Erişim Engelleme Kararı Kaç Saatte Uygulanır?

Kısa cevap: derhâl ve en geç dört saat

m.8/5 birebir şöyledir: İçeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararının gereği, derhâl ve en geç kararın bildirilmesi anından itibaren dört saat içinde yerine getirilir. Bu süre başlangıçta yirmi dört saatti; 10/9/2014 tarihli ve 6552 sayılı Kanunun 127 nci maddesiyle dört saate indirilmiştir.

Sürenin başlangıç anı: kararın bildirilmesi

Kanun süreyi kararın verildiği ana değil, bildirildiği ana bağlar. m.8/5'in ifadesi nettir: kararın bildirilmesi anından itibaren. m.8/A f.1 de aynı formülü kullanır. Dolayısıyla dosyanızda kaydedilmesi gereken kritik veri, kararın tarihi değil, size ulaştığı tarih ve saattir.

Bildirim nereden gelir? m.8/A f.1 kararın Başkan tarafından derhâl erişim sağlayıcılara ve ilgili içerik ve yer sağlayıcılara bildirileceğini söyler. m.6/A f.7 uyarınca erişimin engellenmesi kararları gereği için Erişim Sağlayıcıları Birliğine gönderilir ve Birliğe yapılan tebligat erişim sağlayıcılara yapılmış sayılır. En kritik hüküm ise m.6/A f.11'dir: Birlik, kararları ilgili içerik veya yer sağlayıcının internet sayfalarından tespit edilebilen elektronik posta adreslerine bildirebilir.

m.8 — katalog suç kararlarının takvimi

m.8/2 uyarınca karar soruşturma evresinde hâkim, kovuşturma evresinde mahkeme tarafından verilir. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı da karar verebilir. Bu ihtimalde metin iki süre koyar: savcı kararını yirmi dört saat içinde hâkimin onayına sunar ve hâkim kararını en geç yirmi dört saat içinde verir. Bu süre içinde kararın onaylanmaması halinde tedbir, Cumhuriyet savcısı tarafından derhal kaldırılır.

m.8 — SAVCININ GECİKMESİNDE SAKINCA KARARI (zaman çizelgesi)

T+0h    C. savcısı içeriğin çıkarılması/erişimin engellenmesine karar verir
        └─ Karar bildirilir
T+0..4h GEREĞİ YERİNE GETİRİLİR                          (m.8/5 — 4 saat)
T+24h   Savcı kararını hâkimin ONAYINA SUNAR             (m.8/2 — 24 saat)
T+48h   Hâkim kararını verir (en geç 24 saat içinde)     (m.8/2 — 24 saat)
        ├─ ONAYLANIRSA → tedbir devam eder
        └─ ONAYLANMAZSA → tedbir savcı tarafından DERHAL kaldırılır

AYRICA
  m.8/2 son cümle : Karara 5271 sayılı CMK'ya göre İTİRAZ edilebilir.
  m.8/3           : Kararın birer örneği gereği için KURUMA gönderilir.
  m.8/7           : Kovuşturmaya yer olmadığı kararı → KENDİLİĞİNDEN hükümsüz
  m.8/8           : Beraat kararı → KENDİLİĞİNDEN hükümsüz
  m.8/9           : İçerik yayından çıkarılırsa → engelleme kararı KALDIRILIR

m.8/A — gecikmesinde sakınca bulunan hâller

m.8/A, yaşam hakkı, can ve mal güvenliği, millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi ve genel sağlık sebeplerine dayanan hızlı yoldur. f.1'in son cümlesi birebir: İçerik çıkartılması ve/veya erişimin engellenmesi kararının gereği, derhâl ve en geç kararın bildirilmesi anından itibaren dört saat içinde yerine getirilir.

f.2 ise denetimi kurar ve burada yaptırım kararın kendisine bağlanmıştır: karar Başkan tarafından yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkiminin onayına sunulur; Hâkim, kararını kırk sekiz saat içinde açıklar; aksi hâlde, karar kendiliğinden kalkar.

m.8/A — GECİKMESİNDE SAKINCA BULUNAN HÂL (zaman çizelgesi)

