Kanun, Kurul kararına karşı ayrı bir itiraz mercii düzenlemez. Metinde açıkça yer alan tek yol, üç defa karar verilmiş eserler için öngörülen yeniden inceleme başvurusudur.
Kanundaki Tek Açık Başvuru Yolu — m.4/7
Üç defa muzır kararı verilen periyodik eserlerin sonraki sayıları ile diğer basılmış eserlerin sonraki basıları, yeniden bir karar verilmesine gerek kalmaksızın sınırlamalara tabidir. Ancak:
Bu gibi eserlerin sahipleri, eserlerinin müteakip sayı ve basılarının küçükler için muzır nitelikte olmadığı iddiasıyla kurula başvurarak incelenmesini isteyebilirler. Kurul, başvuruyu haklı bulursa, bu maddedeki sınırlamalar sonraki sayı ve basılar için uygulanmaz.
| Unsur | Hüküm |
|---|---|
| Kim başvurur? | Eser sahipleri |
| Ne zaman? | Üç defa muzır kararı verilmiş olması hâlinde |
| Neyi ileri sürer? | Müteakip sayı ve basıların muzır nitelikte olmadığı |
| Kime? | Kurula |
| Sonuç | Kurul haklı bulursa sınırlamalar sonraki sayı ve basılar için uygulanmaz |
Kararın Niteliği
Kurul kararı, bir bakanlık bünyesinde oluşturulan kurulun verdiği ve kişiler hakkında hukukî sonuç doğuran bir işlemdir. Karar tebliğ edilir (m.4/1, Tebligat Kanunu hükümlerine göre) ve malî yükümlülük doğurur (ek m.1/b — %40).
Kanunda Süre Var mı?
Malî Yükümlülüğün Süresi İşlemeye Devam Eder
Ek m.1/b: eserin basım adedinin KDV dahil toplam satış bedeli üzerinden %40 oranındaki meblağ, Kurul kararının tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde yatırılır. Ödenmezse 6183 sayılı Kanun hükümleri uygulanır.
Ayrıntısını fon kesintisi yazısında ele aldık.
Savunma Noktaları
Kanun metninden çıkan üç dayanak:
- m.6 — kapsam dışılık: eser fikrî, içtimaî, ilmî veya bedii kıymeti haiz ise kanunun şümulü dışındadır.
- m.2/2 — ölçüt denetimi: Kurul, incelemesinde 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunundaki genel amaç ve temel ilkeleri gözetmek zorundadır.
- m.4/1 — usul: karar sahiplerine, sorumlu müdürlerine ve telif hakkı sahiplerine ve Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edilmelidir.
m.6 istisnasını bilim ve sanat istisnası yazısında ele aldık.
Anayasal Çerçeve
Muzır kararı, basın hürriyetine yapılan bir müdahaledir ve Anayasa m.13'ün süzgeçlerine tabidir: sınırlama ancak kanunla, hakkın özüne dokunmaksızın, demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine uygun olmalıdır.
Olağan kanun yolları tükendiğinde ise Anayasa m.148 uyarınca bireysel başvuru gündeme gelebilir. Ayrıntısını bireysel başvuru yazısında ele aldık.
Sonuç
1117 sayılı Kanun, Kurul kararına karşı ayrı bir itiraz mercii düzenlemez. Metindeki tek açık yol m.4/7'dir: üç defa muzır kararı verilen eserlerin sahipleri, sonraki sayı ve basıların muzır nitelikte olmadığı iddiasıyla Kurula başvurarak inceleme isteyebilir; Kurul haklı bulursa sınırlamalar sonraki sayılar için uygulanmaz. Kararın yargısal denetimi genel usul mevzuatına göre yürür.