Resmî İlan ve Reklam Yönetmeliği tek tek "şu ihlal şu cezayı doğurur" biçiminde bir liste vermez. Bunun yerine genel bir kural koyar: Yönetmelikle yükletilen ödevler ile vasıfların zamanında ve noksansız yerine getirilmemesi ihlaldir ve ihlal devam ediyorsa yayımlama hakkı durdurulur. Ayrıca 195 sayılı Kanun'un 49. maddesi uyarınca ayrı bir ilan kesme kararı verilebilir.
İhlal Devam Ediyorsa Hak Durdurulur (m.107/4)
107. maddenin dördüncü fıkrası mekanizmayı kurar: gazete veya internet haber sitelerinin mevzuat ihlallerinin, inceleme sırasında devam ettiğinin belirlenmesi üzerine, ilgili yayının resmî ilan yayımlama hakkı durdurulur.
Aynı maddenin üçüncü fıkrası ise geçmişe dönük sonucu belirler: mevzuat ihlali süresince yayımlanan resmî ilanlar için mahsup işlemi uygulanır.
Pratikte Hangi Kalemler İhlal Üretir?
Yönetmeliğin aradığı vasıf ve ödevler, ihlal listesinin kendisidir. Denetimde en sık karşılaşılan başlıklar:
| Alan | İhlal örneği | Madde |
|---|---|---|
| Kadro | Asgari sayı veya dağılımın karşılanmaması, niteliksiz kişinin kadroda gösterilmesi, ücretin peşin ödenmemesi | m.18–20, 38, 59 |
| Bildirim | Kadro değişikliğinin 3 iş günü içinde İLANBİS'e bildirilmemesi | m.22 |
| İçerik | Günlük asgari haber sayısının altına düşülmesi, içerik niteliklerinin karşılanmaması | m.23, 60 |
| Trafik | Asgari ziyaretçi trafiğinin sağlanamaması, BİK Analitik'in çalıştırılmaması | m.61 |
| Süreklilik | Yayına ara verme, erişim kesintisi | m.34, 56 |
| Künye | Zorunlu bilgilerin eksik veya erişilemez olması | m.36, 58 |
| Arşiv | İçeriklerin muhafaza edilmemesi | m.57 |
| İşyeri | Tahsis edilmiş işyeri şartlarının karşılanmaması | m.29 |
| Defter | Sektörel defterlerin tutulmaması veya günlük işlenmemesi | m.37 |
| Teslim | Basılı nüshaların süresinde teslim edilmemesi | m.35 |
| Fatura | Brüt bedel üzerinden fatura düzenlenmesi | m.27 |
| Denetim | Kontrol kurulu denetiminin engellenmesi | m.101 |
Bu kalemlerin bir kısmı süreye bağlıdır ve eşiği aştığında yalnız durdurma değil, doğrudan sona erme sonucu doğurur. Sona erme hâllerini ayrı bir yazıda ele aldık.
195 Sayılı Kanun m.49 ve Anayasa Mahkemesi İptali
Yönetmelikteki durdurmanın yanında ikinci bir yaptırım yolu düzenlenmiştir. 107. maddenin altıncı fıkrasına göre, mevzuat ihlaline ilişkin alınan kararların birer nüshası dayanağı evrakıyla birlikte, 195 sayılı Kanun'un 49. maddesine göre işlem yapılması için Yönetim Kuruluna sunulur. Fıkra, Yönetim Kurulunun iki ayı geçmeyecek şekilde resmî ilan ve reklam kesme kararı vermesi ve kararın kesinleşmesi hâlinde, aylık kontenjan ve dağıtım tablolarında gösterge düşürmek suretiyle uygulama yapılacağını söyler.
Ancak burada güncel ve belirleyici bir gelişme var. 195 sayılı Kanun'un 49. maddesinin, resmî ilan ve reklam kesme yaptırımını düzenleyen (a) bendi, Anayasa Mahkemesinin 17/6/2025 tarihli ve E.2023/168, K.2025/132 sayılı Kararı ile iptal edilmiştir. Aynı kararla, maddedeki itiraz paragrafında yer alan "(a)" ibaresi de üçüncü cümle yönünden iptal edilmiştir. Maddenin (b) bendi (prodüktörlük müessesesinin iki ayı geçmemek üzere kapatılması) ve (c) bendi (kamu görevlileri hakkında disiplin muamelesi) yürürlüktedir.
Buna karşılık Yönetmelikteki yayımlama hakkının durdurulması ve mahsup mekanizmaları ayrı hükümlere dayanır ve iptalden etkilenmez: durdurma 107/4 ile 110. maddede, mahsup 107/3 ile 112. maddede düzenlenmiştir. 107. maddenin beşinci fıkrası ise mahsup uygulanmış olmasının 49. madde uyarınca müeyyide uygulanmasına engel olmadığını söyler.
Yayın veya kontenjan yerinde tek gazete veya internet haber sitesi bulunması durumunda 112. maddenin dördüncü fıkrası gözetilerek işlem yapılır. Bu uygulamaya dair Kurum içi talimat yazısı İLANBİS üzerinden ilgili yayınla paylaşılır.
İhlali Kendiniz Bildirirseniz
107. maddenin yedinci fıkrası, mevzuatın en pratik hükümlerinden biridir: mevzuat hükümlerinin ihlal edildiğini vaktinde bildiren gazeteye — ve ziyaretçi trafik bilgileri hariç internet haber sitesine — 195 sayılı Kanun'un 49. maddesi hükmü uygulanmaz.
Kararda Ne Yazar? (m.108)
Alınan kararların içeriği de düzenlenmiştir. 108. maddeye göre kararlarda şunlar yer alır:
- İhlal veya yeni göstergelerin hangi usulle belirlendiği
- Kararların dayanağı olan tespitler
- Varsa ihlal süresi
- Varsa mahsup veya telafi süresi ve miktarı
- Tespit edildiği takdirde yayımlama hakkının yeniden devam ettiği tarih
- Karara nasıl ve hangi makam veya merci nezdinde itiraz edilebileceği
Kararlar, 107. maddenin sekizinci fıkrası uyarınca 7 iş günü içinde gazete veya internet haber sitesine gönderilir. Kararı aldığınızda son maddeye özellikle bakın: itiraz merci ve usulü kararın içinde yazılıdır.
Sonuç
İlan kesmeye yol açan şey tek tek sayılmış bir ihlal listesi değil, Yönetmelikle yüklenen ödev ve vasıfların karşılanmamasıdır. İhlal inceleme sırasında devam ediyorsa hak durdurulur; ihlal süresince yayımlanan ilanlar mahsup edilir. Ayrıca 195 m.49 uyarınca Yönetim Kurulu iki ayı geçmeyecek şekilde ilan kesme kararı verebilir ve bu, gösterge düşürülerek uygulanır.
İhlali vaktinde kendiniz bildirirseniz 195 m.49 uygulanmaz — internet haber sitelerinde ziyaretçi trafik bilgileri bu istisnanın dışındadır. Ayrıca 49. maddenin (a) bendinin Anayasa Mahkemesince iptal edildiğini hatırda tutun. Durdurma süresini ilan kesme yazısında, itiraz yolunu itiraz yazısında ele aldık.