T+0h    Hâkim veya Cumhurbaşkanlığı/bakanlık talebiyle Başkan karar verir
        └─ Başkan kararı DERHÂL erişim sağlayıcılara ve ilgili içerik ve
           yer sağlayıcılara bildirir                    (m.8/A f.1)
T+0..4h GEREĞİ YERİNE GETİRİLİR                          (m.8/A f.1)
T+24h   Başkan kararı sulh ceza hâkiminin ONAYINA sunar  (m.8/A f.2)
T+72h   Hâkim kararını açıklar (onaya sunumdan 48 saat)  (m.8/A f.2)
        └─ AÇIKLAMAZSA → KARAR KENDİLİĞİNDEN KALKAR

KAPSAM
  m.8/A f.3 : Kural URL bazlı engellemedir. Sitenin tümüne engel yalnız
              teknik imkânsızlık veya ihlalin önlenememesi hâlinde.
YAPTIRIM
  m.8/A f.5 : Kararın gereğini yerine getirmeyen erişim sağlayıcılar ile
              ilgili içerik ve yer sağlayıcılara 50.000 - 500.000 TL
              idari para cezası (Başkan tarafından).

m.9/A — özel hayatın gizliliği

Bu yolda başlatıcı bir merci değil, kişinin kendisidir: m.9/A f.1 uyarınca özel hayatının gizliliğinin ihlal edildiğini iddia eden kişiler Kuruma doğrudan başvurarak erişimin engellenmesi tedbirini isteyebilir. f.3 birebir: Başkan, kendisine gelen bu talebi uygulanmak üzere derhâl Birliğe bildirir, erişim sağlayıcılar bu tedbir talebini derhâl, en geç dört saat içinde yerine getirir.

Denetim yükü burada talep edenin üzerindedir ve bu, yayıncı bakımından en güçlü savunma noktasıdır. f.5 birebir: talep eden kişiler talebini talepte bulunduğu saatten itibaren yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkiminin kararına sunar; hâkim kararını en geç kırk sekiz saat içinde açıklar ve doğrudan Kuruma gönderir; aksi hâlde, erişimin engellenmesi tedbiri kendiliğinden kalkar.

m.9/A — ÖZEL HAYATIN GİZLİLİĞİ (zaman çizelgesi)

T+0h    Kişi doğrudan KURUMA başvurur                    (m.9/A f.1)
        Başvuruda ZORUNLU: tam adres (URL) + ihlal açıklaması +
        kimlik bilgilerini ispatlayacak bilgiler. Eksikse
        "talep İŞLEME KONULMAZ".                         (m.9/A f.2)
T+0h    Başkan talebi DERHÂL Birliğe bildirir             (m.9/A f.3)
T+0..4h Erişim sağlayıcılar tedbiri UYGULAR              (m.9/A f.3)
        Kapsam: yalnız ilgili yayın, kısım, bölüm, resim, video (URL)
                                                         (m.9/A f.4)
T+24h   TALEP EDEN kişi, talebini sulh ceza hâkiminin kararına sunar
        (talepte bulunduğu SAATTEN itibaren)             (m.9/A f.5)
T+72h   Hâkim kararını açıklar ve doğrudan Kuruma gönderir
        └─ AÇIKLAMAZSA → TEDBİR KENDİLİĞİNDEN KALKAR     (m.9/A f.5)

AYRICA
  m.9/A f.6 : Hâkim kararına karşı Başkan CMK'ya göre itiraz edebilir.
  m.9/A f.7 : İçerik yayından çıkarılmışsa hâkim kararı KENDİLİĞİNDEN
              hükümsüz kalır.
  m.9/A f.8-9: Gecikmesinde sakınca hâlinde doğrudan Başkanın emriyle
              engelleme yapılır; bu karar 24 saat içinde hâkim onayına
              sunulur, hâkim 48 saat içinde kararını açıklar.

Kanunda süreye ilişkin ne YAZMIYOR

Bir rehberin en değerli kısmı bazen boşluğu göstermektir. 5651 sayılı Kanunun metninde hafta sonu, resmî tatil, iş günü veya mesai saati kavramları geçmez. Süreleri durduran, uzatan ya da tatil gününe denk gelmesi hâlinde ertesi güne devreden bir hüküm metinde bulunmamaktadır. Kanun yalnızca derhâl, dört saat, yirmi dört saat ve kırk sekiz saat der.

