Online PT paketi satışında temel yasal yükümlülük şudur: paketinizi sitenizden, mesajla veya telefonla, danışanla yüz yüze gelmeden sattığınızda bu bir mesafeli sözleşmedir ve 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ile Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği kurallarına tabidir. Bu kurallar satıştan önce danışanı eksiksiz bilgilendirmenizi, onun bilgilendirildiğini teyit etmesini sağlamanızı, cayma hakkını ve istisnalarını doğru anlatmanızı ve tüm bu süreci belgelemenizi ister.
Bu yazıda bir personal trainer veya online fitness koçunun paket satarken uyması gereken kuralları sırasıyla ele alıyoruz: mesafeli sözleşmenin tanımı, ön bilgilendirmede bulunması gerekenler, PT hizmetinde cayma hakkının nasıl işlediği ve hangi durumlarda kullanılamadığı, aylık abonelik şeklinde satış, ifa ve iade kuralları, kayıt saklama ve fatura. Konunun genel e-ticaret tarafını mevcut rehberlerimize bağlantı vererek kısa tutuyor, PT'ye özgü noktalara odaklanıyoruz. Online koçluğun tüm adımları için online koçluk nasıl yapılır rehberi sayfasına bakabilirsiniz.
PT paketini internetten satmak neden mesafeli sözleşmedir?
6502 m.48/1, mesafeli sözleşmeyi satıcı veya sağlayıcı ile tüketicinin eş zamanlı fiziksel varlığı olmaksızın, uzaktan pazarlama için kurulmuş bir sistem çerçevesinde, sözleşmenin kurulduğu ana kadar ve o an da dahil uzaktan iletişim araçlarıyla kurulan sözleşme olarak tanımlar. Yönetmelik uzaktan iletişim aracına internet, e-posta, kısa mesaj ve telefonu açıkça sayar.
Bu tanımda belirleyici olan, hizmetin nasıl verildiği değil, sözleşmenin nasıl kurulduğudur. Bu yüzden tamamen online yürüyen bir koçluk paketi de, salonda yüz yüze yapılacak seanslardan oluşan ama sitenizden satın alınan bir paket de bu kapsamda değerlendirilmelidir. Yönetmeliğe göre ticari veya mesleki amaçla tüketiciye hizmet sunan kişi sağlayıcıdır; şahıs olarak çalışan bir PT de şirket olarak çalışan bir stüdyo da bu tanıma girer.
Tüketici ise ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden kişidir. Bir şirketin çalışanları için toplu koçluk satın alması gibi kurumsal satışlarda karşı taraf bu tanıma girmeyebilir; böyle bir iş yapıyorsanız tüketici mevzuatının uygulanıp uygulanmadığını sözleşme öncesinde bir hukukçuyla değerlendirin.
Ön bilgilendirme: satıştan önce danışana ne söylemelisiniz?
Yönetmelik m.5'e göre danışan, sözleşmeyi kurmadan veya teklifi kabul etmeden önce sayılan hususların tamamı hakkında bilgilendirilmek zorundadır. Bu bilgiler sözleşmenin ayrılmaz parçasıdır ve taraflar açıkça başka türlü kararlaştırmadıkça değiştirilemez (m.5/2). Bilgilendirmenin yapıldığını ispat yükü size aittir (m.5/6). Bir PT paketi için bu maddeler şöyle karşılık bulur:
| Yönetmelikteki bilgi | PT paketindeki karşılığı |
|---|---|
| Hizmetin temel nitelikleri | Paketin içeriği: program türü, görüşme ve kontrol düzeni, mesaj desteğinin kapsamı, hizmetin süresi |
| Sağlayıcının adı veya unvanı, MERSİS ya da vergi kimlik numarası | Şahıs işletmesiyseniz adınız ve vergi kimlik numaranız, şirketseniz unvan ve MERSİS numarası |
| Açık adres, telefon ve benzeri iletişim bilgileri | Danışanın size hızla ulaşabileceği adres, telefon ve e-posta |
| Vergiler dahil toplam bedel ve ek masraflar | Paket bedelinin vergiler dahil toplamı; ayrıca alınacak bir şey varsa açıkça yazılır |
| İfa süresi ve şikâyet çözüm yöntemi | Programın ne zaman teslim edileceği, hizmetin ne zaman başlayacağı, şikâyetin nasıl iletileceği |
| Cayma hakkının şartları, süresi ve usulü | Danışanın nasıl ve hangi süre içinde cayabileceği |
| Cayma bildiriminin yapılacağı adres veya e-posta | Cayma bildirimi için kullanılacak e-posta ve adres |
| Cayma hakkının kullanılamadığı durumlar | Hizmete danışanın onayıyla erken başlanması gibi istisnalar |
| Tüketici hakem heyeti ve arabuluculuk bilgisi | Uyuşmazlıkta başvurulacak yollar |
Bilgilendirmenin biçimi ve teyidi
- Okunabilirlik: Bilgilendirme, kullanılan uzaktan iletişim aracına uygun olarak en az on iki punto büyüklüğünde, anlaşılır, açık, sade ve okunabilir biçimde, yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısıyla yapılır (m.6/1). Kalıcı veri saklayıcısı e-posta ve kısa mesajı da kapsar.
