Kreş nasıl açılır? Bakanlık seçiminden açılış iznine adım adım rehber

Kreş açmadan önce: Hangi bakanlığa bağlı olacaksınız?

Türkiye'de özel sektörün açtığı erken çocukluk kurumları farklı mevzuata göre kurulur. Özel kreş ve gündüz bakımevleri Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının yönetmeliğine tabidir; başvuru, izin ve denetim il müdürlüğü üzerinden yürür. Özel anaokulları ise 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu kapsamında birer özel öğretim kurumudur; kurum açma izni Millî Eğitim Bakanlığı tarafından verilir. Hangi yolu seçeceğiniz, hizmet vermek istediğiniz yaş grubunu, bina şartlarını, çalıştıracağınız personelin unvanlarını ve tabi olacağınız denetimi doğrudan belirler.

Bu kurum türlerinin ayrıntılı karşılaştırmasını, veli ve girişimci gözünden farklarını kreş ve anaokulu farkı rehberinde bulabilirsiniz. MEB yolunu seçecekseniz başvuru belgeleri ve kurucu şartları için özel anaokulu nasıl açılır rehberine geçin; bu yazının geri kalanı Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına bağlı özel kreş ve gündüz bakımevlerini anlatır.

Kreş nasıl açılır? Başvurudan açılış iznine adım adım

Aşağıdaki sıra yönetmelikteki işleyişi takip eder. Her adımın kendi süresi vardır ve bu süreler yönetmelikte yazılıdır; süreyi kaçırdığınızda dosyanız iade edilebilir. Bu nedenle bina kiralamadan ya da personel işe almadan önce sırayı bir kez baştan sona planlamanız, gereksiz kira ve maaş giderinin önüne geçer.

Kurucu olarak şartları taşıyıp taşımadığınızı kontrol edin

Kreş açacak ya da açılmış bir kreşi devralacak kişide yönetmeliğin m.5 hükmüne göre şu şartlar aranır: Türkiye Cumhuriyeti uyruklu olmak, en az ilkokul mezunu olmak ve yönetmelikte sayılan suçlardan (kasten işlenen suçlardan belirli süre hapis cezası, dolandırıcılık, sahtecilik, hırsızlık, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar gibi) mahkûm edilmemiş olmak. Kurucu bir şirket, dernek, vakıf veya kooperatif ise ana sözleşmesinde kreş işletmeciliği yapılabileceğine ilişkin ifade bulunmalı ve kurucu temsilcisinin yetkisi yönetim kurulu kararıyla gösterilmelidir.

Binayı seçin, ama kira sözleşmesini aceleye getirmeyin

Kreş açma sürecinin en pahalı hatası, yönetmeliğe uymayan bir binayı kiralamaktır. Yönetmelik m.15, binanın müstakil olmasını ya da çok katlı bir binanın zemin katında veya zeminle bağlantılı üst katlarında bulunmasını, kapasiteye uygun bir bahçe olmasını ister. Bodrum, yol seviyesinin altındaki kat ve çatı katı kapasiteye dahil edilmez. Bina ya da bitişiğinde baz istasyonu veya patlayıcı ve yanıcı madde işletmesi bulunamaz; umuma açık yerler ve alkollü içki satılan yerlerle yönetmelikte belirtilen mesafe korunmalıdır. Çok katlı binalarda kreşe ait ayrı giriş gerekir. Ayrıntılar kreş bina ve fiziki şartları rehberinde; kira sözleşmesinden önce binanın yapı kullanım izin belgesi olduğundan emin olun, ilk başvuruda bu belge isteniyor.

İl müdürlüğüne ilk başvuruyu yapın

Yönetmeliğin m.6 hükmüne göre süreç, açılması planlanan binanın adresini belirten bir dilekçe ve binanın yapı kullanım izin belgesiyle Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne başvurmakla başlar. İl müdürlüğünde görevli sosyal çalışma görevlileri binayı yönetmelikte belirtilen süre içinde yerinde inceler ve binanın kreş için uygun şartları taşıyıp taşımadığına karar verir. Bu aşamada henüz tüm evrakı vermezsiniz; bina uygun bulunmadan kurucu ve bina belgeleri istenmez.

