Locarno sınıflandırması, endüstriyel tasarımların uygulandığı ürünleri kullanım amacına göre gruplayan uluslararası sistemdir. Türkiye'de tasarım başvurularında Locarno Anlaşması hükümleri uygulanır (SMK m.61/5). Sistem 32 ana sınıf ve 241 alt sınıftan oluşur ve ürünler "02-02 Giysiler" gibi sınıf-alt sınıf koduyla gösterilir (Tasarım İnceleme Kılavuzu 2026). Sınıf, koruma kapsamını belirlemez: ürün adı, sınıfı ve tarifnamedeki bilgiler koruma kapsamını etkilemez (SMK m.61/3).
Sınıf kapsamı belirlemiyorsa neden önemli? Çünkü çoklu başvurunun hangi tasarımları bir araya getirebileceğini, ürün adının nasıl yazılacağını, araştırmada tasarımınızın nasıl bulunacağını ve olası bölünme işlemlerini belirler. Bu yazıda Locarno'nun yapısını, doğru sınıfı nasıl seçeceğinizi ve Kurumun beklentilerini anlatıyoruz. Markalardaki Nice sistemiyle karıştırmayın; o konu Nice sınıfları rehberinde ele alınıyor.
Locarno Anlaşması ve Türkiye
Locarno Anlaşması 8 Ekim 1968'de imzalanmıştır; Kurumun yayımladığı Türkçe metin 28 Eylül 1979 tarihli değişik şekli içerir. Türkiye'nin katılımı 5/8/1997 tarihli ve 97/9731 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile kararlaştırılmıştır (SMK m.61/5).
Anlaşmaya göre uluslararası sınıflandırma üç unsurdan oluşur (Locarno Anlaşması m.1/3):
- Sınıf ve alt sınıf listesi,
- tasarımı içeren malların alfabetik listesi ve bunların ait olduğu sınıf ve alt sınıflar,
- açıklayıcı notlar.
Liste, Anlaşmanın kurduğu Uzmanlar Komitesince değiştirilebilir ve ekleme yapılabilir (Locarno Anlaşması m.1/4-6, m.3). En önemli hüküm m.2/1'dir: uluslararası sınıflandırma yalnızca idari mahiyettedir ve tasarım korumasının niteliği ile kapsamı bakımından üye ülkeleri bağlamaz. SMK m.61/3 bu ilkeyi Türk hukukunda da açıkça tekrarlar.
Sınıfların yapısı
Her ana sınıf, iki haneli alt sınıflara ayrılır. Alt sınıfların altında ürün adları ve her biri için bir ID numarası bulunur. Örneğin Kurumun yayımladığı listede 01-01 alt sınıfı "unlu mamüller, bisküviler, hamur işleri..." başlığını taşır ve altında "Bisküviler", "Çikolatalar" gibi ürün adları sıralanır. Birçok sınıfta "99" ile biten "muhtelif" alt sınıf vardır (örn. 29-99). Ana sınıf başlıkları kısaca şöyledir:
| Sınıf | Başlık (kısaltılmış) | Sınıf | Başlık (kısaltılmış) |
|---|---|---|---|
| 1 | Gıda maddeleri | 17 | Müzik aletleri |
| 2 | Giyim ve tuhafiye eşyaları | 18 | Basım ve büro makineleri |
| 3 | Seyahat eşyası, çanta, şemsiye, kişisel eşya | 19 | Kırtasiye, büro, ressam ve öğretim malzemeleri |
| 4 | Fırçalar | 20 | Satış ve reklam donanımları, işaretler |
| 5 | Metre ile satılan tekstil, tabaka malzemeler | 21 | Oyunlar, oyuncaklar, çadırlar, spor malzemeleri |
| 6 | Mefruşat | 22 | Silahlar, piroteknik, avcılık, balıkçılık |
| 7 | Ev eşyaları | 23 | Akışkan dağıtım, sıhhi tesisat, ısıtma, iklimlendirme |
| 8 | Aletler ve hırdavat | 24 | Tıbbi ve laboratuvar malzemeleri |
| 9 | Ambalaj ve konteynerler | 25 | Yapı birimleri ve inşaat elemanları |
| 10 | Saat, ölçüm, kontrol ve sinyalizasyon aletleri | 26 | Aydınlatma aygıtları |
| 11 | Süs eşyaları | 27 | Tütün ve sigara içicilerinin malzemeleri |
| 12 | Ulaşım veya kaldırma araçları | 28 | İlaç, kozmetik, kişisel bakım |
| 13 | Elektrik üretim ve dağıtım donanımları | 29 | Yangın, tehlike önleme ve kurtarma donanımları |
| 14 | Kayıt, haberleşme, veri işleme donanımları | 30 | Hayvan bakım ve idaresi malzemeleri |
| 15 | Diğer makineler | 31 | Yiyecek ve içecek hazırlama makineleri |
| 16 | Fotoğraf, sinema ve optik aygıtlar | 32 | Grafik semboller ve logolar, yüzey desenleri, süslemeler |
Doğru sınıf nasıl seçilir?