- Ödeme öncesi özet: Satış internetten yapılıyorsa hizmetin temel nitelikleri, toplam bedel, cayma hakkı ve cayma istisnalarına dair bilgiler, danışan ödeme yükümlülüğüne girmeden hemen önce bir bütün olarak ayrıca gösterilir (m.6/2-a).
- Ödeme araçları: Hangi ödeme araçlarını kabul ettiğinizi en geç sipariş verilmeden önce açıkça belirtirsiniz (m.6/2-b).
- Teyit: Danışanın ön bilgileri edindiğini teyit etmesini sağlamalısınız; aksi hâlde sözleşme kurulmamış sayılır (m.7).
- Ödeme yükümlülüğü uyarısı: Siparişi onaylamadan hemen önce, siparişin ödeme yükümlülüğü anlamına geldiğini açıkça bildirirsiniz; aksi hâlde danışan siparişiyle bağlı değildir (m.8/1).
Telefonla veya mesajla satış yapıyorsanız da kurallar ortadan kalkmaz: sesli iletişimde ve sınırlı alanlı ortamlarda temel bilgiler sipariş öncesi o ortamda verilir ve tüm ön bilgilerin en geç hizmet ifasına kadar yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısıyla gönderilmesi gerekir (m.6/3 ve m.6/4). Formun genel yapısı için ön bilgilendirme formu yazımıza bakabilirsiniz.
PT hizmet sözleşmesine özgü maddeler
Mesafeli satış sözleşmesinin genel iskeletini mesafeli satış sözleşmesi nasıl hazırlanır yazısında anlattık. Koçluk hizmetinde bu iskeletin içini doldururken aşağıdaki başlıkları açıkça yazmak, hem ön bilgilendirmedeki "hizmetin temel nitelikleri" yükümlülüğünü karşılamanıza hem de sonradan çıkabilecek anlaşmazlıkları azaltmanıza yardım eder:
- Hizmetin kapsamı: Program hazırlama, düzenli kontrol görüşmeleri, mesajla destek ve bunların sınırları. Mesajlara hangi saatlerde ve ne kadar sürede dönüş yaptığınızı genel olarak tarif edin.
- Hizmetin süresi ve başlangıcı: Paketin ne zaman başlayıp ne zaman biteceği, yüz yüze seans içeriyorsa seansların nasıl planlanacağı.
- Erteleme ve iptal düzeni: Danışanın veya sizin bir seansı nasıl erteleyebileceği. Bu kurallar tüketicinin yasal haklarını ortadan kaldıracak şekilde yazılamaz.
- Sağlık beyanı: Hizmete başlamadan önce sağlık durumunun sorulacağı ve gerekirse hekim onayı isteneceği. Sağlık verisinin nasıl işleneceği online koçlukta KVKK ve danışan sağlık verisi yazısında anlatılıyor.
