Kullanılmayan bir markanın iptali artık mahkemede değil, TÜRKPATENT'te istenir: SMK m.26'daki iptal yetkisi Kanunun yayımından 7 yıl sonra, yani 10.01.2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir (SMK m.192/1-a). Usul, 15.03.2025 tarihli değişiklikle Yönetmeliğe eklenen m.30/A ve m.30/B'de düzenlenmiştir. Talep, her marka için ayrı bir iptal talep formuyla yapılır ve iki kalemli ücret talep ile birlikte ödenir.
En sık dayanak, markanın tescilden itibaren 5 yıl içinde haklı sebep olmadan Türkiye'de ciddi biçimde kullanılmaması veya kullanımına 5 yıl kesintisiz ara verilmesidir (SMK m.9/1, m.26/1-a). Aşağıda kimin, hangi gerekçeyle, nasıl talepte bulunabileceğini, 2026 ücretlerini ve süreci anlatıyoruz.
Yetki ve geçiş dönemi
| Dönem | Yetkili | Dayanak |
|---|---|---|
| 10.01.2024 öncesi | Mahkemeler (m.26 usulüne göre) | SMK geçici m.4/1 |
| 10.01.2024 ve sonrası | TÜRKPATENT | SMK m.26, m.192/1-a |
| 10.01.2024'te görülmekte olan iptal davaları | Mahkeme sonuçlandırır, kesinleşen kararı Kuruma gönderir | SMK geçici m.4/2-3 |
| Ayrıntılı usul | Yön. m.30/A, m.30/B, m.33 (RG 15.03.2025) | Yönetmelik değişikliği |
| 15.03.2025 öncesi yapılan talepler | Emanet tutarı kuralı (m.30/B) uygulanmaz | Yön. geçici m.4/2 |
İptal hâlleri (SMK m.26/1)
| Bent | Hâl |
|---|---|
| a | SMK m.9/1: tescilden itibaren 5 yıl içinde haklı sebep olmadan Türkiye'de ciddi biçimde kullanmama veya kullanıma 5 yıl kesintisiz ara verme |
| b | Marka sahibinin fiilleri veya gerekli önlemleri almaması sonucu markanın tescilli olduğu mal veya hizmetler için yaygın ad hâline gelmesi |
| c | Marka sahibinin veya izniyle yapılan kullanım sonucu markanın mal veya hizmetin niteliği, kalitesi veya coğrafi kaynağı konusunda halkı yanıltması |
| ç | Garanti veya ortak markada SMK m.32'ye aykırı kullanım |
Ortak ve garanti markaları için ortak marka ve garanti markası yazımıza bakabilirsiniz.
İptal ile hükümsüzlük farkı
| Hükümsüzlük | İptal | |
|---|---|---|
| Karar mercii | Mahkeme (SMK m.25/1) | TÜRKPATENT (SMK m.26/1) |
| Sebep | Tescil anında var olan m.5 veya m.6 engeli | Tescilden sonra doğan m.26/1 hâlleri |
| Talep eden | Menfaati olanlar, Cumhuriyet savcıları, ilgili kamu kurumları | İlgili kişiler |
| Etki | Başvuru tarihinden itibaren, koruma hiç doğmamış sayılır (SMK m.27/1) | Talebin Kuruma sunulduğu tarihten; talep üzerine daha önceki tarihten (SMK m.27/2) |
Kim, kime karşı, nasıl talep eder?
- Talep eden: İlgili kişiler (SMK m.26/2; Yön. m.30/A/1).
- Karşı taraf: Talep tarihinde sicilde marka sahibi olarak kayıtlı kişi veya hukuki halefi. İnceleme sırasında hak sahibi değişirse sicildeki kişiye karşı devam edilir (SMK m.26/3, 26/6; Yön. m.30/A/2).
- Tek marka kuralı: Her iptal talebi tek bir tescilli marka için yapılır (Yön. m.30/A/3). Birden fazla marka için ayrı talepler ve ayrı ücretler gerekir.
- Form: Gerekçelerin madde, fıkra ve bent karşılıklarıyla belirtildiği imzalı iptal talep formu (Yön. m.30/A/3).
Formda bulunması zorunlu bilgiler (Yön. m.30/A/4):
- İptali istenen markanın tescil numarası.
- İptal talebine konu mal veya hizmetler.
- Talep sahibinin ve varsa vekilin kimlik ve iletişim bilgileri.
- Madde, fıkra ve bent karşılıklarıyla gerekçeler; (a) bendi dışındaki gerekçeler için bilgi veya belgeler.
- Ücretin ödendiğine ilişkin bilgi.
- İptalin talep tarihinden önce etkili olmasını istiyorsanız, etkili olması istenen tarih (Yön. m.30/A/6).
2026 iptal ücreti ve emanet tutarı
İptal ücreti iki kalemden oluşur ve tek seferde tahsil edilir: Kurum ücreti ve emanet hesabında tutulan tutar (Yön. m.30/B/1; Tebliğ m.4/3). Tebliğe göre emanet tutarına KDV eklenmez.
| Kod | Kalem | 2026 Tebliğ tutarı | Not |
|---|---|---|---|
| 02.01.30 | Marka İptal Talebi Ücreti | 29.433,33 TL + KDV | KDV dahil 35.320,00 TL |
| 02.01.31 | Marka İptal Talebi Emanet Tutarı | 29.433,33 TL | KDV eklenmez (Tebliğ m.4/3) |
| Toplam | Tebliğe göre hesap | 64.753,33 TL | Kurum sitesindeki iki satır toplamı 70.640,00 TL |
Emanet tutarı kime gider?