Locarno'da tasarımlar kullanım amacına göre sınıflandırılır (Tasarım Başvuru Kılavuzu 2026). Ürünün neye benzediği değil, ne için kullanıldığı belirleyicidir. Pratik bir yol şöyledir:
- 1. Ürünün kullanım amacını tek kelimeyle tanımlayın: "çay filtresi", "terlik", "cep telefonu kılıfı". Kılavuz, ürün adında marka, yabancı kelime, niteleyici veya biçim bildiren sözcük kullanılmamasını ister ("pratik terlik" yerine "terlik").
- 2. Ürün adını alfabetik listede arayın: Kurumun sitesindeki Locarno listesinde veya araştırma ekranında ürün adını bulun ve karşısındaki alt sınıfı not edin.
- 3. Ana sınıf değil alt sınıf kullanın: Kılavuz, "giyim ve tuhafiye eşyaları" gibi ana sınıf başlığı yerine alt sınıf başlığının (02-02 "giysi") veya o alt sınıftaki daha özel adın ("ceket") kullanılmasını ister.
- 4. Açıklayıcı notlara bakın: Örneğin 2. sınıfın notu, oyuncak bebek giysilerinin 21-01'de, hayvan giysilerinin 30-01'de yer aldığını belirtir.
- 5. Parça ise ürünle aynı sınıfı düşünün: Bıçak sapı tasarımı "bıçak parçası" veya "bıçak sapı" olarak, bıçakla aynı Locarno sınıfında adlandırılır (İnc.K. 2026).
Kodu belirlemekte zorlanırsanız sınıflandırma "99 (diğer)" işaretlenerek doldurulabilir (İnc.K. 2026). Kanun da sınıfın başvuruda "belirtilebileceğini" söyler (SMK m.61/3); ancak Kılavuz, işlemlerin daha hızlı yürümesi için başvuru sahibinin sınıflandırmayı kendisinin yapmasını ister.
Kurum sınıf ve ürün adını nasıl düzeltir?
Tasarımlar, Locarno'daki ürünlere karşılık gelen sınıf, alt sınıf ve adlarla tanımlanır; Locarno'da yer almayan ürün adlarını Kurum tanımlar (Yön. m.52). Kurum, başvuru formundaki sınıflandırmada uluslararası esaslara göre düzenleme yapar (Yön. m.55/5). Kılavuzdaki uygulamalar:
- Yalnız ana sınıf verilmişse uzman, görsele bakarak uygun alt sınıfı belirler. Örnek: 06-00 "mefruşat" yazılmış bir yatak tasarımı 06-02'ye alınır.
- Locarno'da olmayan çok özel adlar uygun adla değiştirilebilir: "ayak yıkama terliği" yerine "terlik".
- Gerekli durumlarda sıfat kullanılabilir: 08-01'deki "matkap" yerine "elektrikli matkap".
- Tasarım ürünün tamamıyla ilgiliyken yalnız parça adı verilmişse uzman eksiklik bildirir; ad değiştirilir veya koruma dışı kısım görsel feragatnameyle çıkarılır.
- Set ilgili başvuruda parça adı verilmişse ad set olarak düzeltilir: "satranç taşı" yerine "satranç seti".
