Bir haberden dolayı kim cezaî sorumluluk taşır? Kanun bunu basamaklı bir zincir olarak kurar.
Suç Ne Zaman Oluşur? — m.11/1
Basılmış eserler veya internet haber siteleri yoluyla işlenen suç yayım anında oluşur.
Birinci Basamak: Eser Sahibi — m.11/2
Süreli yayınlar ve süresiz yayınlar yoluyla işlenen suçlardan eser sahibi sorumludur.
Eser sahibi (m.2/ı): yayının içeriğini oluşturan yazıyı veya haberi yazan, çeviren veya resmi ya da karikatürü yapan, görsel veya işitsel içerikleri kaydeden veya düzenleyen.
İkinci Basamak: Sorumlu Müdür ve Bağlı Olduğu Yetkili — m.11/3
Süreli yayınlarda, aşağıdaki dört hâlden birinin varlığında sorumluluk sorumlu müdür ve yayın yönetmeni, genel yayın yönetmeni, editör, basın danışmanı gibi sorumlu müdürün bağlı olduğu yetkiliye geçer:
| No | Hâl |
|---|---|
| 1 | Eser sahibinin belli olmaması |
| 2 | Eser sahibinin yayım sırasında ceza ehliyetine sahip bulunmaması |
| 3 | Yurt dışında bulunması nedeniyle Türkiye'de yargılanamaması |
| 4 | Verilecek cezanın, eser sahibinin diğer bir suçtan dolayı kesin hükümle mahkûm olduğu cezaya etki etmemesi |
Karşı Çıkma İstisnası
Süresiz Yayınlarda Zincir — m.11/4
Süresiz yayınlarda aynı dört hâlden birinin varlığında sorumluluk sırayla:
| Sıra | Sorumlu | Şart |
|---|---|---|
| 1 | Eser sahibi | Kural |
| 2 | Yayımcı | Eser sahibi için dört hâlden biri varsa |
| 3 | Basımcı | Yayımcının belli olmaması, basım sırasında ceza ehliyetine sahip bulunmaması veya yurt dışında olması nedeniyle Türkiye'de yargılanamaması hâlinde |
Kanuna Aykırı Yayınlarda da Aynı Zincir — m.11/5
Yukarıdaki hükümler, süreli yayınlar ve süresiz yayınlar için bu Kanunda aranan şartlara uyulmaksızın yapılan yayınlar hakkında da uygulanır.
Sorumlu Müdür Ayrılırsa — m.8/4
Cezaî ve Hukukî Sorumluluk Farkı
| Cezaî — m.11 | Hukukî — m.13 | |
|---|---|---|
| Yapı | Basamaklı — sırayla | Müşterek ve müteselsil |
| Kim | Kural olarak eser sahibi; şartlı olarak sorumlu müdür ve bağlı olduğu yetkili | Süreli yayında eser sahibi + yayın sahibi + varsa temsilcisi |
| Süresiz yayında | Eser sahibi → yayımcı → basımcı | Eser sahibi + yayımcı; yayımcı belli değilse basımcı |
| Şirket | Maddede ayrıca sayılmamış | Anonim şirketlerde yönetim kurulu başkanı, diğerlerinde en üst yönetici şirketle birlikte sorumlu |
Hukukî sorumluluğu dava kime karşı açılır yazısında ele aldık.
Hapse Çevirme Yasağı
Madde 28: 18 inci ve 22 nci maddelerdeki suçlar dışında bu Kanunda öngörülen suçlar için hükmedilen para cezaları, hürriyeti bağlayıcı cezaya çevrilemez.
Ayrıntısını çevirme yasağı yazısında ele aldık.
Kaynak Açıklamama Hakkı — m.12
Süreli yayın sahibi, sorumlu müdür ve eser sahibi, bilgi ve belge dahil her türlü haber kaynaklarını açıklamaya ve bu konuda tanıklık yapmaya zorlanamaz.
Ayrıntısını kaynak yazısında ele aldık.
Sonuç
5187 sayılı Kanunun 11. maddesine göre basılmış eserler ve internet haber siteleri yoluyla işlenen suç yayım anında oluşur ve kural olarak eser sahibi sorumludur. Eser sahibinin belli olmaması, ceza ehliyetinin bulunmaması, yurt dışında olması veya cezanın etkisiz kalması hâllerinde sorumluluk sorumlu müdür ve bağlı olduğu yetkiliye geçer. Eser bunların karşı çıkmasına rağmen yayımlanmışsa sorumluluk yayımlatana aittir. Süresiz yayınlarda zincir eser sahibi → yayımcı → basımcı şeklinde işler.