Gizli patent, millî güvenlik açısından önemli bulunan bir buluşa ilişkin başvurunun Millî Savunma Bakanlığı (MSB) kararıyla gizli yürütülmesidir. TÜRKPATENT bir başvurunun millî güvenlik açısından önem taşıdığı kanısına varırsa başvurunun bir suretini görüş için MSB’ye iletir ve başvuru sahibine bildirir. MSB gizlilik kararını bildirimden itibaren 3 ay içinde Kuruma bildirir; karar verilmezse veya süre içinde bildirilmezse olağan işlemler başlar (SMK m.124/1-2).
Gizlilik kararı verilirse başvuru başka işlem yapılmadan gizli sicile kaydedilir, buluş yetkisiz kişilere açıklanamaz, kullanım MSB iznine bağlanır ve başvuru sahibi bu süre için Devletten tazminat isteyebilir (SMK m.124/3-6). Aşağıda süreci, başvuru sahibinin hak ve yükümlülüklerini ve yurt dışı başvuru yasağını anlatıyoruz. Konu kanunda tek maddede düzenlendiği için yazının sonunda kaynaklarda bulunmayan hususları da açıkça belirttik.
Dayanak: SMK m.124
Gizli patentin kanuni dayanağı 6769 sayılı SMK’nin "Gizli patent" başlıklı 124. maddesidir. SMK Uygulama Yönetmeliğinde gizli patent için ayrı bir usul maddesi yoktur; Yönetmelik yalnızca patent siciline kaydedilecek bilgiler arasında "başvuru şekli: asıl, bölünmüş, ek patent, gizli" ayrımını sayar (Yön. m.111/1-ç). Patent Başvuru Kılavuzu 2026’da da gizli patente ilişkin ayrı bir bölüm bulunmuyor. Bu nedenle usulün ayrıntısı için tek bağlayıcı metin Kanun maddesidir.
Süreç adım adım
| Adım | Kim | Süre | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Başvurunun millî güvenlik açısından önemli görülmesi | TÜRKPATENT | Kanunda süre yok | SMK m.124/1 |
| Başvuru suretinin görüş için MSB’ye iletilmesi ve başvuru sahibine bildirim | TÜRKPATENT | - | SMK m.124/1 |
| Gizlilik kararının Kuruma bildirilmesi | MSB | Bildirimden itibaren 3 ay | SMK m.124/2 |
| Karar yoksa veya 3 ayda bildirilmezse | TÜRKPATENT | Olağan işlemler başlar | SMK m.124/2 |
| Gizlilik varsa: başvuru sahibine bildirim, gizli sicile kayıt | TÜRKPATENT | - | SMK m.124/3 |
| Gizliliğin kaldırılması | MSB talebiyle TÜRKPATENT | Kaldırıldığı tarihten itibaren olağan işlem | SMK m.124/8 |
Sürecin başlatılması Kurumun takdirindedir: kanun "Kurum ... kanısına varırsa" der. Başvuru sahibinin gizlilik talep etmesine ilişkin bir hüküm Kanunda yoktur. Gizlilik kararı verilen başvuru hakkında "başka bir işlem yapılmadan" kayıt yapılır (m.124/3); bu nedenle gizlilik sürdükçe başvurunun olağan akışı (araştırma, yayım, inceleme) işlemez. Gizlilik kaldırıldığında başvuru, o tarihten itibaren patent başvurusu olarak işlem görür (m.124/8).
Gizlilik kararının başvuru sahibine etkileri
Açıklama yasağı
Başvuru sahibi gizli başvurunun konusu olan buluşu yetkisi olmayan kişilere açıklayamaz (SMK m.124/4). Bu; makale, sunum, fuar, yatırımcı görüşmesi veya internet paylaşımı gibi her türlü açıklamayı düşünmeyi gerektirir. Kendi kusurunuzla buluş açıklanırsa tazminat hakkınız ortadan kalkar (m.124/6).