• Künye ve iletişim e-posta kutusunu 7/24 izleyen bir nöbet sırası kurun; bu kutuya gelen bildirim m.6/A f.11 uyarınca resmî bildirim sayılabilir.
• Bildirimi alan kişinin, içerik yönetim sisteminde tek başına URL kapatma yetkisi olsun; onay zinciri dört saati yiyecek şekilde tasarlanmasın.
• Kararın alındığı ve uygulandığı saati sistem kaydına düşün; ekran görüntüsü değil, log kaydı tutun.
• Nöbetçi personelin hukuk danışmanına ulaşabileceği bir kanal ve yedek numara tanımlayın.
• Bayram ve uzun tatillerde nöbet listesini önceden yayımlayın.

Süre içinde uygulanmazsa ne olur

Kanun yolu bakımından ikili ayrım geçerlidir: m.8/12 uyarınca idari para cezalarına karşı 2577 sayılı İdarî Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre kanun yoluna başvurulur; engelleme ve kaldırma kararlarına karşı ise m.8/2 son cümle uyarınca 5271 sayılı CMK hükümlerine göre itiraz edilir. m.8/11'deki tutar kanunda "Yeni Türk Lirası" olarak yazılı nominal bir rakamdır; güncel miktar yeniden değerleme oranıyla belirlenir.

Tedbirin kendiliğinden kalktığı hâller

Kanun dört ayrı yerde, hiçbir başvuruya gerek olmadan tedbirin kalkmasını veya hükümsüz kalmasını düzenler. Bunları takip etmek dosyanızın en verimli kısmıdır:

• m.8/A f.2: Sulh ceza hâkimi 48 saat içinde kararını açıklamazsa karar kendiliğinden kalkar.
• m.9/A f.5: Talep eden 24 saat içinde hâkime sunmaz veya hâkim 48 saat içinde karar açıklamazsa tedbir kendiliğinden kalkar.
• m.9/A f.7: Engellemeye konu içerik yayından çıkarılmışsa hâkim kararı kendiliğinden hükümsüz kalır.
• m.8/7 ve m.8/8: Kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat kararı verilirse karar kendiliğinden hükümsüz kalır; ilgili merci internet adresini belirterek kararın örneğini Kuruma gönderir.
• m.8/2: Savcının kararı 24 saat içinde hâkimce onaylanmazsa tedbir savcı tarafından derhal kaldırılır.

Dört saatlik nöbet planı

ERİŞİM ENGELLEME NÖBET PLANI (4 SAATE SIĞDIRILMIŞ)

00:00  BİLDİRİM ALINDI
       → Zaman damgası kaydı: tarih, saat, kanal, gönderen
       → Belge PDF olarak arşive

00:10  DAYANAK TESPİTİ
       → m.8 / m.8/A / m.9/A / mahkeme kararı / diğer
       → Kararın kapsamı: URL mü, site geneli mi?

00:20  TEKNİK HAZIRLIK
       → İlgili URL(ler) sistemde bulundu, listeye alındı
       → Sürüm ve arşiv kopyası alındı (kanıt için)

00:40  HUKUK DANIŞMANINA BİLDİRİM
       → Dosya no + saat + karar örneği iletildi

01:30  UYGULAMA KARARI
       → İdari/adli karar ise gereği yerine getirilir
       → Uygulama saati sistem kaydına işlenir

02:30  KAPSAM İTİRAZI DEĞERLENDİRMESİ
       → Karar URL bazlı mı? Değilse m.8/17 ve m.8/A f.3 dayanağıyla
         CMK'ya göre itiraz hazırlığı başlatılır

03:30  YAZILI BİLDİRİM
       → Kararı bildiren mercie uygulama teyidi gönderilir

04:00  SÜRE DOLDU — dosya kapanış notu ve takip tarihleri yazılır
       Takip: 24. saat (hâkime sunum) / 72. saat (hâkim kararı)

Kararın kapsamı sizin için sürenin kendisi kadar önemlidir. Kural URL bazlı engellemedir; bunun madde metnindeki tam karşılığını URL bazlı engelleme yazısında, tüm siteye engel ihtimalini ise site komple engellenirse ne yapılır yazısında ele aldık. Bildirimin türünü ayırt etmek içinse kaldırma talebi akışına bakabilirsiniz.