- Hizmetin ne olmadığı: Koçluğun tıbbi teşhis veya tedavi olmadığı, sağlık sorunlarında hekime başvurulması gerektiği.
- Sonuç beyanı: Belirli bir sonucu garanti etmemek. Reklam ve tanıtım tarafındaki sınırlar personal trainer müşteri bulma yazısında ele alınıyor.
Online koçluk paketinde cayma hakkı nasıl işler?
Yönetmelik m.9/1'e göre tüketici, yönetmelikte belirtilen cayma süresi içinde herhangi bir gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden sözleşmeden cayabilir. Hizmet sözleşmelerinde bu süre sözleşmenin kurulduğu gün başlar (m.9/2). Bu, mal satışından önemli bir farktır: orada süre teslimle başlar, PT paketi gibi bir hizmette ise satın alma anıyla başlar.
- Bildirim: Danışanın cayma bildirimini süre dolmadan yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısıyla size yöneltmesi yeterlidir (m.11/1). Yönetmeliğin ekindeki örnek formu kullanabilir ya da açık bir beyanda bulunabilir (m.11/2).
- Sitede cayma formu: Sitenizde cayma seçeneği sunarsanız, talebin size ulaştığına dair teyidi danışana derhal iletmeniz gerekir (m.11/2).
- İade süresi: Hizmet sözleşmelerinde cayma bildirimi size ulaştıktan sonra yönetmelikte belirtilen süre içinde tahsil ettiğiniz tüm ödemeleri iade etmelisiniz (m.12/3).
- İade yöntemi: İade, danışanın ödeme yaparken kullandığı araca uygun şekilde, ona herhangi bir masraf veya yükümlülük getirmeden ve tek seferde yapılır (m.12/4).
- Eksik bilgilendirme: Cayma hakkı konusunda gereği gibi bilgilendirme yapılmazsa danışan olağan cayma süresiyle bağlı değildir; uzayan süre de yönetmelikte belirtilen üst sınırda sona erer (m.10/1). Bilgilendirmeyi sonradan doğru yaparsanız cayma süresi o günden işlemeye başlar (m.10/2).
Cayma hakkının genel işleyişini cayma hakkı ve iade kuralları yazımızda ayrıntılı anlattık. PT işinde asıl kritik konu ise istisnalardır.
Cayma hakkının istisnaları PT paketlerinde nasıl uygulanır?
m.15, taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça tüketicinin cayma hakkını kullanamayacağı sözleşmeleri sayar. "Aksi kararlaştırılmadıkça" ifadesi önemlidir: istisna kapsamındaki bir hizmette bile danışana gönüllü olarak cayma hakkı tanıyabilirsiniz. Koçluk işini en çok ilgilendiren bentler şunlardır:
- m.15/1-h: Cayma süresi bitmeden önce, tüketicinin onayı ile ifasına başlanan hizmetler. Danışan paketi alır almaz programına başlamak istiyorsa bu bent gündeme gelir. Bunun için danışanın erken başlamaya açıkça onay vermesi ve ön bilgilendirmede, cayma hakkından hangi koşulda yararlanamayacağının belirtilmesi gerekir (m.5/1-h).
- m.15/1-ğ: Elektronik ortamda anında ifa edilen hizmetler veya tüketiciye anında teslim edilen gayrimaddi mallar. Yönetmelik malı tanımlarken elektronik ortamda kullanılmak üzere hazırlanan yazılım, ses, görüntü ve benzeri gayrimaddi malları da sayar. Satın alınır alınmaz otomatik olarak indirilen hazır bir program dosyası bu bende girebilir.
- m.15/1-b: Tüketicinin istekleri veya kişisel ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan mallar. Bu bent "mallar" için yazılmıştır; kişiye özel hazırlanan bir antrenman programının bu kapsamda bir mal mı, yoksa bir hizmetin parçası mı sayılacağı metinden açıkça çıkmıyor. Bu bende dayanmadan önce bir hukukçuya danışın.
