İnternet radyosu kurmaya karar verdiğinizde karşınıza çıkan ilk teknik soru genellikle şudur: SHOUTcast mı, Icecast mı? İkisi de aynı işi yapar; yayın yazılımınızdan (encoder) gelen ses akışını alır ve aynı anda çok sayıda dinleyiciye dağıtır. Bu tür yazılıma streaming server ya da yayın sunucusu denir. Ancak lisans modelleri, adresleme mantıkları, desteklenen ses formatları ve yönetim araçları birbirinden epey farklıdır.
Bu yazıda iki sunucuyu resmî belgeleri üzerinden karşılaştırıyoruz: lisans ve geçmiş, bağlantı protokolleri, Icecast'teki mount point ile SHOUTcast'teki stream ID farkı, codec desteği, yönetim ve istatistik sayfaları, hangi yayın yazılımının hangisine bağlanabildiği ve şarkı adı (metadata) aktarımı. Sonunda da hangi durumda hangisini seçmenin mantıklı olduğunu ve kısa bir icecast.xml örneğini bulacaksınız.
Kısa tanım: yayın sunucusu ne yapar?
Bir internet radyosunda üç parça vardır: sesi sıkıştırıp gönderen source client (BUTT, Mixxx, RadioBOSS gibi yayın yazılımları), bu akışı kabul edip çoğaltan yayın sunucusu (SHOUTcast DNAS veya Icecast) ve dinleyicinin tarayıcısı ya da medya oynatıcısı. Icecast belgeleri bu ilişkiyi şöyle özetler: bir source client, Icecast sunucusundaki bir mount point'e bağlanır ve sesi oraya gönderir; dinleyiciler de o mount point'i dinler. SHOUTcast tarafında sunucu yazılımının adı DNAS'tır (Distributed Network Audio Server).
Yani sunucu sesi kendisi üretmez; sadece gelen akışı dinleyicilere dağıtır. 7/24 otomatik yayın istiyorsanız bunun için ayrıca bir AutoDJ katmanı gerekir. Bu konuyu AutoDJ nedir, nasıl çalışır yazısında ayrıntılı anlattık.
Geçmiş ve lisans
Icecast, Xiph.Org Vakfı tarafından geliştirilen ücretsiz bir yayın sunucusudur ve resmî sitesinde belirtildiği gibi GNU GPL sürüm 2 lisansıyla dağıtılır. Kaynak kodu açıktır; istediğiniz sunucuya kurabilir, değiştirebilir, ticari yayında kullanabilirsiniz. Güncel kararlı sürüm, 31 Aralık 2025'te duyurulan Icecast 2.5.0'dır. Proje duyurusuna göre 2.5.x, 2.4.x yapılandırma dosyalarını okumaya devam eder; 2.4.4 serisine ise yalnızca güvenlik düzeltmeleri kabul edilir ve desteği 31 Aralık 2026'da sona erer.
SHOUTcast, Nullsoft tarafından Winamp ekosistemiyle birlikte geliştirilmiş bir platformdur; SHOUTcast'in kendi belgeleri kaynak olarak Winamp için yazılmış Source DSP eklentisini anlatır. SHOUTcast DNAS ücretsiz indirilebilse de açık kaynak değildir: AzuraCast belgeleri SHOUTcast 2 DNAS'ı açıkça non-free (özgür olmayan) yazılım olarak tanımlar ve bu yüzden paketine dahil etmez. SHOUTcast dizinine (YP) listelenmek için authhash denen bir kimlik gerekir; DNAS 2.5.5 belgesi authhash oluşturmanın ücretsiz olduğunu belirtir. Güncel sürüm, indirme koşulları ve hesap gereksinimleri zaman içinde değiştiği için doğrudan shoutcast.com üzerinden kontrol edin.
Protokoller ve portlar
Icecast, dinleyicilere ve kaynaklara standart HTTP üzerinden hizmet verir. Varsayılan port 8000'dir ve <listen-socket> içinde değiştirilir. Icecast derlenirken OpenSSL desteği eklenmişse aynı blokta <tls>1</tls> ile HTTPS dinleyen ayrı bir port açabilirsiniz. Icecast 2.5 beta sürüm notlarında eski SOURCE isteği kullanımdan kaldırılacak (deprecated) olarak işaretlenmiştir; yayın yazılımınızı güncel tutmanız bu yüzden önemlidir.
