İki istisna, iki farklı mantıkla işliyor: ticarî sır mutlak bir sınıra, özel hayat ise rıza ile aşılabilen bir sınıra benziyor.
Ticarî Sır — m.23
4982 sayılı Kanun'un 23. maddesi: kanunlarca ticarî sır olarak nitelenen bilgi ve belgeler ile kurum ve kuruluşlar tarafından gerçek veya tüzel kişilerden gizli kalması kaydıyla sağlanan ticarî ve malî bilgiler bu Kanun kapsamı dışındadır.
| Unsur | İçerik |
|---|---|
| Birinci hâl | Kanunlarca ticarî sır niteliği tanınmış bilgi ve belgeler |
| İkinci hâl | Kurumca gerçek veya tüzel kişilerden gizli kalması kaydıyla sağlanan ticarî ve malî bilgiler |
Özel Hayat — m.21
21. madde iki grup bilgiyi kapsam dışında tutar:
- Kişinin sağlık bilgileri
- Kişinin şeref ve haysiyetine haksız müdahale oluşturacak nitelikteki kişisel bilgiler
| Şart | İçerik |
|---|---|
| Kamu yararı | Gerekli olmalı |
| Önceden haber verme | Yedi gün |
| Rıza | Yazılı olmalı |
KVKK ile İlişkisi
Bilgi edinme istisnası ile kişisel verilerin korunması mevzuatı ayrı rejimlerdir ve birlikte değerlendirilir.
Gazetecilik istisnasını KVKK istisnası yazısında, haberde kişisel veri kullanımını kişisel veri yazısında ele aldık.
Habercilikte Sık Karşılaşılan Sınır
Bilgi edinme yoluyla alınan bir belgede üçüncü kişilerin kişisel verileri bulunabilir. Bu durumda iki ayrı soru doğar:
- Kurum vermeli miydi? — 4982 m.21 çerçevesinde değerlendirilir.
- Yayımlanabilir mi? — Bu, bilgi edinme mevzuatının değil, kişilik hakları ve kişisel veri mevzuatının konusudur.
Ticarî Amaçla Kullanım Yasağı
29. madde ayrı bir sınır getirir: bu Kanun uyarınca elde edilen bilgiler ticarî amaçla çoğaltılamaz ve kullanılamaz. Habercilik faaliyeti bakımından bu hükmün nasıl uygulanacağı somut olaya bağlıdır; avukatınıza danışın.
Ret Aldığınızda
- Ret gerekçesinin 21 mi 23 mü olduğunu belirleyin — yollar farklıdır.
- Ticarî sırda: bilginin hangi kanunla ticarî sır sayıldığını sorun.
- Özel hayatta: kamu yararı gerekçenizi yazılı olarak ortaya koyun; m.21 bu hâlde rıza yolunu açar.
- Belgede ayrıştırılabilir kısımlar varsa bunları ayrıca talep edin.
- On beş gün içinde Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna itiraz edin.
Sonuç
Kanunlarca ticarî sır sayılan bilgiler ile kuruma gizli kalması kaydıyla sağlanan ticarî ve malî bilgiler kapsam dışıdır (m.23). Kişinin sağlık bilgileri ile şeref ve haysiyetine haksız müdahale oluşturacak kişisel bilgiler de kapsam dışıdır (m.21); ancak kamu yararının gerektirdiği hâllerde, ilgiliye yedi gün önceden haber verilip yazılı rızası alınarak açıklanabilir.