Kreş ve anaokulu farkının özü bağlı oldukları bakanlıktır: özel kreş ve gündüz bakımevleri Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının yönetmeliğine göre açılır ve il müdürlüğünce denetlenir, anaokulu ise Millî Eğitim Bakanlığına bağlı bir okul öncesi eğitim kurumudur. Yaş grupları da farklıdır: kreş yönetmelikte belirtilen en küçük yaş grubuna, gündüz bakımevi onun üzerindeki okul öncesi yaş grubuna hizmet verir; anaokulu ve ana sınıfı ise Millî Eğitim Bakanlığı yönetmeliğinde tanımlanan okul öncesi eğitim çağındaki çocukları alır.
Bu yazıda kreş, gündüz bakımevi, anaokulu, ana sınıfı ve benzeri kavramların resmî tanımlarını, kreş ve anaokulu sistemlerini bakanlık, izin, personel, program ve denetim yönünden karşılaştıran bir tabloyu, sanıldığından fazla olan benzerlikleri, veliler ve girişimciler için pratik değerlendirmeleri bulacaksınız. Kurum açma sürecinin tamamı için kreş nasıl açılır rehberine bakabilirsiniz.
Kreş, gündüz bakımevi, anaokulu ve ana sınıfı: Resmî tanımlar
Günlük dilde bu kelimeler birbirinin yerine kullanılır; mevzuatta ise her birinin ayrı bir tanımı vardır. Tanımlar şu yönetmeliklerde yer alır: Özel Kreş ve Gündüz Bakımevlerinin Kuruluş ve İşleyiş Esasları Hakkında Yönetmelik ve Millî Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği.
Kreş
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının yönetmeliğinde kreş, yönetmelikte belirtilen en küçük yaş grubundaki, yani bebeklik dönemindeki çocuklara hizmet veren kuruluş olarak tanımlanır (m.4). Bu yaş grubu için yönetmelik ayrı odalar öngörür: çocukların grup sorumlusu eşliğinde yürüme becerisi kazandığı ve oyun oynadığı oyun ve emekleme odası, belirli zamanlarda uyudukları uyku odası, ayrı bir alt değiştirme bölümü ve mama hazırlama araçları gibi.
Gündüz bakımevi
Aynı yönetmelikte gündüz bakımevi, kreş yaş grubunun üzerindeki ve ilkokul öncesine kadar uzanan yaş grubundaki çocuklara hizmet veren kuruluştur (m.4). Bu yaş grubunun oyun oynadığı, eğitim programlarının ve etkinliklerin yapıldığı, dinlenme zamanlarında da uyuduğu odaya oyun, etkinlik ve uyku odası denir. Yönetmelik ikisini birlikte kuruluş kavramı altında düzenler; bir kuruluşun hangi yaş gruplarına hizmet vereceği açılış izin belgesinde yer alır.
Anaokulu
Millî Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği anaokulunu, yönetmelikte belirtilen okul öncesi yaş aralığındaki çocukların eğitimi amacıyla açılan okul olarak tanımlar (m.4). Anaokulu bağımsız bir okuldur; özel olanları 5580 sayılı Kanun kapsamında özel öğretim kurumudur.
Ana sınıfı
Ana sınıfı, ilkokula başlamadan önceki yaş grubundaki çocukların eğitimi amacıyla ilkokul ve ortaokul bünyesinde açılan sınıftır (m.4). Yani ana sınıfı ayrı bir kurum değil, bir okulun içindeki okul öncesi sınıftır. Ana sınıflarına daha küçük yaştaki çocuklar da yönetmelikte belirtilen şartlarla kaydedilebilir (m.11).
Uygulama sınıfı
Uygulama sınıfı, ortaöğretim kurumlarının çocuk gelişimi ve eğitimi alanında, okul öncesi yaş grubundaki çocukların eğitiminin yapıldığı uygulama birimidir (m.4). Mevzuat, anaokulu, ana sınıfı ve uygulama sınıfını birlikte okul öncesi eğitim kurumu olarak adlandırır.
