Basın mevzuatıyla çalışırken en çok işe yarayan beceri, bir metnin hangi sürümünü okuduğunuzu anlamaktır. Bunu Resmî Gazete künyesi söyler.
Künye Nasıl Okunur?
Her mevzuat metninin başında bir künye bulunur. Örnekler, bu sitedeki yazılarda kullandığımız kaynaklardan:
| Mevzuat | Kabul / Karar tarihi | Resmî Gazete |
|---|---|---|
| 5187 sayılı Basın Kanunu | 9/6/2004 | 26/6/2004 — 25535 |
| 5953 sayılı Kanun | 13/6/1952 | Kabul tarihiyle anılır |
| 6112 sayılı Kanun | 15/2/2011 | 3/3/2011 — 27863 |
| 6279 sayılı Derleme Kanunu | 22/2/2012 | 29/2/2012 — 28219 |
| Basın Kartı Yönetmeliği | CB Kararı 9/4/2023-7051 | 10/4/2023 — 32159 |
| BİK Prensip Kararı 176 | 11.08.2006 | 17.08.2006 — 26262 |
| BİK Prensip Kararı 141 | 16.08.1996 | 22.08.1996 — 22735 |
| BİK Prensip Kararı 126 | 14.05.1993 | 11.06.1993 — 21604 |
| BİK Prensip Kararı 171 | 25.05.2005 | 07.06.2005 — 25838 |
Yürürlük Maddesini Okuyun
Her kanun ve yönetmeliğin sonunda bir yürürlük maddesi vardır ve üç farklı kalıpla karşılaşırsınız:
- "Yayımı tarihinde yürürlüğe girer." — En sık kalıp.
- Belirli bir tarih. Örneğin BİK 176 sayılı Prensip Kararı 1 Ocak 2007 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere alınmıştır.
- Onay tarihi. Örneğin İletişim Başkanlığı yönergeleri "Başkan tarafından onaylandığı tarihte" yürürlüğe girer.
Değişiklik Notları: Metnin Tarihçesi
Konsolide metinlerde her değiştirilen hükmün başında bir parantez bulunur. Bu notlar, maddenin hangi kanunla ne zaman değiştiğini söyler:
| Not | Anlamı | Örnek |
|---|---|---|
| (Değişik: ...) | Madde ya da fıkra değiştirilmiş | 5187 m.1 — "(Değişik fıkra: 13/10/2022-7418/1 md.)" |
| (Ek: ...) | Sonradan eklenmiş | 5187 m.4 — "(Ek fıkra: 13/10/2022-7418/3 md.)" |
| (Mülga: ...) | Yürürlükten kaldırılmış | 5953 m.22 — "(Mülga: 15/7/1963 - 274/33 md.)" |
| (İptal: ...) | Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal | 5953 m.20 — "(İptal: Anayasa Mahkemesinin 20/1/1993 tarih ve E.1992/36, K.1993/4 sayılı Kararıyla)" |
Basın Mevzuatının Kilometre Taşları
Bu sitedeki yazılarda sık geçen değişiklik kanunları:
| Kanun | Tarih | Ne getirdi |
|---|---|---|
| 7418 | 13/10/2022 | İnternet haber sitelerini 5187 kapsamına aldı; künye, tarih damgası, iki yıllık arşiv ve basın kartı hükümlerini ekledi |
| 5728 | 23/1/2008 | 5953'teki ceza maddelerini yeniden düzenledi |
| 5980 | 8/4/2010 | 298 sayılı Kanuna m.55/A ve 55/B'yi ekledi — anket ve internet propagandası |
| 7103 | 21/3/2018 | 6112'ye m.29/A'yı ekledi — internetten yayın lisansı |
| 212 | 4/1/1961 | 5953'ün pek çok maddesini yeniden yazdı |
| 8624 sayılı CB Kararı | 6/6/2024 | Basın Kartı Yönetmeliğinde değişiklik — sürekli kart süre hesabı, unvan eklemeleri |
Mükerrer Sayılar
Bazı künyelerde "Mükerrer" ibaresi görürsünüz — aynı gün yayımlanan ikinci veya sonraki nüshayı gösterir. Örneğin Anayasa'nın künyesinde 9/11/1982, Sayı 17863 (Mükerrer) ifadesi yer alır.
Neden Önemli: İki Örnek
Birincisi — mülga hükümler. 5953'ün 22. maddesi "Sendika" başlığını taşır ama mülgadır. Başlığa bakıp hüküm var sanmak yanlış sonuç üretir. Ayrıntısını sendika hakkı yazısında ele aldık.
İkincisi — iptal edilen hükümler. Bir yönergenin bir fıkrası Danıştay kararıyla iptal edilmiş olabilir; metinde dipnot olarak görünür. Örneğin hizmet damgalı pasaport yönergesinde gerekçe bildirme zorunluluğunu kaldıran fıkra bu şekilde iptal edilmiştir; pasaport yazısında ele aldık.
Dayanak Zincirini Takip Edin
Yönetmelik ve yönergelerin başında bir dayanak maddesi bulunur ve hangi kanuna dayandığını söyler. Bu zincir bazen güncelliğini yitirir: örneğin hizmet damgalı pasaport yönergesi dayanak olarak 14/12/2018 tarihli ve 30625 sayılı Basın Kartı Yönetmeliğine atıf yapar; oysa bu Yönetmelik 2023 tarihli yenisiyle yürürlükten kaldırılmıştır.
Kaynağa Nereden Ulaşılır?
Resmî metinlere nereden ulaşılacağını ve hangi sürümün esas alınacağını mevzuat kaynakları yazısında, basın mevzuatının değişim tarihçesini kronoloji yazısında topladık.
Sonuç
Bir mevzuat künyesi iki tarih taşır: kabul/karar tarihi ve Resmî Gazete tarihi. Yürürlük, metnin kendi yürürlük maddesine bağlıdır. Konsolide metinlerdeki (Değişik), (Ek), (Mülga) ve (İptal) notları hükmün tarihçesini verir; iptal edilen hükmün metni yer almadığı için kararın kendisine bakmak gerekir. Alt düzenlemelerde dayanak zincirinin güncelliğini de kontrol edin.