- m.15/1-g: Belirli bir tarihte veya dönemde yapılması gereken, eğlence veya dinlenme amacıyla boş zamanın değerlendirilmesine ilişkin sözleşmeler. Bir koçluk paketinin bu tanıma girip girmediği de metinde açıkça düzenlenmemiştir; bu bende de kendi değerlendirmenizle dayanmayın.
| Senaryo | Metne göre durum | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Danışan paketi aldı, henüz başlamadı | Cayma süresi içindeyse cayabilir | Bildirim size ulaştıktan sonra yasal süre içinde iade |
| Danışan onay verdi, program hemen başladı | m.15/1-h istisnası gündeme gelir | Onay açıkça alınmış ve ön bilgide yazılmış olmalı |
| Hazır program dosyası anında indirildi | m.15/1-ğ kapsamına girebilir | Teslimin gerçekten anında olduğu ve bunun önceden anlatıldığı belgelenmeli |
| Cayma hakkı hiç anlatılmadı | Süre uzar, yönetmelikteki üst sınıra kadar | Ön bilgilendirmeyi düzeltin, ispat için kayıt tutun |
Aylık koçluğu abonelik olarak satıyorsanız
Koçluğu her ay yenilenen bir üyelik olarak satmak yaygındır. 6502 m.52, tüketicinin bir mal veya hizmeti sürekli veya düzenli aralıklarla edinmesini sağlayan sözleşmeleri abonelik sözleşmesi olarak tanımlar ve şu kuralları koyar:
- Mesafeli olarak kurulan abonelik sözleşmesinin bir nüshası kâğıt üzerinde veya kalıcı veri saklayıcısıyla danışana verilmelidir.
- Belirli süreli abonelik sözleşmesine, sözleşmenin kendiliğinden aynı süre kadar uzayacağına dair hüküm konulamaz; uzatma için danışanın sözleşme süresi bitmeden talep etmesi veya onay vermesi gerekir.
- Belirsiz süreli veya süresi yönetmelikte belirtilen süreden uzun belirli süreli aboneliği danışan gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden istediği zaman feshedebilir.
- Fesih bildirimi kâğıt üzerinde veya kalıcı veri saklayıcısıyla yapılabilir ve aboneliği bitirme yöntemi, başlatma yönteminden daha ağır olamaz.
- Fesih bildiriminin hüküm ifade etmesinden itibaren yönetmelikte belirtilen süre içinde, danışanın ödediği ücretin geri kalan kısmı kesintisiz iade edilir.
Abonelik sözleşmelerinin ayrıntıları ayrıca Abonelik Sözleşmeleri Yönetmeliği ile düzenlenmiştir; bu yazı için o yönetmeliğin metnini okuyamadığımızdan ayrıntılarına girmiyoruz. Abonelik modeli kuracaksanız güncel metne bakın.
İfa, gecikme ve hizmetin imkânsızlaşması
m.16/1'e göre siparişin size ulaştığı tarihten itibaren taahhüt ettiğiniz süre içinde ediminizi yerine getirmeniz gerekir; yerine getirmezseniz danışan sözleşmeyi feshedebilir (m.16/2). Fesih hâlinde tahsil ettiğiniz tüm ödemeleri fesih bildirimi size ulaştıktan sonra yönetmelikte belirtilen süre içinde kanuni faiziyle birlikte iade etmeniz gerekir (m.16/3).
Koçlukta sık görülen bir senaryo, hizmeti verenin uzun süre çalışamaz duruma gelmesidir. m.16/4'e göre hizmet ediminin yerine getirilmesi imkânsızlaşırsa bunu öğrendiğiniz tarihten itibaren yönetmelikte belirtilen kısa süre içinde danışana yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısıyla bildirmeli ve tahsil ettiğiniz tüm ödemeleri bildirim tarihinden itibaren yönetmelikte belirtilen süre içinde iade etmelisiniz. Bu yüzden program teslim tarihini ve hizmet başlangıcını gerçekçi taahhüt edin.