Çocuk etkinlik ve oyun evi ile eski çocuk kulüpleri
Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği son değişikliklerle çocuk etkinlik ve oyun evini yeni bir özel öğretim kurumu türü olarak tanımladı: yönetmelikte belirtilen yaş grubundaki çocuklara sosyal, kültürel, sanatsal ve sportif alanlarda eğitim verilen, oyun yoluyla sosyalleşme ve günlük yaşam becerisi geliştirme imkânı sunan kurum (m.4). Bu kurumlarda gün içinde kısmi süreli ya da tam gün planlama yapılabilir (m.10). Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının yönetmeliğindeki özel çocuk kulübü hükümleri ise yürürlükten kaldırıldı; mevcut çocuk kulüplerinin geçiş süreci MEB yönetmeliğinin geçici m.32 hükmüne bağlandı (Kreş Yönetmeliği geçici m.4).
Kreş ve anaokulu farkı: Karşılaştırma tablosu
| Konu | Özel kreş ve gündüz bakımevi | Özel anaokulu |
|---|---|---|
| Bağlı bakanlık | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı | Millî Eğitim Bakanlığı |
| Temel mevzuat | Özel Kreş ve Gündüz Bakımevlerinin Kuruluş ve İşleyiş Esasları Hakkında Yönetmelik | 5580 sayılı Kanun, MEB Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği, Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği |
| Yaş grubu | Bebeklikten ilkokul öncesine kadar, yönetmelikte belirtilen aralıklar | Yönetmelikte belirtilen okul öncesi eğitim çağı |
| Başvuru | Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü | Valilik veya kaymakamlık |
| İzin belgesi | Valilik onayıyla Açılış İzin Belgesi | Bakanlıkça kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı |
| Kurucu şartı | T.C. uyruklu, en az ilkokul mezunu, belirli suçlardan mahkûm olmamış | T.C. uyruklu kişi veya özel hukuk tüzel kişisi, belirli suçlardan ceza almamış, güvenlik şartını taşıyan |
| Yönetici | Kuruluş müdürü | Kurum müdürü |
| Eğitim personeli | Grup sorumlusu ve çocuk bakıcısı | Okul öncesi öğretmeni, usta ve uzman öğretici |
| Eğitim programı | MEB'in ilgili yaş gruplarına yönelik programları | MEB okul öncesi eğitim programı |
| Çalışma düzeni | Hafta içi mesai; gece, hafta sonu ve kısmi süreli bakım valilik onayıyla | Yıllık çalışma takvimi esas, özel okullarda tam gün |
| Personel onayı | İl müdürlüğünün çalışma onayı | Valiliğin çalışma izni |
| Denetim | İl müdürlüğü; eğitim programı yönünden MEB | Millî Eğitim Bakanlığı |
Tabloyu okurken bir noktayı akılda tutun: yaş aralıkları, grup büyüklükleri ve personel oranları yönetmeliklerde ay ve kişi sayısıyla belirlenmiştir. Bu sayılar zaman zaman değiştiği ve kayıt yaşına ilişkin bazı hükümler yargı kararlarına konu olduğu için, kurumunuzu planlarken güncel metne ve ilgili il müdürlüğüne başvurmanız en sağlıklısıdır.
Benzerlikler: Sanıldığı kadar farklı değiller
Kreş bakım, anaokulu eğitim yeri diye düşünülür; mevzuat ise bu ayrımı epey yumuşatmıştır. Ortak noktalar şunlardır:
- Eğitim programı: Kreşler de Millî Eğitim Bakanlığının ilgili yaş gruplarına yönelik eğitim programlarını uygular ve programla ilgili formları her çocuk için düzenler (Kreş Yönetmeliği m.36).
- e-Okul: Kreşe kaydı yapılan çocukların bilgileri de Millî Eğitim Bakanlığının e-Okul sistemine işlenir (m.41).
- Eğitim denetimi: Kreşlerde eğitim programlarının uygulanması Millî Eğitim Bakanlığı tarafından denetlenir (m.51).
