Özel anaokulu nasıl açılır? MEB kurum açma izni, kurucu ve müdür şartları

Özel anaokulu ile özel kreş aynı şey değil

Günlük dilde aynı anlamda kullanılsa da özel anaokulu ve özel kreş farklı bakanlıklara bağlıdır. Millî Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği anaokulunu, yönetmelikte belirtilen okul öncesi yaş grubundaki çocukların eğitimi amacıyla açılan okul olarak tanımlar. 5580 sayılı Kanun da okul öncesi eğitim kurumlarını özel öğretim kurumları arasında sayar. Özel kreş ve gündüz bakımevleri ise Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının yönetmeliğine göre açılır. Hedeflediğiniz yaş grubu, binanız ve çalıştıracağınız kadro bu yollardan hangisinin size uygun olduğunu belirler; yolları yan yana kreş ve anaokulu farkı rehberinde karşılaştırdık.

Kimler özel anaokulu açabilir? Kurucu şartları

5580 sayılı Kanunun m.1 hükmüne göre özel öğretim kurumlarını Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri ve özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişiler açabilir. Kanun, kurucularda bir öğrenim şartı aramaz; aradığı şart, kurucunun geçmişiyle ilgilidir.

Adli sicil ve güvenlik şartı

Kanunun m.4 hükmüne göre gerçek kişi kurucularda, tüzel kişi kurucuların yönetim organlarında, kurucu temsilcilerinde ve personelde; kasten işlenen bir suçtan belirli bir süre hapis cezası almamış olmak ve Kanunda sayılan suçlardan (devletin güvenliğine karşı suçlar, zimmet, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, suç gelirlerinin aklanması gibi) ceza almamış olmak şartı aranır. Ayrıca terör örgütlerine ya da Millî Güvenlik Kurulunca devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapılara üyelik, mensubiyet, iltisak veya irtibat bulunmaması gerekir. Bu fıkranın bazı ibareleri Anayasa Mahkemesi kararlarıyla belirli kişiler yönünden iptal edilmiştir; kendi durumunuzu değerlendirirken güncel kanun metnine bakın.

Başvuruda kurucu, bu şartları taşıdığına ilişkin yazılı beyan verir; şartların gerçekten sağlandığı, yetkili makamlarca yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasıyla tespit edilir (Yönetmelik m.5, m.6). Şartların taşınmadığı sonradan anlaşılırsa kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir.

Tüzel kişi kurucular ve yabancı ortak yasağı

Kurucu bir şirket, vakıf veya dernekse; kuruluş amaçları arasında özel öğretim kurumu işletmeciliğinin yer aldığı, ortakların ve tüzel kişi ortakların uyruğunun gösterildiği ana sözleşme, tüzük veya vakıf senedi ile kurucu temsilcisinin kurumu açma, kapatma ve devretme yetkisini gösteren genel kurul ya da yönetim kurulu kararı istenir. 5580 sayılı Kanunun m.3 hükmüne göre bu kurumların kurucularında yabancı uyruklu gerçek veya tüzel kişilerin ortaklığı tespit edilirse idari para cezası uygulanır, ortaklığın sona erdirilmesi için kanunda belirtilen süre verilir ve sonuç alınamazsa izin ve ruhsat iptal edilir.

Kurucunun rolü: Sahiplik ve yönetim ayrı şeylerdir

Kanunun m.6 hükmüne göre bir kişi birden fazla kurumun kurucusu olabilir ve gerekli nitelikleri taşıyan kurucu, kurumun müdürü de olabilir. Ancak üzerinde müdürlük görevi bulunmayan kurucu, kurumun eğitim ve öğretimine ve bunlarla ilgili yönetim işlerine karışamaz. Yönetmeliğin m.31 hükmüne göre kurucu; kurumun açılışı, kapanışı, devri ve nakli gibi işlemlerden, eğitim ortamının sağlanmasından, yeterli personelin istihdamından, araç gerecin temininden, binanın kullanılabilir hâle getirilmesinden, personel ücretlerinin zamanında ödenmesinden ve sigorta ile vergi işlerinin usulüne uygun yapılmasından sorumludur.