Kurucu ve bina belgelerini tamamlayın

Bina uygun görülürse sizden kurucuya ve binaya ait belgeler istenir. Yönetmelikte sayılan başlıca belgeler şunlardır:

• Kimlik belgesi, adli sicil belgesi ve öğrenim belgesi (yurt dışı öğrenimde denklik).
• Kurucu tüzel kişiyse ana sözleşme, tüzük veya vakıf senedi ile yetki kararı.
• Odaların büyüklüğünü gösteren belge ve tasdikli mimari proje.
• Tapu senedinin onaylı örneği ya da yönetmelikte belirtilen asgari süreli kira sözleşmesi.
• Ortak bahçe kullanılacaksa kat maliklerinin oy birliğiyle verdiği karar.
• İtfaiye raporu, emniyet müdürlüğünden trafik emniyeti ve mesafe raporu, toplum sağlığı merkezinden sağlık raporu.
• Kat, oda ve bahçe için yerleşim planı.
• Sağlamlık teknik raporu (yönetmelikte belirtilen deprem yönetmeliği kapsamında yapı denetimiyle inşa edilmiş binalarda istenmez).
• Numarataj belgesi.

Tefrişi yapın ve güvenlik önlemlerini alın

Belgeler il müdürlüğünce uygun bulunursa sizden, yönetmelikte belirtilen süre içinde kreşin m.17 hükmüne uygun olarak döşenmesi ve yönetmeliğin ekindeki Güvenlik Bilgilendirme Formunda belirlenen güvenlik önlemlerinin alınması resmî yazıyla istenir. Tefriş idare bölümünden uyku odalarına, mutfaktan ecza dolabına ve bahçe donanımına kadar uzanır; grup odaları Millî Eğitim Bakanlığı programlarında belirtilen araçlarla donatılır.

Açılış incelemesi ve Açılış İzin Belgesi

Tefriş tamamlanınca il müdürlüğü yerinde inceleme yapar; binanın fiziki şartlarını ve araç gerecin uygunluğunu gösteren Açılış İnceleme Raporu Formu ile odaların yerleşimini ve kapasite hesabını gösteren bina durum değerlendirme raporu düzenlenir. Teslim ettiğiniz tüm belgeler esaslara uygunsa ve raporlarda olumlu kanaat bildirilmişse, il müdürlüğünün teklifi ve valiliğin onayıyla kuruluş hizmete açılır (m.7). Onaylanan dosyalardan biri il müdürlüğünde kalır, diğeri Açılış İzin Belgesiyle birlikte size imza karşılığında teslim edilir.

Personelin çalışma onaylarını alın

Kuruluş müdürü, Açılış İzin Belgesinin alınmasından sonra yönetmelikte belirtilen süre içinde istihdam edilecek personelin belgelerini il müdürlüğüne teslim eder (m.21). Personelin kreşte çalışabilmesi il müdürlüğünün onayına bağlıdır; onaylanmayan kişi çalışamaz. Onay verilen her personel için kuruluş tarafından fotoğraflı kimlik kartı düzenlenir, il müdürlüğünce imzalanıp mühürlenir ve personel bu kartı görevi süresince yakasında taşır. Personelin ayrılması da yönetmelikte belirtilen süre içinde il müdürlüğüne bildirilir.

Açılıştan sonraki ilk işler

Açılış izninden sonra yönetmelikte belirtilen süre içinde yangın, sabotaj ve depremde uygulanacak sivil savunma planını hazırlatıp İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğüne onaylatmanız ve kreşin kolay görülebilen bir iç mekânına asmanız gerekir (m.18). Personel ve çocuklarla yapılan tatbikatlar sivil savunma dosyasında saklanır. Açılış izni verilen her kuruluşun bilgileri il müdürlüğü tarafından Sosyal Güvenlik Kurumu il müdürlüğüne ve vergi dairesine bildirilir; bu bildirim sizin vergi ve sigorta yükümlülüklerinizi ortadan kaldırmaz, bunlar için bir mali müşavirle çalışmanızı öneririz.

Personel: Kreşte kimleri çalıştırmanız gerekir?