Ek hizmetleri satışa eklerken de dikkatli olun: m.19'a göre üzerinde anlaşılan esas bedel dışında bir ek bedel istenebilmesi için danışanın açık onayının ayrıca alınması gerekir. Ek ödeme doğuran seçenekleri önceden seçili gösterirseniz ve danışan bu yüzden ödeme yaparsa iadeyi derhal yapmanız gerekir.
Kayıt saklama ve ispat
Mesafeli satışta ispat yükü büyük ölçüde sizdedir. Ön bilgilendirmenin yapıldığını (m.5/6) ve cayma hakkı konusunda bilgilendirme yapıldığını (m.10/1) siz ispatlarsınız. Elektronik ortamda ifa ettiğiniz hizmetin ayıpsız olduğunu ispat yükü de size aittir (m.20/3). m.20/1 ise cayma hakkı, bilgilendirme, teslimat ve diğer yükümlülüklerinize dair her işleme ilişkin bilgi ve belgeyi yönetmelikte belirtilen süre boyunca saklamanızı ister. Pratikte şunları düzenli olarak arşivleyin:
- Danışanın gördüğü ön bilgilendirme metninin o tarihteki hâli ve teyit kaydı,
- Sipariş zamanı, ödeme kaydı ve erken başlama onayı gibi ayrı onaylar,
- Danışana gönderilen sözleşme ve bilgilendirme e-postaları,
- Cayma veya fesih bildirimleri, bunlara verdiğiniz teyit ve iade kayıtları,
- Programın teslim edildiğini gösteren kayıtlar.
Fatura veya serbest meslek makbuzu
213 sayılı Vergi Usul Kanunu m.229, faturayı satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı tutarı göstermek üzere işi yapan tüccarın müşteriye verdiği belge olarak tanımlar; m.232 fatura verme yükümlülüğünü düzenler. m.236 ise serbest meslek erbabının mesleki faaliyetine ilişkin her tahsilat için serbest meslek makbuzu düzenleyip bir nüshasını müşteriye vermesini ister.
Hangi belgeyi düzenleyeceğiniz, vergi kaydınızın nasıl yapıldığına bağlıdır ve bu yazıda ele aldığımız metinlerden tek başına çıkarılamaz. Faaliyete başlamadan önce bir mali müşavirle mükellefiyet türünüzü ve elektronik belge yükümlülüklerinizi netleştirin. Elektronik belge tarafının genel çerçevesi için e-arşiv ve e-fatura zorunluluğu yazısına bakabilirsiniz.
Satış akışını adım adım kurun
Yukarıdaki kuralları sitenizdeki satış akışına şu sırayla yerleştirebilirsiniz. Akışın kendisini ve gereken sayfaları personal trainer web sitesi nasıl kurulur yazısında anlattık; kendi PT sitenizi açmak için hazırladığımız yazılım de bu akışa ihtiyaç duyan antrenörler için hazırlanıyor.
- Paket sayfası: Hizmetin kapsamı, süresi, nasıl yürüdüğü ve vergiler dahil toplam bedeli açık ve tutarlı biçimde yazılır.
- Ödeme öncesi özet ekranı: Temel nitelikler, toplam bedel, cayma hakkı ve istisnalar bir arada, ödeme butonundan hemen önce gösterilir.
- Ayrı onaylar: Ön bilgilendirmenin okunduğu teyidi, mesafeli sözleşmenin onayı ve gerekiyorsa erken başlama onayı ayrı adımlar olarak alınır. Pazarlama izni bunlardan bağımsız ve isteğe bağlıdır.
- Sipariş butonu: Butonun ve yanındaki metnin, siparişin ödeme yükümlülüğü doğurduğunu açıkça anlatması gerekir.
- Onay e-postası: Ön bilgilendirme ve sözleşme metni kalıcı veri saklayıcısıyla danışana iletilir.
- Başlangıç: Sağlık beyanı ve KVKK adımları tamamlanır, ardından program teslim edilir.
Sitede bulunması gereken diğer zorunlu sayfaları e-ticaret sitesinde zorunlu sayfalar ve bilgiler yazımızda topladık.
