RTÜK cezalarının büyük çoğunluğu tek bir maddeye dayanır: m.8/1. Bu yazı, bendin tamamını sırasıyla verir.
Giriş Cümlesi
MADDE 8 – (1) Medya hizmet sağlayıcılar, yayın hizmetlerini kamusal sorumluluk anlayışıyla bu fıkrada yer alan ilkelere uygun olarak sunarlar.
Yirmi Dört Bent
| Bent | İlke |
|---|---|
| a | Türkiye Cumhuriyeti Devletinin varlık ve bağımsızlığına, Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne, Atatürk ilke ve inkılâplarına aykırı olamaz |
| b | Irk, dil, din, cinsiyet, sınıf, bölge ve mezhep farkı gözeterek toplumu kin ve düşmanlığa tahrik edemez veya toplumda nefret duyguları oluşturamaz |
| c | Hukukun üstünlüğü, adalet ve tarafsızlık esasına aykırı olamaz |
| ç | İnsan onuruna ve özel hayatın gizliliğine saygılı olma ilkesine aykırı olamaz; kişi ya da kuruluşları eleştiri sınırları ötesinde küçük düşürücü, aşağılayıcı veya iftira niteliğinde ifadeler içeremez |
| d | Terörü övemez ve teşvik edemez, terör örgütlerini güçlü veya haklı gösteremez, terör örgütlerinin korkutucu ve yıldırıcı özelliklerini yansıtıcı nitelikte olamaz (ikinci cümle mülga: KHK-680/18; aynen kabul: 7072/17) |
| e | Irk, renk, dil, din, tabiiyet, cinsiyet, engellilik, siyasî ve felsefî düşünce, mezhep ve benzeri nedenlerle ayrımcılık yapan ve bireyleri aşağılayan yayınları içeremez ve teşvik edemez |
| f | Toplumun millî ve manevî değerlerine, genel ahlaka ve ailenin korunması ilkesine aykırı olamaz |
| g | Suç işlemeyi, suçluyu ve suç örgütlerini övücü, suç tekniklerini öğretici nitelikte olamaz |
| ğ | Çocuklara, güçsüzlere ve engellilere karşı istismar içeremez ve şiddeti teşvik edemez |
| h | Alkol, tütün ürünleri ve uyuşturucu gibi bağımlılık yapıcı madde kullanımı ile kumar oynamayı özendirici nitelikte olamaz |
| ı | Tarafsızlık, gerçeklik ve doğruluk ilkelerini esas almak; soruşturulması mümkün haberler soruşturulmaksızın veya doğruluğundan emin olunmaksızın yayınlanamaz; abartılı ses ve görüntüye, efekt ve müziğe yer verilemez; arşiv veya canlandırma niteliği ile ajans kaynağının belirtilmesi zorunludur |
| i | Suçlu olduğu yargı kararı ile kesinleşmedikçe hiç kimse suçlu ilân edilemez veya suçluymuş gibi gösterilemez; yargıya intikal eden konularda yargılama sürecini ve tarafsızlığını etkiler nitelikte olamaz |
| j | Haksız çıkarlara hizmet eden ve haksız rekabete yol açan unsurlar içeremez |
| k | Siyasî partiler ve demokratik gruplar ile ilgili tek yönlü veya taraf tutar nitelikte olamaz |
| l | Genel sağlığa, çevrenin ve hayvanların korunmasına zarar verecek davranışları teşvik edemez |
| m | Türkçenin doğru, güzel ve anlaşılır şekilde kullanılmasını sağlamak zorundadır; düzeysiz, kaba ve argo kullanıma yer verilemez |
| n | Müstehcen olamaz |
| o | Kişi veya kuruluşların cevap ve düzeltme hakkına saygılı olmak zorundadır |
| ö | Bilgi iletişim araçları yoluyla yarışma veya lotarya içeremez; dinleyici ve seyircilere ikramiye verilemez |
| p | Yapılan veya yaptırılan anket ve kamuoyu yoklamalarının, hazırlık aşamasından sonuçların ilânına kadar noter nezaretinde gerçekleştirilmesi zorunludur |
| r | Kişileri fal veya batıl inançlar yoluyla istismar edemez |
| s | Toplumsal cinsiyet eşitliğine ters düşen, kadınlara yönelik baskıları teşvik eden ve kadını istismar eden programlar içeremez |
| ş | Şiddeti özendirici veya kanıksatıcı olamaz |
| t | (Ek: KHK-680/18; aynen kabul: 7072/17) Terör eylemini, faillerini ve mağdurlarını terörün amaçlarına hizmet edecek sonuçlar doğuracak şekilde sunamaz |
Maddenin Diğer Fıkraları
| Fıkra | Konu |
|---|---|
| 2 | Çocuk ve gençlerin gelişimine zarar verebilecek programlar, izleyebileceği zaman dilimlerinde ve koruyucu sembol kullanılsa dahi yayınlanamaz |
| 3 | İsteğe bağlı yayın hizmeti sağlayıcıları, bu tür hizmetleri çocukların normal şartlar altında duymayacakları ve görmeyecekleri şekilde sunmakla yükümlüdür |
| 4 | (Ek: KHK-690/60; aynen kabul: 7077/50) Arkadaş bulma programları, sağlık beyanıyla ürün satışı, sohbet ve eş bulma hatlarının tanıtımı yasak; özel ücrete tabi numaralarla yanıltıcı yarışma ve ikramiye taahhüdü yasak |
Bentlerin Ayrı Ayrı Ele Alındığı Yazılar
Her ilkeyi ayrı yazılarda madde metniyle birlikte ele aldık; tam listeye ana yönergeden ulaşabilirsiniz.
Yaptırımı
Bu ilkelere aykırılığın yaptırımı m.32'deki idarî yaptırımlardır: idarî para cezası, program durdurma ve tekrarı hâlinde lisans iptali. Ayrıntısını ceza hesaplama yazısında ve program durdurma yazısında ele aldık.
Sonuç
6112 sayılı Kanunun 8. maddesinin birinci fıkrası, medya hizmet sağlayıcıların uymak zorunda olduğu yirmi dört yayın hizmeti ilkesini sayar. Bunlar (a) ile (t) arasında harflendirilmiştir; (d) bendinin ikinci cümlesi mülgadır, (t) bendi ise 2017'de eklenmiş ve 2018'de aynen kabul edilerek kanunlaşmıştır. Maddenin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları çocuk koruması ve belirli program türleriyle ilgilidir.