SHOUTcast DNAS'ta ana port portbase ayarıdır (varsayılan 8000). DNAS 2.5.5 belgesine göre SHOUTcast 1 protokolüyle bağlanan eski kaynaklar yalnızca portbase + 1 portuna bağlanabilir (8000 ise 8001); bu port portlegacy ile değiştirilebilir. Ayrıca alternateports ile 80 veya 8080 gibi yalnızca dinleyicilere açık ek portlar tanımlanabilir. Kısacası SHOUTcast kullanıyorsanız güvenlik duvarında genellikle iki portu birlikte açmanız gerekir. Port kavramına yabancıysanız bilinen port numaraları rehberi iyi bir başlangıç olur.
Icecast da SHOUTcast 1 tarzı kaynakları kabul edebilir: bir <listen-socket> içine <shoutcast-mount> yazdığınızda Icecast o portu ve bir fazlasını SHOUTcast kaynakları için kullanır ve gelen yayını belirttiğiniz mount point'e yönlendirir.
Mount point ile stream ID farkı
En çok kafa karıştıran fark adreslemedir. Icecast'te her yayın bir mount point ile adlandırılır; dosya adına benzeyen bir yoldur: /canli, /stream.mp3, /radyo.ogg gibi. Icecast belgesi Ogg Vorbis yayınlarının .ogg ile bitmesini, boşluk ve özel karakterlerden kaçınılmasını önerir. Dinleyici adresi http://sunucu:port/mountpoint biçimindedir; sonuna .m3u eklerseniz (örneğin /stream.ogg.m3u) çoğu oynatıcının açtığı bir çalma listesi bağlantısı elde edersiniz.
SHOUTcast 2 DNAS'ta ise bir sunucu birden fazla yayını numaralı stream ID'lerle taşır. DNAS 2.5.5 belgesinde ayarlar streamid_1, streampath_1, streampassword_1 gibi sonuna alt çizgi ve numara eklenen bir sistemle tanımlanır. Yayın adresi sunucu/stream/<streamid>/ kalıbını izler; 1 numaralı yayın doğrudan kök adresten de dinlenebilir.
| Konu | Icecast | SHOUTcast DNAS |
|---|---|---|
| Yayın kimliği | Mount point (ör. /canli) | Stream ID (1, 2, 3...) |
| Dinleyici adresi | http://sunucu:8000/canli | http://sunucu:8000/ veya /stream/1/ |
| Kaynak kullanıcı adı | Varsayılan "source", mount başına değiştirilebilir | Asıl doğrulama şifreyle; Mixxx gibi yazılımlarda varsayılan "admin" |
| Eski protokol portu | shoutcast-mount ile port ve port+1 | portbase+1 (portlegacy) |
| Lisans | GPL v2, açık kaynak | Ücretsiz indirilebilir, açık kaynak değil |
| Belgelerde anılan formatlar | Ogg (Vorbis, Theora), Opus, FLAC, WebM | MP3 ve AAC |
Codec desteği
Burada ince bir ayrım var. Icecast ana sayfası Ogg (Vorbis, Theora), Opus, WebM ve MP3 yayınlarından söz eder; Icecast SSS sayfası ise resmî olarak desteklenen formatları Ogg (Vorbis, Theora), Opus, FLAC ve WebM olarak sayar ve MP3, AAC, M4A gibi özgür olmayan formatların çalışabileceğini ama resmî olarak desteklenmediğini söyler. MP3 veya AAC kullanacaksanız kendi sunucunuzda ve hedef oynatıcılarda test etmeniz gerekir.
SHOUTcast DNAS 2.5.5 belgesi, intro ve yedek dosyaların yayın formatıyla aynı olması gerektiğini anlatırken formatları MP3 veya AAC olarak verir; Ogg'dan bahsetmez. Mixxx kılavuzu da aynı noktaya dikkat çeker: Shoutcast Ogg Vorbis desteklemediği için Shoutcast'e Ogg ile bağlanmayın. Format ve bitrate seçimini radyo yayınında bitrate ve MP3/AAC ses kalitesi yazısında karşılaştırdık.
Yönetim paneli ve istatistikler
Icecast'in web yönetim arayüzü /admin/stats.xsl adresindedir. Belgelenen yönetim uç noktalarından bazıları şunlardır:
/admin/stats: sunucu istatistiklerini XML olarak döndürür (yönetici yetkisi gerekir)./admin/listmounts: o an bağlı mount point'leri listeler./admin/listclients?mount=/canli: bir mount'taki dinleyicileri listeler./admin/metadata?mount=/canli&mode=updinfo&song=...: şarkı bilgisini günceller./admin/moveclients: dinleyicileri canlı kaynağı olan başka bir mount'a taşır./admin/killsourceve/admin/killclient: kaynağı veya tek bir dinleyiciyi düşürür.