Yönetmelik, kreşteki her görev için ayrı nitelikler belirler. Temel kadro şu rollerden oluşur:

• Kuruluş müdürü: yönetmelikte sayılan bölümlerden mezun ve belirtilen deneyime sahip olmalıdır (m.23).
• Grup sorumlusu: grubunun programını uygular; çocuk gelişimi ve okul öncesi öğretmenliği mezunları önceliklidir (m.26).
• Çocuk bakıcısı: çocukların öz bakımına yardımcı olur; temizlik işlerinde çalıştırılamaz (m.28, m.29).
• Yemek ve temizlik elemanı: bulundurulması zorunludur; kreşte ilk yardım sertifikalı personel de bulunmalıdır (m.30).
• Branş elemanları: psikolog, diyetisyen, müzik veya yabancı dil öğretmeni gibi elemanlar isteğe bağlıdır ve il müdürlüğüne bildirilir (m.31).

Müdürlük niteliklerini taşıyan kurucu müdür olabilir; ancak kurucular müdürlük veya grup sorumluluğu dışında görev alamaz (m.22). Bir kişi birden fazla kreşin müdürü olamaz (m.24) ve her yeni şube için ayrı müdür ve personel zorunludur (m.7). Grup büyüklükleri ve personel oranları da yönetmelikte belirlenmiştir; ayrıntılar kreş personel şartları rehberinde.

Açıldıktan sonra: İşleyiş ve tutmanız gereken kayıtlar

Kreşler, Millî Eğitim Bakanlığının ilgili yaş gruplarına yönelik eğitim programlarını uygular ve programla ilgili formları her çocuk için saklar (m.36). Çocuklara öğle yemeği ile sabah ve ikindi kahvaltısı verilir, yemeklerden numune ayrılıp yönetmelikte belirtilen süre saklanır (m.37).

Çocuk kabulü

Kreşe çocuk kabulünde velinin dilekçesi, çocuğun kimlik belgesi, sağlık raporu, varsa alerji veya devam eden hastalığını gösteren belge ve fotoğraf istenir (m.41). Kaydı yapılan çocukların bilgileri e-Okul sistemine işlenir. Kayıt sözleşmesi, ayrılma koşulları ve tüketici hukuku yönünden bakmanız gerekenleri kreş kayıt süreci ve sözleşme rehberinde, sağlık bilgisi ve çocuk fotoğrafı gibi verilerin korunmasını kreşte KVKK ve çocuk verisi rehberinde anlatıyoruz.

Bulundurmanız gereken defter ve dosyalar

Yönetmeliğin m.44 hükmüne göre kreşte şu defter ve dosyaların bulunması zorunludur:

• Gelen ve giden yazı kayıt defterleri.
• Muhasebe kayıtları.
• Çocuklara ait kütük defteri.
• Denetleme defteri.
• Çocukların gelişimlerine ait kayıtların bulunduğu çocuk dosyaları.
• Aylık eğitim programı, günlük akış ve etkinlik programı.
• Personel özlük ve sağlık dosyaları.
• Çocuklar için ilaç defteri.
• Sivil savunma planlarının bulunduğu dosya.
• Personel eğitim planı.

Ayrıca personel ve çocuk listesi, sigortalı hizmet listesi ve yemek listesi yönetmelikte belirtilen dönemlerde il müdürlüğüne gönderilir (m.43). Bu kayıtları kâğıtta ya da dijital ortamda tutabilirsiniz; önemli olan denetimde eksiksiz gösterebilmektir. Kayıt düzeninizi kurarken kreşler ve anaokulları için hazırladığımız yazılım satışa çıktığında seçenekleriniz arasında yer alabilir; genel olarak okul ve kurum yazılımlarının ne işe yaradığını okul yazılımı nedir yazımızda anlattık.

Denetim: İl müdürlüğü neye bakar?

Kreşler vali onayıyla il müdürlükleri tarafından denetlenir; gerekli görüldüğünde Bakanlık denetçileri de denetim yapabilir. Eğitim programlarının uygulanması ise Millî Eğitim Bakanlığı tarafından denetlenir ve tespit edilen eksiklikler il müdürlüğüne bildirilir (m.51). Kreşler yönetmelikte belirtilen aralıklarla denetlenir, denetim formu doldurulur ve bir denetim raporu hazırlanır. Denetim sırasında istenen her türlü belgeyi sunmak ve kolaylık göstermek kurucunun yükümlülüğüdür.

