Bilgi edinme başvurusu bir dilekçedir. Dilekçenin usulü doğru değilse başvuru işleme alınmaz. Bu yazı, kaynağı doğrulanabilen usul kurallarını derler.
Anayasal Dayanak: Madde 74
Anayasa'nın 74. maddesinin başlığı "Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı"dır.
| Fıkra | Hüküm |
|---|---|
| 1 | Vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye'de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir |
| 2 | Kendileriyle ilgili başvurmaların sonucu gecikmeksizin, dilekçe sahiplerine yazılı olarak bildirilir |
| 3 | Mülga — 7/5/2010-5982/8 md. |
| 4 | (Ek fıkra: 7/5/2010-5982/8 md.) Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir |
Dilekçede Neler Bulunmalı?
CİMER Yönetmeliğinin 6. maddesi, gerçek kişi başvurularında aranan unsurları sayar:
- Ad ve soyad
- T.C. vatandaşları için T.C. kimlik numarası; diğer ülke vatandaşları için pasaport numarası veya yabancı kimlik numarası
- Yerleşim yeri ve/veya iş adresi ile iletişim bilgileri
- İmza
Tüzel kişi başvurusunda ayrıca unvan, yerleşim yeri, yetkili kişinin imzası, varsa merkezi tüzel kişilik numarası ve yetki belgesi gerekir.
İmza Ne Zaman Aranmaz?
6. maddenin üçüncü fıkrası: elektronik ve mobil hizmet sağlayıcısı veya telefon aracılığıyla yapılacak başvurularda imza aranmaz. Ancak 4982 sayılı Kanunun 6. maddesine göre başvuru sahibinin tespiti amacıyla ilave kimlik ve iletişim bilgisi talep edilebilir.
Hangi Dilekçeler İşleme Alınmaz?
CİMER Yönetmeliğinin 5. maddesinin ikinci fıkrası, kapsam dışı kalan hâlleri yedi bent hâlinde sayar. Gazeteci için en pratik olan üçü:
| Bent | Hâl | Pratik Anlamı |
|---|---|---|
| b | Başvuru amacı ve konusu anlaşılır nitelikte olmayanlar | Talebi tek cümlede yazın |
| d | Yalnızca Cumhuriyet Başsavcılıkları ve diğer adli makamların görev ve yetki alanındaki suç ihbarı niteliğinde olanlar | Suç ihbarı savcılığa yapılır |
| e | Yalnızca tahmine veya zanna dayalı ifadeler içeren ve hiçbir somut bilgi ya da belge bulunmayanlar | Elinizdeki belgeye dayandırın |
Diğer bentler: yasama veya yargı faaliyeti kapsamında olanlar (a), özel hukuk ilişkileri kapsamında talep-borç-yükümlülük içerenler (c), başkasının kimlik ve iletişim bilgilerinin kullanıldığı veya ayırt etme gücü bulunmayan kişilerce yapıldığı tespit edilenler (ç), hakkın açıkça kötüye kullanılmasına sebep olabilecek şekilde yapılanlar (f).
Cevap Süresi
Anayasa m.74/2 "gecikmeksizin" der ama gün vermez. Somut süre bilgi edinme başvuruları için 4982 sayılı Kanunun 11. maddesindedir: kural olarak on beş iş günü; bilgi veya belge başka bir birimden sağlanacaksa ya da başka bir kurumun görüşü gerekiyorsa otuz iş günü.
Ayrıntısını cevap süresi yazısında ve reddedilen başvurularda itiraz yolu yazısında ele aldık.
Bir Kaynak Notu
Pratik Kontrol Listesi
- Talebimi tek cümlede yazdım mı?
- Hangi belgeyi istediğimi açıkça belirttim mi?
- Talebim somut bilgi veya belgeye dayanıyor mu?
- Kimlik ve iletişim bilgilerimi eksiksiz yazdım mı?
- Yazılı başvuruda imzam var mı?
- Kurum adına başvuruyorsam yetki belgem ekli mi?
Sonuç
Dilekçe hakkının anayasal dayanağı m.74'tür: vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye'de ikamet eden yabancılar dilek ve şikâyetleri hakkında yetkili makamlara ve TBMM'ye yazı ile başvurabilir; sonuç gecikmeksizin yazılı olarak bildirilir. Bilgi edinme hakkı ise "herkese" tanınmıştır. Başvuruda ad-soyad, kimlik numarası, adres ve imza aranır; elektronik ve telefon başvurularında imza aranmaz.