Tescilli bir marka veya henüz tescil edilmemiş bir marka başvurusu devredilebilir, lisansla kullandırılabilir, rehin verilebilir, haczedilebilir ve mirasla intikal edebilir; bu işlemler işletmeden bağımsız da yapılabilir (SMK m.148/1-2, 148/8). Bütün bu hukuki işlemler yazılı yapılır; devir sözleşmesi ise ancak noter onaylı yapılırsa geçerlidir (SMK m.148/4). İşlem TÜRKPATENT siciline kaydettirilmezse, ondan doğan haklar iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez (SMK m.148/5).
Bu yazıda devir, lisans (inhisari ve inhisari olmayan), rehin ve haczin farklarını, sicile kayıt için istenen belgeleri ve 2026 ücret kodlarını tek yerde topluyoruz. Markayı ilk kez tescil ettirecekseniz önce marka tescili rehberine bakabilirsiniz.
Sicile kaydın etkisi: neden önemli?
SMK m.148/5'e göre hukuki işlemler taraflardan birinin talebi, ücretin ödenmesi ve Yönetmelikteki diğer şartların yerine getirilmesiyle sicile kaydedilir ve Bültende yayımlanır. Kaydedilmeyen işlemden doğan haklar iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez. Somut sonuçları şöyle düşünebilirsiniz: Markayı devraldınız ama sicilde hâlâ eski sahip görünüyorsa, sicile güvenerek eski sahiple işlem yapan iyiniyetli kişiye karşı devri ileri sürmekte zorlanırsınız. Ayrıca bazı işlemler sicile dayalı yürür: örneğin iptal talepleri, talep tarihinde sicilde kayıtlı marka sahibine karşı ileri sürülür (SMK m.26/3).
Garanti markası ve ortak markada kural daha katıdır: Bu markaların devri ve ortak marka için lisans verilmesi sicile kayıt hâlinde geçerlidir (SMK m.148/7). Yani kayıt burada yalnızca üçüncü kişilere karşı ileri sürme şartı değil, geçerlilik şartıdır. Ayrıntı için ortak marka ve garanti markası yazısına bakın.
Devir
Marka, tescil edildiği mal veya hizmetlerin tümü veya bir kısmı için devredilebilir (SMK m.148/6). Devir sözleşmesi noter onaylı olmalıdır (SMK m.148/4). Sicile kayıt için Yön. m.125/1 şu belgeleri ister:
- Talep formu.
- Ücretin ödendiğini gösteren bilgi.
- Marka tescil numarasının ve marka adının yer aldığı devir sözleşmesi.
- Sözleşme yabancı dildeyse yeminli tercüman onaylı Türkçe tercümesi.
Kısmi devir: Devredilen mal veya hizmetler ve sınıf numaraları devir sözleşmesinde belirtilmek zorundadır. Devralan adına yeni tescil numarasıyla yeni bir dosya ve tescil belgesi oluşturulur; korumanın başladığı tarih ve koruma süresi değişmez (Yön. m.125/3).
Birleşme, bölünme, ayni sermaye, işletme devri: Bu yapısal değişikliklerde talep formu, işlemin yayımlandığı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi bilgisi veya yetkili mercilerce onaylanmış belge (yabancı dildeyse yeminli tercümesi) ve ücret bilgisi sunulur (Yön. m.125/4). Miras yoluyla intikalde ise mirasçılık belgesi veya noter onaylı örneği istenir (Yön. m.129). Unvan, tür veya adres değişikliği devir değildir; bunlar ayrı kayıt işlemleridir ve hak sahibinin tüm kayıtlarına uygulanır (Yön. m.128).
Lisans: inhisari ve inhisari olmayan
Marka hakkı, tescil edildiği mal veya hizmetlerin bir kısmı veya tamamı için lisans sözleşmesine konu olabilir (SMK m.24/1). Sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa lisans inhisari değildir (SMK m.24/2).
| Konu | İnhisari olmayan lisans | İnhisari lisans |
|---|---|---|
| Lisans veren markayı kullanabilir mi? | Evet | Hakkını açıkça saklı tutmadıkça hayır |
| Başkasına lisans verilebilir mi? | Evet | Hayır |
| Lisans alan tecavüz davası açabilir mi? | Önce hak sahibinden ister; kabul edilmez veya 3 ayda dava açılmazsa kendi adına açabilir | Sözleşmede aksi yoksa kendi adına açabilir |
| Dayanak | SMK m.24/2, m.158/2 | SMK m.24/2, m.158/1 |
Sözleşmede aksi yoksa lisans alan, haklarını üçüncü kişilere devredemez ve alt lisans veremez (SMK m.24/3). Lisans veren, lisans alanın üreteceği malın veya sunacağı hizmetin kalitesini garanti altına alacak önlemleri alır; lisans alan sözleşme şartlarına uymazsa marka sahibi tescilden doğan haklarını ona karşı ileri sürebilir (SMK m.24/4). Lisansın izinsiz genişletilmesi veya üçüncü kişilere devredilmesi ayrıca marka hakkına tecavüz sayılır (SMK m.29/1-ç).
Lisans kaydı için Yön. m.20/2: tescil numarası ve marka adını içeren talep formu; lisans alan ve verenin imza ve beyanlarını, lisansa konu mal ve hizmetleri, tescil numarasını, marka adını ve varsa lisans bedeli ile süresini belirten lisans sözleşmesi (yabancı dildeyse yeminli tercümesi); ücret bilgisi.