Kullanım MSB iznine bağlı
Başvuru sahibinin talebi üzerine buluşun kısmen veya tamamen kullanılmasına MSB izin verebilir (SMK m.124/5). İzin olmadan ticari kullanım planlamayın.
Devletten tazminat
Başvuru sahibi, başvurunun gizli tutulduğu süre için Devletten tazminat isteyebilir. Miktarda anlaşma sağlanamazsa mahkeme belirler. Tazminat, buluşun önemi ve başvuru sahibinin buluşu serbestçe kullanabilseydi elde edeceği muhtemel gelir göz önünde tutularak hesaplanır (SMK m.124/6).
Yıllık ücret ödenmez
Gizli patent başvuruları için gizli kaldığı süre boyunca Kuruma yıllık ücret ödenmez (SMK m.124/7). Normalde yıllık ücretler başvuru tarihinden itibaren ikinci yılın sonunda başlar (SMK m.101/2); gizlilik kalktıktan sonra vadelere dikkat edin. Yıllık ücret sistemi için patent yıllık ücreti ödenmezse yazısına bakın.
Yurt dışında başvuru yasağı
Türkiye’de gerçekleştirilen bir buluş millî güvenlik açısından önem taşıyorsa bu buluş için başka bir ülkede patent başvurusu yapılamaz. TÜRKPATENT’e yapılan başvuru m.124/1-8 hükümlerine tabiyse, MSB’nin izni olmadan başka bir ülkede başvuru yapılamaz (SMK m.124/9). Buluşu yapanın yerleşim yeri Türkiye’deyse, aksi ispatlanıncaya kadar buluşun Türkiye’de yapıldığı kabul edilir (m.124/10).
Avrupa patenti yolunda da benzer bir kural vardır: Türkiye’de gerçekleştirilen ve konusu ulusal güvenliği ilgilendiren buluşlar için Avrupa patenti başvuruları doğrudan Kuruma yapılır (EP Yön. m.6). Bu Yönetmelik hâlâ mülga 551 sayılı KHK ve "Enstitü" diliyle yazılıdır; metindeki Enstitü bugünkü TÜRKPATENT’i ifade eder.
Gizlilik diğer patent kurallarını nasıl etkiler?
| Konu | Olağan kural | Gizlilik kararı varsa | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Yayım | Başvuru veya rüçhan tarihinden 18 ay sonra Bültende yayım | Başka işlem yapılmadan gizli sicile kayıt; gizlilik kalkınca olağan işlem | SMK m.97/1, 124/3, 124/8 |
| Dosyanın incelenmesi | Yayımlanmamış başvuru, sahibin yazılı izni olmadan incelenemez | Ek olarak buluş yetkisizlere açıklanamaz | SMK m.102/1, 124/4 |
| Yıllık ücret | İkinci yılın sonundan itibaren her yıl | Gizli kaldığı süre boyunca ödenmez | SMK m.101/2, 124/7 |
| Kullanım | Sahip serbestçe kullanır | Kısmi veya tam kullanım MSB iznine bağlı | SMK m.124/5 |
| Yurt dışı başvuru | Rüçhan süresi ilk başvurudan 12 ay | MSB izni olmadan yurt dışında başvuru yapılamaz | SMK m.93/1, 124/9 |
Tablodaki son satır pratikte en çok dikkat isteyen noktadır. Patentte rüçhan süresi ilk başvurudan itibaren 12 aydır (SMK m.93/1). Gizlilik kararı verilen bir başvuruya dayanarak yurt dışında başvuru yapmak MSB iznine bağlı olduğundan, rüçhan süresi içinde yabancı başvuru planlıyorsanız izin sürecini erkenden başlatmanız gerekir. Kanunda, izin beklenirken rüçhan süresinin uzayacağına dair bir hüküm yoktur.
