunda düzenlenen Radyo ve Televizyon Yüksek Kuruludur. Bu Kurula ilişkin hükümler 13/4/1994 tarihli ve 3984 sayılı Kanunun 36. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır. RTÜK, 3984 sayılı Kanunla kurulmuş; 2011'de 6112 sayılı Kanun 3984'ü yürürlükten kaldırmıştır.
Ayrıntısını 3984'ten 6112'ye geçiş yazısında ele aldık.
Sonuç
Radyo ve Televizyon Üst Kurulu, radyo, televizyon ve isteğe bağlı yayın hizmetleri sektörünü düzenlemek ve denetlemek amacıyla kurulmuş, idarî ve malî özerkliğe sahip, tarafsız bir kamu tüzel kişiliğidir. Görev ve yetkilerini kendi sorumluluğu altında bağımsız olarak yerine getirir. Malları Devlet malı hükmündedir ve haczedilemez. Hükümetle ilişkilerini Cumhurbaşkanı veya görevlendireceği Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan aracılığıyla yürütür ve Sayıştay denetimine tabidir.