- Kurucunun geçmişi: Her sistemde kurucunun belirli suçlardan mahkûm olmaması aranır.
- Bina güvenliği: Her ikisinde de itfaiye raporu, sağlık yönünden uygunluk raporu, sağlamlık raporu ve bahçe şartı vardır.
- Uzaklık şartı: Her ikisinde de umuma açık yerler ve alkollü içki satılan yerlerle mevzuatta belirtilen mesafe korunmalıdır.
- Personel onayı: Hiçbir sistemde personel resmî onay alınmadan işe başlatılamaz.
Kreş yönetmeliği ayrıca, MEB yönetmeliğindeki şartları taşıdığı için okul öncesi eğitime yönlendirilen daha büyük yaştaki çocukların gündüz bakımevi grubuna kabul edilebileceğini öngörür (m.42). Yani kreş ve anaokulu, aynı yaş aralığının bir bölümünde yan yana çalışır ve veliler çoğu zaman ikisi arasında seçim yapar.
Veli gözüyle: Çocuğum için hangisi uygun?
Veliler için asıl soru hangisinin daha iyi olduğu değil, kurumun izinli olup olmadığı ve çocuğun yaşına ve ailenin ihtiyacına uygun hizmet verip vermediğidir. Kreş ya da anaokulu ziyaretinde şu soruları sormak işe yarar:
- Kurumun izin belgesi var mı ve hangi bakanlıktan? Kreşte Açılış İzin Belgesi, anaokulunda kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmalıdır.
- Çocuğumun yaş grubu izin belgesinde yer alıyor mu? Kreş yönetmeliği izin belgesinde yer almayan yaş grubunda çocuk kabulünü denetimde aykırılık olarak sayar.
- Personelin çalışma onayı var mı? Kreşlerde çalışma onayı verilen tüm personel il müdürlüğünce onaylanmış fotoğraflı kimlik kartını yakasında taşır.
- Çalışma saatleri nedir? Kreşlerde gece, hafta sonu ve kısmi süreli bakım valilik onayıyla mümkündür; özel anaokulları ise çalışma takvimine göre tam gün eğitim yapar.
- Çocuk velilere nasıl teslim ediliyor? Kreş müdürünün görevleri arasında çocukların velilere güvenli şekilde teslimine ilişkin tedbirleri almak da sayılır.
- Alerji, ilaç ve sağlık bilgisi nasıl kaydediliyor? Kreşe kabulde alerji ve devam eden hastalığa ilişkin belge istenir, kreşte ilaç defteri tutulur.
- Veliyle iletişim nasıl kuruluyor? Günlük bilgilendirme, gelişim raporu ve veli toplantılarının düzeni kurumdan kuruma değişir.
İletişim düzeninin nasıl olması gerektiğini kurum sahipleri için kreş veli iletişimi rehberinde, çocuğa ait bilgilerin ve fotoğrafların nasıl korunması gerektiğini kreşte KVKK ve çocuk verisi rehberinde anlatıyoruz.
Girişimci gözüyle: Hangi kurumu açmalısınız?
Kurum türünü seçerken popüler olanı değil, planınıza uyanı seçin. Aşağıdaki sorular kararı netleştirir:
Hangi yaş grubuna hizmet vermek istiyorsunuz?
Bebeklik dönemindeki çocuklara hizmet vermek istiyorsanız kreş yönetmeliğine bakmanız gerekir; bu yaş grubu için uyku odası, oyun ve emekleme odası, alt değiştirme bölümü ve mama hazırlama düzeni gibi ek şartlar vardır. Yalnızca okul öncesi eğitim çağındaki çocuklara eğitim vermek ve ileride ilkokul gibi başka kademelere genişlemek istiyorsanız MEB yolu daha uygun olabilir, çünkü özel öğretim mevzuatı aynı kurucuya ait farklı okulların bir arada bulunmasını belirli şartlarla düzenler.
Binanız hangi şartlara uyuyor?