Rehin ve teminat
Marka işletmeden bağımsız olarak rehin verilebilir ve teminat gösterilebilir (SMK m.148/1-2). Rehnin sicile kaydı için talep formu, ücret bilgisi, tescil numarası ve marka adını içeren rehin sözleşmesi (yabancı dildeyse yeminli tercümesi) sunulur (Yön. m.127/1). Kaydedilen rehinler, 6750 sayılı Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu ile kurulan Rehinli Taşınır Siciline bildirilir (Yön. m.127/2).
- Rehin; alacağın sona ermesi, bağlandığı şartın veya sürenin gerçekleşmesi ya da markanın cebri icra yoluyla satılması hâllerinde sona erer (Yön. m.127/3).
- Terkin, alacaklının talep formuyla yapılır. Alacaklı kaçınırsa marka sahibi terkin davası açar ve kesinleşme şerhli kararı Kuruma sunar (Yön. m.127/4).
- Rehin, hakkın devamı için gereken ücretlerin ödenmemesi yüzünden hakkın sona ermesine engel değildir; devre de engel değildir (Yön. m.127/5).
Haciz
Marka işletmeden bağımsız olarak haczedilebilir; haciz sicile kaydedilir ve Bültende yayımlanır (Yön. m.126/1). Haciz, yenileme gibi hakkın devamı için gerekli ücretlerin ödenmemesi veya belgelerin süresinde gönderilmemesi yüzünden hakkın sona ermesini engellemez; markanın devrine de engel değildir (Yön. m.126/2). Haczin Kuruma nasıl bildirileceğine dair ayrıntı ve 2026 Tebliğinde haciz kaydına özgü bir ücret satırı kaynaklarda yer almıyor.
Nereden ve hangi ücretle yapılır? (2026)
Talepler EPATS üzerinden yapılır. TÜRKPATENT'in 2020 tarihli EPATS broşüründe devir, lisans, intikal, birleşme, bölünme ve rehin/teminat işlemleri "Hukuki İşlemler" bölümünde gösterilir; menü adları zamanla değişebilir. EPATS kullanımı için EPATS rehberine bakabilirsiniz.
| Kod | İşlem | Tebliğ tutarı (KDV ve harç hariç) | Site toplamı (KDV ve harç dahil) |
|---|---|---|---|
| 02.01.06 | Devir veya kısmi devir kayıt | 1.470,58 TL | 5.960,00 TL |
| 02.01.07 | Birleşme, bölünme, ayni sermaye gibi yapısal değişiklik | 3.633,33 TL | 4.360,00 TL |
| 02.01.08 | Miras yoluyla intikal kayıt | 2.319,50 TL | 5.550,00 TL |
| 02.01.09 | Lisans kayıt ve lisans yenileme | 1.943,00 TL | 9.870,00 TL |
| 02.01.10 | Rehin işlemi kayıt | 1.383,00 TL | 6.010,00 TL |
Tutarlar 2026 Ücret Tebliği'ndeki TÜRKPATENT ücretleridir; KDV ve varsa harç bu tutarlara dahil değildir (Tebliğ m.1/1). Site toplamı sütunu Kurumun marka işlem ücretleri sayfasında ilan ettiği, KDV ve harç dahil ödenecek tutardır. Tutarlar 2026 yılı için geçerlidir; ödeme yapmadan önce EPATS'ta oluşan tahakkuku mutlaka kontrol edin. Site toplamı ile Tebliğ tutarı arasındaki farkın büyük kısmı harçtan kaynaklanır.
Yetkisiz tasarrufun cezası
Yetkisi olmadığı hâlde başkasına ait marka hakkı üzerinde devretmek, lisans veya rehin vermek suretiyle tasarrufta bulunan kişi için SMK m.30/3 iki yıldan dört yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası öngörür. Ceza için markanın Türkiye'de tescilli olması ve şikâyet şarttır (SMK m.30/5-6). Ayrıntı: marka taklidi cezası.
Sık Sorulan Sorular
Marka devri için noter şart mı?
Evet. Devir sözleşmelerinin geçerliliği noter tarafından onaylanmış şekilde yapılmalarına bağlıdır (SMK m.148/4). Lisans ve rehin için Kanun yazılı şekil arar.
Henüz tescil edilmemiş marka başvurusu devredilebilir mi?
Evet. SMK m.148 hükümleri başvurulara da uygulanır (SMK m.148/8); Yön. m.130 de devir, haciz, rehin ve lisans hükümlerinin başvurulara uygulanacağını söyler.
Lisansı sicile kaydettirmezsem sözleşme geçersiz mi olur?
Kural olarak sözleşme taraflar arasında yazılı şekle uygunsa hüküm doğurur; ancak sicile kaydedilmeyen işlemden doğan haklar iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez (SMK m.148/5). Ortak marka lisansında ise geçerlilik sicile kayda bağlıdır (SMK m.148/7).
Hacizli marka yenilenmezse ne olur?
Haciz, yenileme ücretinin ödenmemesi yüzünden hakkın sona ermesine engel olmaz (Yön. m.126/2). Yenileme süreleri için marka yenileme yazısına bakın.
Marka adları sahiplerine aittir. Bu yazı bağımsız bir teknik rehberdir; adı geçen kuruluşlarla bayilik veya ortaklık ilişkisi bulunduğu anlamına gelmez.
İlgili içerikler: TÜRKPATENT ve sınai mülkiyet rehberi · EPATS nedir · Ortak marka ve garanti markası · Marka iptali · Marka taklidi cezası · Marka yenileme · Fikri mülkiyet rehberi