Sık yapılan hatalar
- "Dijital hizmetlerde iade yoktur" gibi genel bir cümleyle cayma hakkını tamamen kaldırdığını düşünmek. İstisnalar belirli şartlara bağlıdır.
- Erken başlama onayını almadan programı teslim edip sonra m.15/1-h istisnasına dayanmaya çalışmak.
- Ön bilgilendirmeyi yalnızca sitenin altındaki bir bağlantıda bırakmak, ödeme öncesi özet ekranını atlamak.
- Mesajla satış yaparken hiçbir yazılı ön bilgi göndermemek.
- Aylık üyeliği danışanın onayı olmadan kendiliğinden uzatmak ya da iptal yöntemini zorlaştırmak.
- Cayma bildirimine geç dönmek veya iadeyi farklı bir ödeme aracıyla, parça parça yapmak.
- Satış kayıtlarını ve onay kayıtlarını saklamamak, ispat gerektiğinde elde belge olmaması.
- Mükellefiyet türünü netleştirmeden satışa başlamak.
Sık Sorulan Sorular
Online koçluk paketinde cayma hakkı var mı?
Evet, kural olarak vardır. Hizmet sözleşmelerinde danışan, sözleşmenin kurulduğu günden itibaren yönetmelikte belirtilen cayma süresi içinde gerekçe göstermeden cayabilir. Ancak danışanın onayıyla cayma süresi bitmeden hizmete başlanması gibi m.15'te sayılan istisnalarda bu hak kullanılamaz; istisnanın ön bilgilendirmede yazılı olması gerekir.
Danışan programa başladıktan sonra iade isteyebilir mi?
Danışan cayma süresi içinde, kendi açık onayıyla hizmetin başlatılmasını kabul ettiyse ve bu durum ön bilgilendirmede belirtildiyse m.15/1-h istisnası gündeme gelir. Onay alınmadıysa veya bilgilendirme eksikse istisnaya dayanmak zorlaşır. Sözleşmenizde, taraflarca aksi kararlaştırılarak daha geniş bir iade imkânı tanıyabilirsiniz.
PT paketi satışı için mesafeli satış sözleşmesi şart mı?
Paket uzaktan iletişim araçlarıyla satılıyorsa 6502 ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği uygulanır. Ön bilgilerin yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısıyla verilmesi ve danışanın bunu teyit etmesi zorunludur; teyit yoksa sözleşme kurulmamış sayılır.
Ön bilgilendirme formu ile mesafeli satış sözleşmesi aynı şey mi?
Hayır. Ön bilgilendirme sözleşme kurulmadan önce yapılır ve içeriği yönetmelikte sayılmıştır; bu bilgiler sözleşmenin ayrılmaz parçası olur. Sözleşme ise tarafların hak ve yükümlülüklerini düzenleyen metindir. Satış akışında ikisi ayrı adımlar olarak gösterilmelidir.
Online koçluk için fatura kesmek zorunlu mu?
Vergi Usul Kanunu hem fatura hem de serbest meslek makbuzu düzenleme yükümlülüklerini düzenler. Hangisinin sizin için geçerli olduğu mükellefiyet türünüze bağlıdır; bunu satışa başlamadan önce bir mali müşavirle netleştirin.
Aylık abonelikle koçluk satarken nelere dikkat etmeliyim?
6502 m.52'ye göre sözleşmenin bir nüshasını danışana vermeli, belirli süreli aboneliği onayı olmadan uzatmamalı ve iptal yöntemini başlatma yönteminden daha zor yapmamalısınız. Fesihte, ödenen ücretin geri kalan kısmını kanunda yazan süre içinde kesintisiz iade etmeniz gerekir.
Marka adları sahiplerine aittir. Bu yazı bağımsız bir teknik rehberdir; adı geçen kuruluşlarla bayilik veya ortaklık ilişkisi bulunduğu anlamına gelmez.
İlgili içerikler: online koçluk nasıl yapılır rehberi · personal trainer web sitesi · online koçlukta KVKK · mesafeli satış sözleşmesi · ön bilgilendirme formu · cayma hakkı ve iade kuralları · e-arşiv ve e-fatura zorunluluğu