Kanunda "basın yoluyla kişilik hakkı ihlalinde şu kadar tazminat ödenir" diyen bir hüküm yoktur. Manevi tazminatın miktarı hâkimin takdirindedir. Kanunun düzenlediği şey miktar değil, kimin sorumlu olduğu ve nelerin istenebileceğidir.
Manevi tazminatın dayanağı: TBK m.58
"Kişilik hakkının zedelenmesinden zarar gören, uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat adı altında bir miktar para ödenmesini isteyebilir. Hâkim, bu tazminatın ödenmesi yerine, diğer bir giderim biçimi kararlaştırabilir veya bu tazminata ekleyebilir; özellikle saldırıyı kınayan bir karar verebilir ve bu kararın yayımlanmasına hükmedebilir."
İkinci cümle önemlidir: hâkimin elindeki tek araç para değildir. Saldırıyı kınayan bir kararın yayımlanmasına hükmetmek, bazı dosyalarda paradan daha ağır bir sonuçtur.
Nelerin istenebileceği: TMK m.25
Davacı, tazminatın yanında şunları da isteyebilir:
- Saldırı tehlikesinin önlenmesi
- Sürmekte olan saldırıya son verilmesi
- Sona ermiş olsa bile etkileri devam eden saldırının hukuka aykırılığının tespiti
- Düzeltmenin veya kararın üçüncü kişilere bildirilmesi ya da yayımlanması
- Maddî ve manevî tazminat
- Hukuka aykırı saldırı dolayısıyla elde edilmiş kazancın vekâletsiz iş görme hükümlerine göre kendisine verilmesi
Kim sorumlu: 5187 m.13
"Basılmış eserler veya internet haber siteleri yoluyla işlenen fiillerden doğan maddî ve manevî zararlardan dolayı süreli yayınlarda, eser sahibi ile yayın sahibi ve varsa temsilcisi, süresiz yayınlarda ise eser sahibi ile yayımcı, yayımcının belli olmaması hâlinde ise basımcı müştereken ve müteselsilen sorumludur."
| Yayın türü | Sorumlular |
|---|---|
| Süreli yayın (gazete, dergi, internet haber sitesi) | Eser sahibi + yayın sahibi + varsa temsilci |
| Süresiz yayın (kitap vb.) | Eser sahibi + yayımcı; yayımcı belli değilse basımcı |
| Tüzel kişi şirketse | Anonim şirketlerde yönetim kurulu başkanı, diğer şirketlerde en üst yönetici, şirketle birlikte |
m.13/2 kapsamı genişletir: hüküm "yayın sahibi, marka veya lisans sahibi, kiralayan, işleten veya herhangi bir sıfatla yayımlayan, yayımcı gibi hareket eden gerçek veya tüzel kişiler hakkında da uygulanır".
Devir kaçış yolu değil
m.13/3: "Zararı doğuran fiilin işlenmesinden sonra yayının her ne surette olursa olsun devredilmesi, başka bir yayınla birleştirilmesi veya sahibi olan gerçek veya tüzel kişinin herhangi bir surette değişmesi hâlinde, yayını devir alan, birleşen ve her ne surette olursa olsun yayın sahibi gibi hareket eden gerçek ve tüzel kişiler" ile anonim şirketlerde yönetim kurulu başkanı, diğer şirketlerde üst yönetici, hükmedilecek tazminattan birinci ve ikinci fıkrada sayılanlarla birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur.
Hukuka aykırılık ölçütü
Tazminatın ön koşulu hukuka aykırılıktır. TMK m.24/2: "Kişilik hakkı zedelenen kimsenin rızası, daha üstün nitelikte özel veya kamusal yarar ya da kanunun verdiği yetkinin kullanılması sebeplerinden biriyle haklı kılınmadıkça, kişilik haklarına yapılan her saldırı hukuka aykırıdır."
Habercilikte dayanılan sebep kamusal yarardır. Bu savunmanın gücü, haberin gerçekliğine ve gösterilen özene bağlıdır — doğrulama izinin belgelenmiş olması bu yüzden önemlidir.
Miktarı ne belirler
Kanun ölçüt saymaz; uygulamada hâkimin takdirinde dikkate alınan hususlar tarafların ekonomik ve sosyal durumu, ihlalin ağırlığı, yayının yaygınlığı ve etkisi ile kusurun derecesidir. Somut bir rakam vermek mümkün değildir; her dosya kendi koşullarına göre değerlendirilir.
Yetkili mahkeme ve zamanaşımı
TMK m.25/5: "Davacı, kişilik haklarının korunması için kendi yerleşim yeri veya davalının yerleşim yeri mahkemesinde dava açabilir."
TBK m.72: tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar.
Zamanaşımını zamanaşımı yazısında, davalı tarafını davalı yazısında ele aldık.