Özel anaokulu nasıl açılır? Başvuru adımları

Uygun binayı belirleyin

Yönetmeliğin m.11 hükmüne göre okul öncesi eğitim kurumları; bina alanı dışında öğrenci sayısına göre yeterli bahçesi bulunan ve tamamı okula ait bina veya binalarda, ya da binanın bahçe katındaki birbirine bitişik dairelerde, bitişik binaların bahçe katlarındaki bitişik dairelerde veya bahçe katı ile onun hemen bir üst ya da alt ardışık katlarında açılabilir. Zemin katı dışında katı bulunan binalarda asansör veya engellilerin erişimini sağlayan taşıma sistemleri gerekir. Okullarda, bahçe girişi ve bina kapıları öncelikli olmak üzere görüntüleri yönetmelikte belirtilen süre boyunca saklayan güvenlik kamerası sistemi kurulur; ancak derslik, tuvalet, dinlenme odası gibi bölümlerin içini görecek şekilde kamera yerleştirilemez.

5580 sayılı Kanunun m.4 hükmüne göre meyhane, kahvehane, kıraathane, bar, elektronik oyun merkezi gibi umuma açık yerler ile açık alkollü içki satılan yerlerin okul binalarından kanunda belirtilen mesafede bulunması zorunludur. Bina standartları kurum türüne göre Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünce belirlenip internet sayfasında yayımlanır; bina kiralamadan önce bu standartları ve kreş bina ve fiziki şartları rehberindeki kontrol listesini birlikte gözden geçirin.

Başvuru dosyasını hazırlayın

Yönetmeliğin m.5 hükmü, kurum türüne göre değişen uzun bir belge listesi sayar. Özel anaokulu için öne çıkan belgeler şunlardır:

• Form dilekçe.
• Kurucu ve ilgili kişilerin kanundaki şartları taşıdığına ilişkin yazılı beyan.
• Tüzel kişilerde ana sözleşme, tüzük veya vakıf senedi ile kurucu temsilcisinin yetki kararının onaylı örneği.
• Her kat ve bahçe için yerleşim planı, dış cephe ve bahçe fotoğrafları ve elektronik kayıtları.
• Resmî benzeri okul yönetmeliğini uygulama beyanı ya da Bakanlık onayına sunulacak kurum yönetmeliği taslağı.
• Yönetici çalışma izin teklifi ve diğer personel için teklif yapılacağına dair kurucu beyanı.
• Tapu senedinin onaylı örneği ya da yönetmelikte belirtilen süreyi kapsayan kira sözleşmesi.
• Konut olarak kayıtlı binada bahçe kullanımı için kat maliklerinin oy birliğiyle verdiği muvafakat belgesi.
• Sağlamlık teknik raporu (yönetmelikte belirtilen deprem yönetmeliği kapsamında yapı denetimiyle özel öğretim kurumu olarak yapılmış binalarda istenmez).
• Sağlık yönünden uygunluk raporu ve itfaiye raporu.
• Ruhsatı harca tabi kurumlarda harcın yatırıldığına dair belge.
• Bakanlık Coğrafi Bilgi Sistemi için ölçüm kroki verisi.
• Kurucunun veya kurucu temsilcisinin biyometrik fotoğrafı, vergi levhası ve numarataj belgesi.

Valilik veya kaymakamlığa başvurun

Gerçek kişilerde kurucu, tüzel kişilerde kurucu temsilcisi, belgelerle birlikte valilik veya kaymakamlığa başvurur. Başvuru sahibine tüm belgelerin eksiksiz alındığını ve başvuru tarihini gösteren bir alındı belgesi verilir; kaymakamlığa yapılan başvurular yönetmelikte belirtilen süre içinde valiliğe gönderilir (m.5).

İnceleme raporu

İl millî eğitim müdürlüğü, başvurunun belge şartlarına, binanın Genel Müdürlükçe yayımlanan standartlara ve umuma açık yerlerle uzaklığa ilişkin mevzuata uygun olup olmadığını incelemek üzere eğitim müfettişi, şube müdürü, eğitim uzmanı veya araştırmacılar arasından bir inceleme ekibi görevlendirir. Ekip inceleme raporunu yönetmelikte belirtilen süre içinde düzenler (m.6). Bu aşamada eksik ya da standarda uymayan bir nokta çıkarsa düzeltme istenir; bu yüzden binayı başvurudan önce standartlarla karşılaştırmak zaman kazandırır.

Güvenlik soruşturması ve Bakanlık onayı

İnceleme raporunda kurum açılışı uygun görülür ve güvenlik soruşturması ile arşiv araştırması sonucunda kanundaki şartların sağlandığı belgelenirse, okul öncesi eğitim kurumunun belgeleri valiliğin uygun görüşüyle Bakanlığa gönderilir. Bakanlıkça uygun görülen okullara kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenir (m.6). 5580 sayılı Kanunun m.3 hükmü de valilikçe açılması uygun görülen okullara ilişkin başvuruların kurum açma izni verilmek üzere Bakanlığa gönderileceğini öngörür.