Denetimde özellikle izin belgesi dışındaki yaş grubunda veya kapasite üzerinde çocuk kabulü, onaysız oda değişikliği, çalışma izni olmayan ya da eksik personel, eğitim programının uygulanmaması, güvenlik ve yangın önlemlerinin eksikliği, sivil savunma planının bulunmaması ve son kullanma tarihi geçmiş gıda, ilaç veya yangın tüpüne bakılır.

Eksiklikler yazılı bildirilir ve süre verilir; giderilmezse 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanununa dayanan idari para cezası uygulanır, ek süre sonunda da giderilmezse kuruluş kapatılır ve bu sürelerde yeni çocuk kabul edilemez. İzinsiz açılış, izinsiz devir veya nakil, gerçeğe aykırı belge ve çocuklara zarar veren eylemler doğrudan kapatma sebebidir.

Açılıştan sonra yapacağınız değişiklikler de izne bağlıdır

Kreşi açtıktan sonra yapılan büyük değişikliklerin hiçbiri kendiliğinden yapılamaz. Yönetmelik bunları tek tek düzenler:

• Devir: Valilik onayı alınıp Değişiklik İzin Belgesi düzenlenmeden devir gerçekleşmiş sayılmaz (m.8).
• Nakil: Yeni bina yerinde incelenir, bina belgeleri yeniden istenir; onay alınmadan yeni binada hizmete başlanamaz (m.10).
• Kapasite ve yaş grubu: Değişiklik için yerleşim planıyla başvurulur (m.11).
• Ad: Aynı ilde kullanılan adlar, toplum değerlerine aykırı adlar ve yabancı dildeki kelime ve deyimler kullanılamaz (m.12).
• Kapatma: İl müdürlüğüne, personele ve velilere yönetmelikte belirtilen süre önceden yazılı bildirim yapılır (m.13).

Açılış döneminde bir kurucunun günü

Genel bir örnek: Binanız uygun bulunmuş, belge toplama aşamasındasınız. Sabah kontrol tablonuzdan hangi raporun hangi kurumda beklediğine bakarsınız; itfaiye randevusu alınmış, sağlık raporu başvurusu yapılmış, sağlamlık raporu için mühendisle görüşülmüştür. Öğleden önce mimarla yerleşim planını, uyku ve oyun odalarının yerini, personel tuvaletinin çocuklarınkinden ayrı olup olmadığını kontrol edersiniz. Öğleden sonra müdür adayının diplomasını ve deneyimini yönetmelikteki niteliklerle karşılaştırır, açılış sonrası teslim edilecek belgelerini istersiniz. Günü, izin gelmeden hiçbir veliden kayıt ya da ön ödeme almayacağınızı ekibinize hatırlatarak kapatırsınız. Açılış öncesi veli iletişimini kreş veli iletişimi rehberinde anlatıyoruz.

Kreş açmakla ilgili tüm rehberler

Kreş ve anaokulu kümesindeki rehberleri konularına göre gruplandırdık. Her biri kendi konusunu ayrıntılı ele alır ve bu sayfaya geri bağlanır.

Kreş açmak

• Özel anaokulu nasıl açılır?: Millî Eğitim Bakanlığından kurum açma izni almak için kurucu şartları, başvuru belgeleri ve izin süreci.
• Kreş ve anaokulu farkı: kreş, gündüz bakımevi, anaokulu ve ana sınıfının bağlı oldukları bakanlık, yaş grubu, program ve denetim yönünden karşılaştırması.

Bina, personel ve veli

• Kreş bina ve fiziki şartları: bina türü, bahçe, odalar, yangın ve güvenlik şartları ile kira öncesi kontrol listesi.
• Kreş personel şartları: müdür, grup sorumlusu, çocuk bakıcısı ve yardımcı personelde aranan nitelikler ve istenen belgeler.
• Kreş veli iletişimi: günlük bilgilendirme, gelişim raporu, veli toplantısı, acil durum iletişimi ve şikâyet yönetimi.