Başvuru sahibi için pratik adımlar
- Kurumdan "başvurunuz görüş için Millî Savunma Bakanlığına iletildi" bildirimi aldıysanız tarihini kaydedin; MSB’nin karar süresi bu bildirimden itibaren 3 aydır (SMK m.124/2).
- Bu bekleme döneminde buluşu kamuya açıklamaktan ve yurt dışında başvuru yapmaktan kaçının.
- Gizlilik kararı verilirse buluşa erişebilen çalışan, ortak ve tedarikçileri belirleyin; gizlilik yükümlülüğünü yazılı olarak hatırlatın.
- Kullanım ihtiyacınız varsa kısmi veya tam kullanım iznini MSB’den talep edin (SMK m.124/5).
- Gizli kalınan süreye ilişkin tazminat talebiniz için buluşun önemini ve serbest kullanımda elde edilebilecek geliri gösteren belgeleri saklayın (SMK m.124/6).
- Gizlilik kaldırıldığında başvuru olağan akışına döner; araştırma talebi, yıllık ücret ve diğer süreleri yeniden takip edin.
Faydalı model başvuruları için durum
SMK m.124 metni "patent başvurusu" ifadesini kullanır. SMK m.145/1, faydalı modele ilişkin açık bir hüküm bulunmadığı ve faydalı modelin özelliğiyle çelişmediği takdirde patent hükümlerinin faydalı modele de uygulanacağını söyler. Gizli patent hükmünün faydalı model başvurusuna nasıl uygulanacağına dair ayrı bir düzenleme kaynaklarımızda yoktur; bu bir yorum konusudur.
Kaynaklarda bulunmayan hususlar
Kanun maddesi kısa olduğu için aşağıdaki soruların cevabı incelediğimiz SMK, Yönetmelik, Patent Kılavuzu 2026 ve TÜRKPATENT metinlerinde yer almıyor. Bu konularda kesin bilgi vermiyoruz:
- "Millî güvenlik açısından önem" ölçütünün nasıl belirlendiği,
- Gizliliğin azami süresi veya periyodik gözden geçirme yapılıp yapılmadığı,
- Tazminat davasında görevli mahkeme ve izlenecek usulün ayrıntısı,
- MSB kullanım izni başvurusunun şekli ve süresi,
- Gizlilik kararına karşı başvurulabilecek idari veya yargısal yol.
Bu noktalarda somut bir durumla karşılaşırsanız TÜRKPATENT ile iletişime geçmeniz ve bir patent vekili veya avukattan destek almanız gerekir.
Sık Sorulan Sorular
Gizlilik kararı başvuru tarihimi etkiler mi?
Kanunda başvuru tarihinin değişeceğine dair bir hüküm yoktur. Gizlilik kaldırılınca başvuru o tarihten itibaren patent başvurusu olarak işlem görür (SMK m.124/8).
Gizli başvurum için yıllık ücret ödeyecek miyim?
Gizli kaldığı süre boyunca hayır (SMK m.124/7).
Buluşu iş ortağıma anlatabilir miyim?
Yetkisi olmayan kişilere açıklayamazsınız (SMK m.124/4). Kimin "yetkili" sayılacağı konusunda MSB ve Kurumla iletişim kurmadan paylaşım yapmayın; kusurlu açıklama tazminat hakkını düşürür.
Yurt dışında yaptığım buluş da bu kurala tabi mi?
m.124/9 "Türkiye’de gerçekleştirilen" buluşlardan söz eder. Buluşçunun yerleşim yeri Türkiye’deyse buluş, aksi ispatlanana kadar Türkiye’de yapılmış sayılır (m.124/10).
Marka adları sahiplerine aittir. Bu yazı bağımsız bir teknik rehberdir; adı geçen kuruluşlarla bayilik veya ortaklık ilişkisi bulunduğu anlamına gelmez.
İlgili içerikler: TÜRKPATENT ve sınai mülkiyet rehberi · Patent nedir · PCT ve Avrupa patenti · Rüçhan hakkı · Patent yıllık ücreti · Patent hakkının kapsamı