Ret hâlinde itiraz

Kurum açma izni talebi valilikçe reddedilirse kurucu veya kurucu temsilcisi, ret işleminin tebliğinden itibaren kanunda belirtilen süre içinde Bakanlığa itiraz edebilir; itiraz da kanunda belirtilen süre içinde karara bağlanır (5580 sayılı Kanun m.3). Ret gerekçesini dikkatle okuyun; çoğu zaman eksik bir rapor ya da bina standardındaki bir uyumsuzluk düzeltilerek yeniden başvurmak mümkündür.

Müdür ve öğretmen şartları

5580 sayılı Kanunun m.8 hükmüne göre kurumların yöneticilik ve eğitim-öğretim hizmetlerinde, en az dengi resmî öğretim kurumlarına atanabilmek için gerekli nitelik ve şartları taşıyanlar görevlendirilir. Müdür, kurucu veya kurucu temsilcisi tarafından; diğer yöneticiler ve öğretmenler ise müdür tarafından seçilir ve çalışma izinleri valiliğin onayına sunulur. Valiliğin izni alınmadan müdür ve öğretmenler işe başlatılamaz.

• Müdür: Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak ve özel okullarda resmî veya özel öğretim kurumlarında yönetmelikte belirtilen süre asıl görevli öğretmenlik yapmış olmak ya da öğretmenlik koşullarını taşıyıp aynı süre asıl görevli uzman öğretici olarak çalışmış olmak gerekir (Yönetmelik m.30).
• Öğretmen: Okul öncesi eğitim kurumlarında okul öncesi öğretmenliği esastır; özel bilgi, beceri ve yetenek isteyen dersler için alan öğretmenleri de görevlendirilebilir (m.37).
• Usta ve uzman öğretici: Okul öncesi eğitim kurumlarında görevlendirilen, mesleki ve teknik Anadolu lisesi veya çok programlı Anadolu lisesi çocuk gelişimi ve eğitimi alanı mezunu usta öğreticiler ile uzman öğreticiler bağımsız olarak derse girebilir (m.38).
• Çalışma izni: Personelin belgeleri kurumun bağlı olduğu millî eğitim müdürlüğüne eksiksiz teslim edilir; güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucu uygun bulunanlara valilikçe çalışma izni düzenlenir ve izin alınmadan personel işe başlatılamaz (m.26).

Kanunun m.9 hükmüne göre yönetici ve öğretmenlerle yapılacak iş sözleşmesi yazılı olur ve kanunda belirtilen asgari süreyi kapsar; bazı istisnai durumlarda daha kısa süreli sözleşme yapılabilir. Personelin sosyal güvenlik ve özlük hakları bakımından iş ve sosyal sigortalar mevzuatı uygulanır. Kreş tarafındaki personel unvanlarıyla karşılaştırmalı bir anlatım için kreş personel şartları rehberine bakabilirsiniz.

Açıldıktan sonra uymanız gereken kurallar

Ad ve tabela

Kurumlara Türk millî eğitiminin amaç ve ilkeleri doğrultusunda, kurumun amacına uygun ve anlam taşıyan Türkçe bir ad verilir; kıta, ülke, millet, tarih, rakam ve yabancı kurum adları verilemez. Kurumlar tabela, reklam, ilan ve tüm işlemlerinde yalnızca kurum açma izni ile ruhsatta yazan adı veya kısaltmasını kullanır; okulların ruhsat, reklam ve ilanlarında kolej ibaresi kullanılabilir (Yönetmelik m.7). Marka ve logo çalışmasına başlamadan önce adın bu kurallara uygun olduğunu kontrol edin.

Çalışma takvimi, sınıf mevcudu ve veli örgütlenmesi

Okullarda resmî okullar için hazırlanan yıllık çalışma takvimi esastır; valilikçe kabul edilirse ayrı bir takvim de düzenlenebilir ve özel okullarda tam gün eğitim yapılır (m.10). Okul öncesi eğitimde sınıf mevcudu yönetmelikte belirtilen üst sınırı geçemez (m.48). Okul aile birliği okul öncesi eğitim kurumlarında zorunlu değildir; veliler veya kurucu isterse kurulur (m.47). Kurumdaki toplam öğrenci sayısı kurum kontenjanını aşamaz (m.51).

