RTÜK'ün üye sayısı ve seçim usulü kanunda değil Anayasa'da yazılıdır. Aynı madde ayrıca TRT ve haber ajansları için bir ilke koyar.
Birinci Fıkra: Serbestlik
Madde 133 (Değişik: 8/7/1993-3913/1 md.) — Radyo ve televizyon istasyonları kurmak ve işletmek kanunla düzenlenecek şartlar çerçevesinde serbesttir.
İkinci Fıkra: RTÜK'ün Kuruluşu
(Ek fıkra: 21/6/2005-5370/1 md.) Radyo ve televizyon faaliyetlerini düzenlemek ve denetlemek amacıyla kurulan Radyo ve Televizyon Üst Kurulu dokuz üyeden oluşur.
| Unsur | Anayasal hüküm |
|---|---|
| Üye sayısı | Dokuz |
| Aday gösterme | Siyasi parti grupları, üye sayısı oranında belirlenecek üye sayısının ikişer katı olarak |
| Seçim | Her siyasi parti grubuna düşen üye sayısı esas alınmak suretiyle TBMM Genel Kurulunca |
| Diğer hususlar | Kuruluş, görev ve yetkiler, üyelerin nitelikleri, seçim usulleri ve görev süreleri kanunla düzenlenir |
Bu fıkra 21/6/2005 tarihli ve 5370 sayılı Kanunun 1. maddesiyle eklenmiştir. RTÜK'ün kanunî düzeni ise 6112 sayılı Kanundadır; ayrıntısını RTÜK yönergesinde ele aldık.
Üçüncü Fıkra: Özerklik ve Tarafsızlık
Devletçe kamu tüzelkişiliği olarak kurulan tek radyo ve televizyon kurumu ile kamu tüzelkişilerinden yardım gören haber ajanslarının özerkliği ve yayınlarının tarafsızlığı esastır.
| Kim? | Anayasal ilke | Kanunî karşılığı |
|---|---|---|
| Devletçe kurulan tek radyo ve televizyon kurumu | Özerklik ve yayınların tarafsızlığı | 2954 sayılı TRT Kanunu |
| Kamu tüzelkişilerinden yardım gören haber ajansları | Özerklik ve yayınların tarafsızlığı | 57 ve 7 sayılı Kanunlar + 14 sayılı CBK m.14 |
Kenar Başlığındaki Değişiklik
m.31 ile Birlikte
m.31 yararlanma hakkını, m.133 ise kurumsal statüyü düzenler. İkisi birlikte kamu yayıncılığının anayasal çerçevesini kurar. m.31'i yararlanma hakkı yazısında ele aldık.
Sonuç
Anayasa m.133, radyo ve televizyon istasyonu kurmayı ve işletmeyi kanunla düzenlenecek şartlar çerçevesinde serbest bırakır. RTÜK dokuz üyeden oluşur; üyeler siyasi parti gruplarının gösterdiği adaylar arasından TBMM Genel Kurulunca seçilir. Devletçe kurulan tek radyo ve televizyon kurumu ile kamu tüzelkişilerinden yardım gören haber ajanslarının özerkliği ve yayınlarının tarafsızlığı esastır.