Icecast 2.5 beta notlarına göre herkese açık istatistikler için /admin/publicstats geldi ve eski /status-json.xsl kullanımdan kaldırılacak olarak işaretlendi. Kendi sitenizde dinleyici sayısı gösteren bir kod yazıyorsanız bunu hesaba katın.
SHOUTcast DNAS'ta yönetim admin.cgi üzerinden yapılır. Belgedeki örnekler: admin.cgi?sid=1&mode=viewxml (özel istatistik, yönetici şifresi ister), admin.cgi?mode=reload (yapılandırmayı yeniden okur), kaynağı düşürmek için kicksrc. Herkese açık istatistik için stats?sid=1, JSON çıktısı için sonuna &json=1 eklenir; son çalınan şarkılar played?sid=1 sayfasındadır.
Source client uyumluluğu
Yaygın yayın yazılımlarının neredeyse hepsi iki sunucuyu da destekler, ama alan adları değişir. Örneğin Mixxx kılavuzunda bağlantı tipi olarak Shoutcast 1, Icecast 1 ve Icecast 2 seçenekleri bulunur; mount alanı Icecast için zorunludur, Shoutcast için gerekmez; varsayılan kullanıcı adı Icecast'te source, Shoutcast'te admin'dir. Mixxx, SHOUTcast 2'ye Shoutcast 1 protokolüyle bağlanır ve bunun için stream name alanını doldurmanız gerekir; boş bırakırsanız SHOUTcast 2 bağlantıyı reddeder.
BUTT'ta SHOUTcast 2 için stream ID, şifrenin sonuna :#ID eklenerek verilir (kılavuzdaki örnek: MyUser:MyPassword:#3). RadioBOSS kılavuzu ise Shoutcast, Icecast ve Windows Media Server sunucu tiplerini sayar. Her yazılımın adım adım ayarlarını radyo yayın programları rehberinde bulabilirsiniz.
Metadata (şarkı adı) aktarımı
Dinleyicinin oynatıcısında görünen sanatçı ve şarkı adı her iki sunucuda da ICY metadata ile akışın içine gömülür. SHOUTcast DNAS'ta bu aralık metainterval ayarıdır (varsayılan 16384 bayt) ve yalnızca icy-metadata:1 başlığı gönderen istemcilere iletilir. Icecast'te mount başına <mp3-metadata-interval> tanımlanabilir; şarkı adı da yukarıdaki /admin/metadata uç noktasıyla dışarıdan güncellenebilir. Ogg yayınlarında metadata akışın kendi yapısı içinde taşınır; Mixxx kılavuzu Ogg Vorbis metadata'sını dinamik güncellemenin bazı oynatıcılarda takılma veya kopmaya yol açabileceği uyarısını yapar.
Kısa icecast.xml örneği
Aşağıdaki parçalar Icecast'in resmî yapılandırma belgesindeki ve örnek dosyasındaki öğelerle yazılmıştır. Varsayılan şifreler (hackme) mutlaka değiştirilmelidir.
<icecast>
<location>Istanbul</location>
<admin>yayin@ornek.com</admin>
<hostname>radyo.ornek.com</hostname>
<limits>
<clients>100</clients>
<sources>2</sources>
<queue-size>102400</queue-size>
<header-timeout>15</header-timeout>
<source-timeout>10</source-timeout>
<burst-size>65536</burst-size>
</limits>
<authentication>
<source-password>KAYNAK_SIFRESI</source-password>
<admin-user>admin</admin-user>
<admin-password>YONETICI_SIFRESI</admin-password>
</authentication>
<listen-socket>
<port>8000</port>
</listen-socket>
<mount type="normal">
<mount-name>/canli</mount-name>
<max-listeners>100</max-listeners>
<fallback-mount>/autodj</fallback-mount>
<fallback-override>1</fallback-override>
</mount>
</icecast>| Öğe | Belgedeki anlamı |
|---|---|
| clients | Sunucunun aynı anda kabul ettiği toplam istemci sayısı (dinleyiciler, dosya ve istatistik istekleri dahil) |
| sources | Aynı anda bağlanabilecek kaynak sayısı (relay'ler dahil) |
| queue-size | Bayt cinsinden akış kuyruğu; bunu aşan yavaş dinleyiciler düşürülür |
| source-timeout | Kaynaktan veri gelmezse bağlantının kaç saniye sonra kesileceği |
| burst-size | Dinleyici bağlandığında hemen gönderilen veri miktarı; queue-size değerinden küçük olmalı |
| hostname | Dizin kayıtlarında kullanılan DNS adı veya IP; web sitenizin adresi değil |
| fallback-mount | Kaynak düşerse dinleyicilerin taşınacağı mount |
| fallback-override | Kaynak geri gelince dinleyicileri fallback'ten geri alır |
SHOUTcast DNAS karşılığı
Aynı mantığın SHOUTcast DNAS 2.5.5 belgesindeki ayar adlarıyla karşılığı aşağıdaki gibidir. adminpassword, password ile aynı olamaz.