Kayıt, veri ve tanıtım

• Kreş kayıt süreci ve sözleşme: kayıtta istenen belgeler, kayıt sözleşmesi ve ayrılma koşullarının yazılı olarak belirlenmesi.
• Kreşte KVKK, çocuk fotoğrafı ve veri: çocuğun sağlık bilgisi, fotoğraf ve videoları, kamera kaydı ve veli onayı konusunda kişisel veri kuralları.
• Kreş web sitesi ve tanıtım: kreş sitesinin sayfaları, yerel arama, işletme profili ve tanıtımda uyulması gereken sınırlar.

Kreş açarken sık yapılan hatalar

• Bina uygunluğu netleşmeden uzun süreli kira sözleşmesi imzalamak ve tadilata başlamak.
• Yapı kullanım izin belgesi olmayan bir binada süreç başlatmaya çalışmak.
• Bodrum veya çatı katını oyun ya da uyku odası olarak planlayıp kapasite hesabına katmak.
• Açılış İzin Belgesi gelmeden ön kayıt adı altında çocuk kabul etmek ya da veliden ödeme almak.
• Personeli il müdürlüğünün çalışma onayı gelmeden çalıştırmaya başlamak.
• Kreşe yabancı dilde bir ad vermek; yönetmelik yabancı dildeki kelime ve deyimlerin kullanılmasını yasaklar.
• Belge teslim sürelerini takip etmemek ve dosyanın iade edilmesine yol açmak.
• Devir, nakil veya kapasite artışını il müdürlüğüne başvurmadan yapmak.
• Defter ve dosyaları denetimden denetime tamamlamaya çalışmak; kayıtlar günlük tutulmadığında eksikler birikir.

Sık Sorulan Sorular

Kreş açmak için öğretmen olmak gerekir mi?

Hayır. Özel kreş ve gündüz bakımevi kurucusunda yönetmelik, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu olmayı, en az ilkokul mezunu olmayı ve belirli suçlardan mahkûm olmamayı arar. Ancak kreşi yönetecek kuruluş müdürünün yönetmelikte sayılan bölümlerden mezun ve deneyimli olması gerekir. Kurucu bu nitelikleri taşıyorsa müdürlüğü de üstlenebilir; taşımıyorsa nitelikli bir müdür istihdam etmelidir.

Kreş açmak için hangi belgeler gerekir?

İlk başvuruda dilekçe ve yapı kullanım izin belgesi istenir. Bina uygun bulunursa kurucu belgeleri ile mimari proje, tapu veya kira sözleşmesi, itfaiye, emniyet ve sağlık raporları, yerleşim planı, sağlamlık raporu ve numarataj belgesi tamamlanır.

Apartman dairesinde kreş açılabilir mi?

Yönetmelik çok katlı binanın zemin katını ve zeminle bağlantılı üst katlarını kabul eder; kreşe ait ayrı giriş bulunmalı, ortak bahçe için kat maliklerinin oy birliğiyle verdiği karar sunulmalıdır. Somut binanın uygunluğunu il müdürlüğünün yerinde incelemesi belirler.

Açılış izni gelmeden çocuk kabul edilebilir mi?

Hayır. Yönetmelik çocuk kabulünü Açılış İzin Belgesine bağlar; izinsiz hizmete başlamak doğrudan kapatma sebebidir.

Kreş akşamları veya hafta sonu açık olabilir mi?

Olabilir, ancak izne bağlıdır. Gece ve hafta sonu hizmeti ile kısmi süreli ve saatlik bakım, il müdürlüğünün teklifi ve valilik onayıyla verilebilir; bu dönemlerde nöbetçi idari personel görevlendirilir (m.39).

Yabancı uyruklu biri kreş açabilir mi?

Yönetmelik kreş açacak ya da devralacak kişide Türkiye Cumhuriyeti uyruklu olma şartını arar. Tüzel kişi kurucularda ortaklık yapısına ilişkin sorularınız için il müdürlüğüne ya da bir hukukçuya danışın.

Marka adları sahiplerine aittir. Bu yazı bağımsız bir teknik rehberdir; adı geçen kuruluşlarla bayilik veya ortaklık ilişkisi bulunduğu anlamına gelmez.

İlgili içerikler: Özel anaokulu nasıl açılır? · Kreş ve anaokulu farkı · Kreş bina şartları · Kreş personel şartları · Kreş kayıt süreci · Okul yazılımı nedir? · Kreş Yönetim Programı Nasıl Seçilir?