Kayıt ve kayıt sözleşmesi

Özel okul öncesi eğitim kurumlarında kayıt kabul, kontenjan, sınıf mevcudu ve personel işlemleri özel öğretim kurumları mevzuatına göre yürütülür (Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği m.11). Kayıt sözleşmeleri kurucu veya kurucu temsilcisi tarafından imzalanır; mali sorumluluk kurucuda kalmak üzere müdüre veya personele imza yetkisi verilebilir (Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği m.31). Özel okul öncesi kurumlarına kayıt yaşına ilişkin hüküm ise Danıştay kararıyla yürütmesi durdurulan düzenlemeler arasındadır (m.51); hangi yaş grubundan kayıt alabileceğinizi il millî eğitim müdürlüğüne güncel olarak sorun. Sözleşme içeriği için kreş kayıt süreci ve sözleşme rehberine bakabilirsiniz.

Reklam ve tanıtım

5580 sayılı Kanunun m.11 hükmüne göre kurumlar yalnızca amaçlarına uygun, tanıtıcı nitelikte reklam ve ilan verebilir; reklam ve ilanlarda gerçeğe aykırı beyanda bulunamaz ve televizyonda reklam veremez. Kanunun m.7 hükmü, gerçeğe aykırı veya yanıltıcı reklam ya da ilan vermeyi ve reklam veya ilanlarda öğrenci resmi ya da bilgisi kullanmayı idari para cezası gerektiren fiiller arasında sayar. Sosyal medyada çocuk fotoğrafı paylaşmadan önce bu hükmü ve kişisel veri kurallarını birlikte düşünün; ayrıntıları kreş web sitesi ve tanıtım ile kreşte KVKK ve çocuk verisi rehberlerinde ele alıyoruz.

Çalışma izinleri, sözleşmeler, öğrenci dosyaları ve denetim evrakı düzenli bir kayıt sistemi gerektirir; dijital bir sistem düşünüyorsanız kreşler ve anaokulları için hazırladığımız yazılım satışa çıktığında incelemek isteyebilirsiniz.

İzin iptali, idari para cezası ve kapatma

5580 sayılı Kanun, izin almadan eğitim faaliyeti yürütmeyi ve izin sonrası kurallara aykırılıkları ağır yaptırımlara bağlar:

• İzinsiz faaliyet: Kanun kapsamındaki eğitim faaliyetini kurum açma izni ve iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan yürütenlere idari para cezası uygulanır ve bu yerler valiliklerce kapatılır (m.3).
• Faaliyete geçmeme: Kurum açma izni verilen kurum kanunda belirtilen süre içinde faaliyete başlamazsa, izinsiz ara verirse veya izni amacı dışında kullanırsa izin ve ruhsat iptal edilir (m.7).
• Aykırılıklar: Onaylı yerleşim planında izinsiz değişiklik, yanıltıcı reklam, programların izinsiz uygulanması, mevzuatta belirtilen sayıda personel çalıştırmama veya mevzuata aykırı personel çalıştırma ve kurum açma şartlarından birini kaybetme idari para cezası gerektirir; tekrarında yaptırım ağırlaşır (m.7).
• Kapatma: Okul kurucusu, Bakanlığa, personele ve öğrencilere kanunda belirtilen süre önceden yazılı bildirimde bulunmak ve gerekçesi uygun bulunmak şartıyla öğretim yılı sonunda okulunu kapatabilir; kapanan kurum mühür, defter ve evrakını valiliğe teslim eder (m.7).

Başvuru döneminde bir kurucunun iş planı

Genel bir örnek: Hafta başında il millî eğitim müdürlüğüyle görüşür, binanın bahçe katı düzenini yayımlanan standartlarla karşılaştırırsınız. Bina konut olarak kayıtlı bir apartmandaysa kat maliklerinin oy birliğiyle muvafakati gerektiği için yöneticiyle toplantı planlar, kira sözleşmesini muvafakat ve raporlar netleşmeden imzalamazsınız. Hafta ortasında sağlamlık, yangın ve sağlık raporu başvurularını başlatır, müdür adayının öğretmenlik geçmişini yönetmelikteki şartla karşılaştırırsınız. Hafta sonunda okul adı için Türkçe seçenekler belirler, yasaklı ad türlerini içermediklerini kontrol edersiniz. İzin gelmeden kayıt ya da ödeme almazsınız.