| Sonuç | Emanet tutarı | Dayanak |
|---|---|---|
| Talep tümden reddedilirse | Talebi üzerine sicilde kayıtlı marka sahibine | Yön. m.30/B/2 |
| Talep tümden kabul edilirse | Talebi üzerine iptal talep edene | Yön. m.30/B/2 |
| Talep kısmen kabul edilirse | Kimseye ödenmez, Kuruma gelir kaydedilir | Yön. m.30/B/2 |
| Eksiklik süresinde giderilmezse | Talebi üzerine talep sahibine iade | Yön. m.30/B/4 |
| Talep geri çekilirse | Talebi üzerine talep sahibine iade | Yön. m.33/3 |
| Nihai karardan itibaren 10 yıl istenmezse | Kuruma gelir kaydedilir | Yön. m.30/B/3 |
Emanet tutarını isteyebilmek için Kurumun nihai kararı verilmiş olmalıdır (Yön. m.30/B/2). Kısmi kabulde emanetin Kuruma kalması, talebinizi gereğinden geniş tutmamanız için ayrı bir nedendir.
Süreç ve süreler
| Aşama | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Şekil eksikliğinin giderilmesi | 1 ay; giderilmezse ret, ücret iade edilmez (emanet hariç) | Yön. m.30/A/5, 30/B/4 |
| Marka sahibinin cevap ve delilleri | 1 ay; bu süre içinde istenirse 1 aya kadar ek süre | SMK m.26/7; Yön. m.30/A/7 |
| Kurumun isteyebileceği ek bilgi | Taraflara 1 ay | Yön. m.30/A/8 |
| Karar | Dosya üzerinden | SMK m.26/7 |
| Karara itiraz | Bildirimden 2 ay | SMK m.20/2 |
- Bildirimsiz ret: Marka talep tarihinde tescilli değilse, hak sona ermişse veya (a) bendine dayalı talepte marka en az 5 yıldır tescilli değilse, Kurum marka sahibine bildirim yapmadan talebi reddeder (Yön. m.30/A/9).
- İspat yükü: (a) bendine dayalı taleplerde marka sahibinden, talebe konu mal ve hizmetlerde ciddi kullanımı veya haklı sebebi gösteren delil istenir. Delil sunulmazsa veya yetersizse Kurum talebi kabul eder (Yön. m.30/A/10).
- Benzer mallar: Benzer mal veya hizmetler yönünden iptal kararı verilemez (Yön. m.30/A/10).
- Son 3 ay kuralı: 5 yıl dolduktan sonra ve talepten önce ciddi kullanıma başlanmışsa (a) talebi reddedilir; ancak iptal talebi düşünülerek talepten önceki 3 ay içinde yapılan kullanım dikkate alınmaz (SMK m.26/4).
- Kısmi iptal: İptal hâli bazı mal ve hizmetlere ilişkinse yalnızca onlar için iptal kararı verilir; marka örneğini değiştirecek biçimde karar verilemez (SMK m.26/5).
- Süresinde sunulmayan cevap ve deliller dikkate alınmaz (Yön. m.30/A/7-8).
Karar, etki ve sicil
İptal kararı, talebin Kuruma sunulduğu tarihten itibaren etkilidir; talep edilirse ve iptal hâli daha önce doğmuşsa önceki bir tarihten itibaren etkili kılınabilir (SMK m.27/2). Nihai karar, iptal edilen mal ve hizmetler ile iptalin etkili olduğu tarihle birlikte sicile kaydedilir ve Bültende yayımlanır (Yön. m.30/A/12). Karar kesinleşince marka sicilden terkin edilir (SMK m.27/7) ve kesinleşmiş karar herkese karşı hüküm doğurur (SMK m.27/5). Karara karşı 2 ay içinde itiraz edilebilir (SMK m.20); ayrıntılar için karara itiraz ve YİDD yazısına bakın.
Talep, karar verilmeden önce geri çekilebilir; bunun için geri çekme formu ve vekil kullanılıyorsa açık yetkili vekâletname gerekir (Yön. m.33). Süre veya hak kaybı riski olan somut bir dosyada bir marka vekili ya da fikri mülkiyet alanında çalışan bir avukattan destek almanızı öneririz.
Sık Sorulan Sorular
Bir markayı kaç yıl kullanılmazsa iptal ettirebilirim?
Marka tescil tarihinden itibaren 5 yıl içinde haklı sebep olmadan ciddi biçimde kullanılmamışsa veya kullanımına 5 yıl kesintisiz ara verilmişse (SMK m.9/1). Talep tarihinde marka en az 5 yıldır tescilli olmalıdır (Yön. m.30/A/9).
Marka iptali için hâlâ dava mı açmalıyım?
Hayır. 10.01.2024'ten itibaren yetki Kurumdadır (SMK m.26, m.192/1-a). O tarihte görülmekte olan davalar mahkemede sonuçlandırılır (SMK geçici m.4/2). Hükümsüzlük ise hâlâ mahkemede istenir (SMK m.25/1).
Birden fazla markanın iptalini tek talepte isteyebilir miyim?
Hayır. Her iptal talebi tek bir tescilli marka için yapılır (Yön. m.30/A/3); her biri için ayrı ücret ödenir.
Marka iptal edilirse aynı ismi hemen başvurabilir miyim?
Başvuru yapabilirsiniz, ancak başvurunuz yine mutlak ret incelemesinden ve yayıma itiraz sürecinden geçer. Önce benzer marka sorgulaması yapın ve diğer benzer kayıtları kontrol edin.
Marka adları sahiplerine aittir. Bu yazı bağımsız bir teknik rehberdir; adı geçen kuruluşlarla bayilik veya ortaklık ilişkisi bulunduğu anlamına gelmez.
İlgili içerikler: TÜRKPATENT ve sınai mülkiyet rehberi · Kullanım ispatı · Karara itiraz · Yayıma itiraz · Dava süreleri · Marka yenileme