Kreş yönetmeliği müstakil binayı ya da çok katlı binanın zemin katı ile zeminle bağlantılı üst katlarını kabul eder ve kreşe ayrı giriş ister. MEB yönetmeliği ise okul öncesi kurumları için tamamı okula ait binaları ya da bahçe katındaki bitişik daireleri ve bahçe katıyla ardışık katları tarif eder. Elinizdeki ya da kiralamayı düşündüğünüz bina yönetmeliklerden birine daha kolay uyabilir. Ayrıntılar için kreş bina ve fiziki şartları rehberine bakın.
Hangi kadroyu kurabilirsiniz?
Kreşte kuruluş müdürü, grup sorumlusu ve çocuk bakıcısından oluşan bir yapı vardır ve unvanlar yönetmelikteki bölümlere bağlıdır. Özel anaokulunda müdürün öğretmenlik koşullarını ve deneyim şartını taşıması, eğitimin de esas olarak okul öncesi öğretmenleriyle yürütülmesi gerekir. Bölgenizde hangi mezunlara ulaşabileceğiniz kararınızı etkiler; nitelikleri kreş personel şartları rehberinde karşılaştırdık.
Velilerin ihtiyacı esnek saat mi, eğitim takvimi mi?
Çalışan ailelerin yoğun olduğu bir bölgede akşam ya da hafta sonu bakım talebi olabilir; kreş yönetmeliği bunu valilik onayıyla mümkün kılar. MEB'e bağlı özel okullar ise yıllık çalışma takvimi ve tam gün eğitim düzeniyle çalışır. Hangi düzeni sunacağınız, hem izin türünüzü hem personel planınızı belirler. Kurum türünüz ne olursa olsun kayıt, veli ve personel işlerinizi düzenli tutmanız gerekir; kreşler ve anaokulları için hazırladığımız yazılım satışa çıktığında bu ihtiyaç için seçeneklerden biri olabilir.
Aynı binada hem kreş hem anaokulu olur mu?
Bu sık sorulan bir soru, ancak incelediğimiz kaynaklar bu durumu açıkça çözmüyor. Kreş yönetmeliği, kuruluş binasının hiçbir şekilde asli amacı dışında kullanılamayacağını söyler (m.19). MEB yönetmeliği ise aynı kurucuya ait farklı kademedeki okulların bir arada bulunmasını kendi okulları için düzenler (m.12); bu hüküm Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına bağlı bir kreşle MEB'e bağlı bir anaokulunun aynı binayı paylaşmasından söz etmez. Farklı bakanlıklardan izinli kurumları aynı bina veya parselde planlıyorsanız, bunu kesinleştirmeden önce aile ve sosyal hizmetler il müdürlüğüne, il millî eğitim müdürlüğüne ya da bir hukukçuya danışın.
Kreşte ve anaokulunda bir sabah: Farkı günlük akışta görmek
Aşağıdaki karşılaştırma genel bir örnektir. Bir gündüz bakımevinde sabah, kuruluş müdürü kapıda velileri karşılar; çocuklar teslim alınırken önceki akşamdan kalan bir ilaç talimatı ilaç defterine işlenir. Bebek grubunda grup sorumlusu ve çocuk bakıcısı uyku saatini planlar, alt değiştirme bölümündeki hazırlığı kontrol eder. Büyük grupta güne başlama etkinliği MEB programına uygun öğrenme merkezlerinde yapılır. Öğleden önce mutfakta yemek elemanı öğle yemeğini hazırlar ve numune ayırır. Kreşte bazı çocuklar kısmi süreli bakım için öğleden sonra gelir, çünkü kurum bunun için valilik onayı almıştır.
Aynı saatlerde bir özel anaokulunda okul öncesi öğretmeni sınıfını yıllık çalışma takvimine göre hazırlanmış planla karşılar. Gün, güne başlama, oyun, beslenme, etkinlik ve günü değerlendirme zamanlarından oluşan bir akışla ilerler. Müdür, yeni gelen bir usta öğreticinin valilikten çalışma izninin geldiğini kontrol eder ve ders programına ekler. Kurumların günü dışarıdan benzer görünür; farklar izin belgesinde, personel unvanlarında, çalışma düzeninde ve kapıyı çalan denetçinin hangi kurumdan geldiğinde ortaya çıkar.