Özel anaokulu açarken sık yapılan hatalar

• Kurumu kreş yönetmeliğine göre planlayıp başvuruyu Millî Eğitim Bakanlığına yapmak ya da tersini yapmak.
• Bahçe şartını ve bahçe katı düzenini kontrol etmeden bina kiralamak.
• Konut olarak kayıtlı binada kat maliklerinin oy birliğiyle muvafakatini almadan bahçe kullanımını planlamak.
• Belediyeden alınan bir ruhsatla faaliyete başlanabileceğini düşünmek; 5580 sayılı Kanun kapsamındaki kurumların iş yeri açma ve çalışma ruhsatı Bakanlıkça verilir.
• Kurum açma izni gelmeden öğrenci kaydı yapmak ya da kesin kayıt adı altında ödeme almak.
• Valilikten çalışma izni gelmeden müdür veya öğretmeni işe başlatmak.
• Kuruma yabancı bir ad vermek veya tabelada ruhsattakinden farklı bir ad kullanmak.
• Reklam ve sosyal medya paylaşımlarında öğrenci fotoğrafı kullanmak.
• Müdürlük görevi olmayan kurucunun eğitim ve öğretim işlerine doğrudan karışması.

Sık Sorulan Sorular

Özel anaokulu açmak için öğretmen olmak gerekir mi?

Hayır. 5580 sayılı Kanun kurucuda öğretmenlik şartı aramaz; kurucunun belirli suçlardan ceza almamış olması ve güvenlik şartlarını taşıması gerekir. Ancak okulu yönetecek müdürün öğretmenlik koşullarını ve yönetmelikte belirtilen deneyimi taşıması zorunludur. Bu nitelikleri taşıyan kurucu müdürlüğü de üstlenebilir.

Özel anaokulu apartman dairesinde açılabilir mi?

Yönetmelik, okul öncesi eğitim kurumlarının binanın bahçe katındaki birbirine bitişik dairelerde veya bahçe katı ile ardışık katlarda da açılabileceğini kabul eder. Bunun için yeterli bahçe şartının sağlanması, konut olarak kayıtlı binalarda bahçe kullanımı için kat maliklerinin oy birliğiyle muvafakat vermesi ve binanın diğer standartlara uyması gerekir.

Anaokulu için belediyeden işyeri ruhsatı alınır mı?

5580 sayılı Kanunun m.3 hükmüne göre belediye ve il özel idaresi kanunlarında öngörülen izin veya ruhsatlar bu Kanun kapsamındaki özel öğretim kurumlarını kapsamaz; özel öğretim kurumlarının iş yeri açma ve çalışma ruhsatı Bakanlıkça verilir ve Bakanlık bu yetkisini valiliklere devredebilir. Bina ile ilgili imar ve yapı kullanım konularında ise belediyenizle görüşmeniz gerekebilir.

Kurum açma izni ne kadar sürede çıkar?

Yönetmelik her aşama için ayrı süreler öngörür; toplam süre belgelerin eksiksizliğine, güvenlik soruşturmasına ve binanın standartlara uygunluğuna bağlıdır. Planlama için il millî eğitim müdürlüğünden güncel bilgi alın.

Özel anaokulu hangi yaştaki çocukları kabul eder?

Anaokulu, Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliğinde belirtilen okul öncesi yaş grubu için açılan okuldur. Özel okul öncesi kurumlarına kayıt yaşına ilişkin özel öğretim mevzuatındaki bir hüküm ise Danıştay kararıyla yürütmesi durdurulan düzenlemeler arasında yer alıyor. Kabul edebileceğiniz yaş grubunu il millî eğitim müdürlüğüne sorarak netleştirin.

Yabancı bir ortakla özel anaokulu açılabilir mi?

5580 sayılı Kanun özel öğretim kurumlarının Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişilerince açılmasını öngörür ve kuruculardaki yabancı ortaklığı yaptırıma bağlar. Yalnız yabancı uyruklu öğrencilerin devam edebileceği milletlerarası özel öğretim kurumları için ayrı kurallar vardır; böyle bir yapı düşünüyorsanız bir hukukçuya danışın.

Marka adları sahiplerine aittir. Bu yazı bağımsız bir teknik rehberdir; adı geçen kuruluşlarla bayilik veya ortaklık ilişkisi bulunduğu anlamına gelmez.

İlgili içerikler: Kreş nasıl açılır? · Kreş ve anaokulu farkı · Kreş bina şartları · Kreş personel şartları · Kreş web sitesi ve tanıtım · Okul yazılımı nedir?