Özel durumlar
| Tasarım | Kurumun beklediği sınıf | Not |
|---|---|---|
| Grafik kullanıcı arayüzü, ekran görüntüsü, simge, web sayfası | 14-04 | Arayüz için 32-00 uygun değildir |
| Süsleme ve desen | 32-00 | Ürüne bakılmaksızın; koruma tüm sınıfları kapsar |
| Logo, grafik sembol | 32-00 | Grafik semboller ve logolar sınıfı |
| Mimari, iç mimari, peyzaj planı | 19-08 (basılı malzeme) | 25-03 yalnız bitmiş yapı içindir |
| Bitmiş yapı, dış cephe | 25-03 | - |
| Ambalaj | 09 sınıfı | Ambalaj deseni 32-00; etiket 19-08 |
| Birden çok gıdanın birlikte sunumu | 01-00 | - |
Kaynak: Tasarım İnceleme Kılavuzu 2026, sınıflandırma ve sınıfa özel kurallar bölümleri. Bilgisayar programının kendisi SMK'daki ürün tanımı dışındadır (SMK m.55/2); arayüzün görünümü ise 14-04'te tasarım olarak korunabilir.
Sınıfın etkisi: kapsam değil, başvuru yapısı
Sınıf koruma kapsamını daraltmaz veya genişletmez (SMK m.61/3; Locarno Anlaşması m.2/1). Kılavuz, bilinen bir tasarımın farklı bir ürüne uygulanmasının yenilik sağlamadığını da hatırlatır; yani başka bir sınıfı seçmek, önceki bir tasarımın aynısını yeni yapmaz. Sınıfın gerçek etkisi şu noktalardadır:
- Çoklu başvuru: Süslemeler hariç, aynı başvurudaki ürünler aynı sınıfta olmalıdır. Aynı sınıf, ana sınıf anlamına gelir: 07-02 tencere ile 07-03 bıçak birlikte olur; 12-08 motorlu araç ile 26-06 araç farı olmaz (SMK m.61/7; İnc.K. 2026).
- Desen istisnası: 32-00'daki bir desen, başka sınıftaki bir tasarımla ancak aynı desen o tasarımın üzerinde yer alıyorsa aynı başvuruya girebilir (desen ve aynı desenli fincan).
- Bölünme: Farklı sınıftaki tasarımlar için Kurum bölünme ister; 2 ay içinde bildirim yapılmazsa en fazla tasarımın bulunduğu sınıfla devam edilir, çıkarılan tasarımların başvuru ücreti talep üzerine iade edilir (SMK m.61/9; Yön. m.55/5, 53/8).
- Araştırma: Sınıflandırma, veri tabanında benzer tasarımlara ulaşmayı ve istatistik üretmeyi kolaylaştırır (İnc.K. 2026). Ürün adı ve sınıf doğruysa rakiplerin tasarımları da sizinkini kolay bulur; itiraz izlemesi bu yüzden sınıf bazında yapılır.
Sık Sorulan Sorular
Yanlış Locarno sınıfı seçersem başvurum reddedilir mi?
Yanlış sınıf tek başına ret sebebi değildir; Kurum sınıflandırmada düzenleme yapar (Yön. m.55/5) ve ürün adını düzeltebilir. Ancak çoklu başvuruda sınıf farkı bölünmeye yol açar ve 2 aylık bildirim süresi işler.
Ürünüm iki sınıfa da uyuyor, hangisini seçmeliyim?
Locarno kullanım amacını esas alır. Ürünün asıl kullanım amacına karşılık gelen alt sınıfı seçin; açıklayıcı notlara bakın. Karar veremiyorsanız "99 (diğer)" seçeneği kullanılabilir, uzman uygun sınıfı belirler (İnc.K. 2026).
Logomu tasarım olarak hangi sınıfta tescil ettiririm?
Grafik semboller ve logolar 32-00'dadır. Ancak tasarım tescili size marka hakkı sağlamaz (Yön. m.50/9). Logonun ticari işaret olarak korunması için marka tescili gerekir.
Locarno sınıfı Lahey başvurusunda da geçerli mi?
Evet; Lahey sisteminde de en çok 100 tasarım aynı Locarno sınıfında olmak şartıyla tek uluslararası başvuruda yer alabilir. Ayrıntı için Lahey sistemi rehberine bakın.
Marka adları sahiplerine aittir. Bu yazı bağımsız bir teknik rehberdir; adı geçen kuruluşlarla bayilik veya ortaklık ilişkisi bulunduğu anlamına gelmez.
İlgili içerikler: TÜRKPATENT ve sınai mülkiyet rehberi · Tasarım tescili nedir · Tasarım görsel anlatım kuralları · Nice sınıfları · Lahey sistemi · Tasarım yenileme