Kreş ve anaokulu konusunda sık yapılan hatalar
- Kreş ve anaokulunu aynı izinle açılabilecek kurumlar sanmak.
- Kurum adında anaokulu dediği hâlde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı izniyle çalışmak ya da tersine kreş izniyle okul öncesi eğitim kurumu gibi tanıtım yapmak; tanıtımın izin türünüzle uyumlu olması gerekir.
- Kreşlerde eğitim programı uygulanmadığını düşünmek; kreşler de MEB programlarını uygulamakla yükümlüdür.
- Çocuk kulübü ya da oyun evi adıyla izinsiz bakım hizmeti vermek; çocuk kulübü hükümleri kaldırılmış, çocuk etkinlik ve oyun evi MEB'e bağlı bir kurum türü olarak tanımlanmıştır.
- Yaş aralığını izin belgesinde yazanın dışında genişletmek.
- Aynı binada farklı bakanlıklara bağlı kurumları resmî görüş almadan planlamak.
- Velilere kurumun hangi bakanlığa bağlı olduğunu açıkça söylememek.
Sık Sorulan Sorular
Kreş ile anaokulu arasındaki fark nedir?
Kreş Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının yönetmeliğine göre açılır ve bebeklik dönemindeki çocuklara hizmet verir. Anaokulu Millî Eğitim Bakanlığına bağlı, okul öncesi eğitim çağındaki çocuklar için açılmış bir okuldur. İzin belgesi, personel unvanları, çalışma düzeni ve denetim de bu ayrıma göre değişir.
Kreşler hangi bakanlığa bağlı?
Özel kreş ve gündüz bakımevleri Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına bağlıdır; başvuru, açılış izni ve denetim Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü üzerinden yürür. Eğitim programlarının uygulanması ise Millî Eğitim Bakanlığınca denetlenir.
Gündüz bakımevi ile anaokulu aynı şey mi?
Hayır. İkisi de okul öncesi yaş grubuna hizmet verse de gündüz bakımevi Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının, anaokulu ise Millî Eğitim Bakanlığının mevzuatına tabidir. Gündüz bakımevinde grup sorumlusu ve çocuk bakıcısı, anaokulunda okul öncesi öğretmeni görev yapar.
Ana sınıfı ile anaokulu arasındaki fark nedir?
Anaokulu bağımsız bir okuldur. Ana sınıfı ise ilkokul veya ortaokul bünyesinde, ilkokula başlamadan önceki yaş grubu için açılan bir sınıftır. Her ikisi de Millî Eğitim Bakanlığına bağlı okul öncesi eğitim kurumu sayılır.
Kreşte eğitim programı uygulanıyor mu?
Evet. Kreş yönetmeliği, kuruluşların Millî Eğitim Bakanlığının ilgili yaş gruplarına yönelik eğitim programlarını uygulamasını ve programla ilgili formların her çocuk için düzenlenip saklanmasını zorunlu tutar. Grup odalarının da bu programlarda belirtilen eşya ve araçlarla donatılması gerekir.
Çocuk kulübü hâlâ açılabilir mi?
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının yönetmeliğindeki özel çocuk kulübü hükümleri yürürlükten kaldırıldı ve mevcut kulüplerin geçişi Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliğine bağlandı. Benzer bir hizmet düşünüyorsanız MEB yönetmeliğinde tanımlanan çocuk etkinlik ve oyun evi gibi kurum türlerini il millî eğitim müdürlüğüyle değerlendirin.
Marka adları sahiplerine aittir. Bu yazı bağımsız bir teknik rehberdir; adı geçen kuruluşlarla bayilik veya ortaklık ilişkisi bulunduğu anlamına gelmez.
İlgili içerikler: Kreş nasıl açılır? · Özel anaokulu nasıl açılır? · Kreş bina şartları · Kreş personel şartları · Kreş veli iletişimi · Öğrenci takibi nasıl yapılır?