portbase=8000
password=KAYNAK_SIFRESI
adminpassword=YONETICI_SIFRESI
maxuser=100
streamid_1=1
streampath_1=/canli
streammaxuser_1=100
streambackupfile_1=/yol/yedek.mp3Hangisini seçmelisiniz?
- Açık kaynak, kendi sunucunuz, Ogg/Opus: Icecast. Linux dağıtımlarının paket depolarında bulunur, lisans sorusu yoktur, mount point yapısı birden çok yayını yönetmeyi kolaylaştırır.
- SHOUTcast dizininde görünmek: SHOUTcast DNAS ve authhash. SHOUTcast'in kendi radyo dizinine listelenmek istiyorsanız bu yol doğrudandır.
- AAC yayını: SHOUTcast belgesi MP3 ve AAC'yi açıkça anar; Icecast'te AAC resmî olarak desteklenmez ama çalışabilir. Seçmeden önce test edin.
- Eski bir Winamp/DSP kurgunuz varsa: SHOUTcast 1 protokolü gerekir; hem SHOUTcast DNAS hem de Icecast'in shoutcast-mount özelliği bunu karşılayabilir.
- Panelle yönetilen AutoDJ: AzuraCast gibi paneller Icecast tabanlı çalışır; SHOUTcast'i isteğe bağlı ek olarak sunar.
Dinleyici kapasitesi tarafında iki sunucu arasında sihirli bir fark yoktur; belirleyici olan bant genişliğidir. Hesap basittir: 128 kbps yayın x 100 dinleyici = 12.800 kbps, yani yaklaşık 12,8 Mbps çıkış. Daha geniş kitle için CDN veya relay sunucuları devreye girer.
Sık Sorulan Sorular
SHOUTcast ile Icecast aynı anda kullanılabilir mi?
Evet. İkisi farklı portlarda aynı sunucuda çalışabilir; birçok yayın yazılımı da aynı anda birden fazla çıkışa yayın yapabilir. RadioBOSS kılavuzu, her biri farklı formatta veya bitrate'te olan birden çok çıkış tanımlanabildiğini belirtir.
Icecast'te kullanıcı adı ne yazmalıyım?
Kaynak bağlantısı için varsayılan kullanıcı adı source'dur. Mount bloğunda <username> tanımladıysanız onu kullanın. Hosting sağlayıcınız farklı bir değer verdiyse onu girin.
SHOUTcast 1 hâlâ kullanılmalı mı?
Yeni kurulumlarda SHOUTcast 2 DNAS veya Icecast tercih edin. DNAS 2.5.5 belgesi tüm özellikler için 2.x kaynakları önerir; 2.4.7'den itibaren 1.x kaynakların da doğru yayın şifresiyle tanımlı yayınlara bağlanabildiğini söyler.
Yayınımı HTTPS üzerinden verebilir miyim?
Icecast'te OpenSSL ile derlenmiş bir sürümde listen-socket içinde <tls>1</tls> kullanılır. Alternatif olarak sunucunun önüne bir ters vekil koyabilirsiniz; bunun için Nginx yapılandırma rehberi ve SSL sertifikası nasıl alınır yazılarına bakabilirsiniz.
Yazılım ve platform adları sahiplerine aittir. Bu yazı bağımsız bir teknik rehberdir; adı geçen şirketlerle ortaklık ilişkisi bulunduğu anlamına gelmez.
İlgili içerikler: İnternet radyosu nasıl kurulur · Radyo yayın programları · AutoDJ nedir · Bitrate ve ses kalitesi · Radyo dizinlerine kayıt · Radyo yazılımı