Kanunun tamamı tek bir cümleyle sınırlanır. Bu cümle, muzır neşriyat rejiminin en önemli savunma hattıdır.
Maddenin Tam Metni
Madde 6 — Fikri, içtimai, ilmi ve bedii kıymeti haiz olan eserler bu kanunun şumulünden hariçtir.
Dört Kıymet
| Kavram | Bugünkü karşılığı |
|---|---|
| Fikrî kıymet | Düşünsel değer |
| İçtimaî kıymet | Toplumsal değer |
| İlmî kıymet | Bilimsel değer |
| Bedii kıymet | Estetik/sanatsal değer |
İstisnanın Anayasal Temeli
Anayasa m.27: Herkes, bilim ve sanatı serbestçe öğrenme ve öğretme, açıklama, yayma ve bu alanlarda her türlü araştırma hakkına sahiptir. 1117 m.6, bu anayasal hürriyetin kanun düzeyindeki yansımasıdır.
Ayrıntısını m.27 yazısında ele aldık.
İstisna ile İnceleme Ölçütü Birlikte
Kurul, incelemesinde 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunundaki genel amaç ve temel ilkeleri gözetmek zorundadır (m.2/2). m.6 ise incelemenin kapsamını daraltır: sayılan kıymetleri haiz eserler zaten kanunun şümulü dışındadır.
| Aşama | Soru | Dayanak |
|---|---|---|
| 1 | Eser fikrî, içtimaî, ilmî veya bedii kıymeti haiz mi? | m.6 |
| 2 | Değilse: 18 yaşından küçüklerin maneviyatı üzerinde muzır tesir yapacak mı? | m.1 |
| 3 | Değerlendirme 1739 sayılı Kanundaki genel amaç ve temel ilkelere göre yapıldı mı? | m.2/2 |
İstisna Neyi Kapsamaz?
Ayrıca ek m.2'deki yayın yasağı ayrı bir rejimdir ve doğrudan ceza kanununa atıf yapar. Ayrıntısını ek madde 2 yazısında ele aldık.
Anayasal Sınır: Ölçülülük
Bir eserin m.6 kapsamında olup olmadığı tartışmalıysa, değerlendirme Anayasa m.13'ün süzgeçlerinden geçer: sınırlama hakkın özüne dokunamaz, demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.
Ayrıntısını m.13 yazısında ele aldık.
Yayıncı İçin Pratik Sonuç
- Bilimsel, akademik veya sanatsal niteliği eserin kendisinde görünür kılın — önsöz, kaynakça, künye, yazar tanıtımı.
- Bir Kurul incelemesi başlarsa, m.6 istisnası ilk savunma noktasıdır.
- Üç defa muzır kararı verilmiş bir periyodikte sonraki sayılar için m.4/7 başvurusu yapılabilir.
Başvuru yolunu itiraz ve yargı yolu yazısında ele aldık.
Sonuç
1117 sayılı Kanunun 6. maddesi, fikrî, içtimaî, ilmî ve bedii kıymeti haiz olan eserleri kanunun kapsamı dışında bırakır. Bu istisna, Anayasa m.27'deki bilim ve sanat hürriyetinin kanun düzeyindeki karşılığıdır. İstisna, kanunun nüsha gönderme gibi usul yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.