Sitem Hakkında Kaldırma Talebi Geldi, Ne Yapmalıyım?

Önce en kritik bilgi: 5651 m.9 artık yürürlükte değil

İnternette dolaşan kaldırma talebi rehberlerinin büyük çoğunluğu, 5651 sayılı Kanunun 9 uncu maddesine dayanır. O madde artık yoktur. Anayasa Mahkemesi maddenin tamamını iptal etmiştir. Kanun metninde madde başlığı durmakta, ancak altında tek bir fıkra bulunmamaktadır. Yürürlükteki metin birebir şudur:

İçeriğin yayından çıkarılması ve erişimin engellenmesi
MADDE 9- (Değişik: 6/2/2014-6518/93 md.) (İptal:Anayasa Mahkemesinin
11/10/2023 tarihli ve E.: 2020/76; K.: 2023/172 sayılı Kararı ile)

İptal kararı Resmî Gazete'de yayımlanmasından dokuz ay sonra, 10/10/2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Kanun koyucu bu maddenin yerine yeni bir içerik kaldırma veya erişim engelleme usulü getirmemiştir. Yani kişilik hakkının ihlal edildiği iddiasıyla yapılan başvurular için 5651 sayılı Kanunda artık özel bir idari usul, özel bir süre ve özel bir başvuru mercii bulunmamaktadır.

Gelen talebin hangi yola dayandığını ayırt edin

Elinize ulaşan belgeye bakın: kimden geldi, hangi madde numarası yazıyor, bir karar örneği ekli mi? Aşağıdaki akış, dosyayı açtığınız ilk on dakikada uygulanmak üzere tasarlanmıştır.

GELEN TALEP  →  Belgede hangi mercii ve hangi madde yazıyor?

1) BTK / Erişim Sağlayıcıları Birliği bildirimi mi?
   ├─ Dayanak 5651 m.9/A  → Özel hayatın gizliliği. URL bazlı. 4 saat.
   ├─ Dayanak 5651 m.8    → Katalog suç. 4 saat.
   ├─ Dayanak 5651 m.8/A  → Gecikmesinde sakınca bulunan hâl. 4 saat.
   └─ Dayanak 5651 m.9    → HÜKÜM YOK. AYM iptal etti, 10/10/2024.
                            Yürürlükteki dayanağı yazılı olarak sorun.

2) Hâkim / mahkeme / Cumhuriyet savcısı kararı mı?
   → Karar örneğini isteyin. CMK'ya göre itiraz yolu açıktır (m.8/2).

3) Kişinin ya da avukatının doğrudan mektubu mu?
   → 5651'de bu talebi işleten bir usul YOKTUR. İdari süre işlemez.
      Editoryal değerlendirme + 5187 cevap-düzeltme + genel hükümler.

4) Telif (FSEK) talebi mi?
   → FSEK Ek m.4/3: hak sahibi önce size başvurur ve ÜÇ GÜN içinde
      ihlalin durdurulmasını ister.

5) Hiçbiri belli değil mi?
   → Cevap vermeden önce dayanağı ve URL'yi yazılı olarak isteyin.

(a) m.9/A — özel hayatın gizliliği başvurusu

Bu, kişinin mahkemeye gitmeden doğrudan BTK'ya başvurabildiği tek yoldur ve hâlâ yürürlüktedir. 5651 m.9/A f.1 birebir şöyledir: İnternet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle özel hayatının gizliliğinin ihlal edildiğini iddia eden kişiler, Kuruma doğrudan başvurarak içeriğe erişimin engellenmesi tedbirinin uygulanmasını isteyebilir.

f.2 uyarınca istekte yayının tam adresi (URL), hangi açılardan hakkın ihlal edildiğine ilişkin açıklama ve kimlik bilgilerini ispatlayacak bilgiler yer alır. Metin açıktır: Bu bilgilerde eksiklik olması hâlinde talep işleme konulmaz. Yani URL'siz, gerekçesiz veya kimliği ispatlanmamış bir 9/A başvurusu işleme alınamaz.

• Başkan talebi derhâl Erişim Sağlayıcıları Birliğine bildirir; erişim sağlayıcılar tedbiri derhâl, en geç dört saat içinde yerine getirir (f.3).
• Erişimin engellenmesi yalnızca ilgili yayın, kısım, bölüm, resim veya video ile ilgili olarak URL şeklinde uygulanır (f.4).
• Talep eden kişi, talepte bulunduğu saatten itibaren yirmi dört saat içinde talebini sulh ceza hâkiminin kararına sunmak zorundadır (f.5).
• Hâkim kararını en geç kırk sekiz saat içinde açıklar ve doğrudan Kuruma gönderir; aksi hâlde tedbir kendiliğinden kalkar (f.5).
• Engellemeye konu içerik yayından çıkarılmışsa hâkim kararı kendiliğinden hükümsüz kalır (f.7).

(b) m.8 — katalog suç iddiası

5651 m.8/1, içeriğin belirli suçları oluşturduğu hususunda yeterli şüphe sebebi bulunması hâlinde içeriğin çıkarılmasına ve/veya erişimin engellenmesine karar verileceğini söyler. Bu suçlar dört bent hâlinde ve sınırlı sayıda düzenlenmiştir; listede olmayan bir suç iddiasıyla m.8 işletilemez.

• TCK'da yer alan: intihara yönlendirme (m.84), çocukların cinsel istismarı (m.103/1), uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma (m.190), sağlık için tehlikeli madde temini (m.194), müstehcenlik (m.226), fuhuş (m.227), kumar oynanması için yer ve imkân sağlama (m.228).
• 5816 sayılı Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkında Kanunda yer alan suçlar.
• 7258 sayılı Kanunda yer alan suçlar (bahis ve şans oyunları) — 7226 ile eklendi.
• 2937 sayılı MİT Kanununun 27 nci maddesinin birinci ve ikinci fıkrasındaki suçlar — 7418 ile eklendi.

Kararın gereği, m.8/5 uyarınca derhâl ve en geç kararın bildirilmesi anından itibaren dört saat içinde yerine getirilir. Ayrıca m.8/17, bu kararların kural olarak URL bazlı verilmesini emreder — ayrıntısını URL bazlı engelleme yazısında madde metniyle birlikte açtık.

(c) Mahkeme veya savcılık kararı

m.8/2 uyarınca içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararı soruşturma evresinde hâkim, kovuşturma evresinde mahkeme tarafından verilir. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı da karar verebilir; bu durumda savcı kararını yirmi dört saat içinde hâkimin onayına sunar, hâkim en geç yirmi dört saat içinde karar verir. Bu süre içinde karar onaylanmazsa tedbir savcı tarafından derhal kaldırılır. Aynı fıkranın son cümlesi sizin için en önemli cümledir: Koruma tedbiri olarak verilen içeriğin çıkarılmasına ve/veya erişimin engellenmesine ilişkin karara 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz edilebilir. Kararı uygulamanız, itiraz hakkınızı ortadan kaldırmaz.

m.8/A ise yaşam hakkı, can ve mal güvenliği, millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi veya genel sağlık sebeplerine dayanır. Bu yolda karar Başkan tarafından verilebilir, 24 saat içinde sulh ceza hâkiminin onayına sunulur, hâkim 48 saat içinde kararını açıklar; aksi hâlde karar kendiliğinden kalkar.

(d) Kişinin veya avukatının doğrudan mektubu

Uygulamada en sık karşılaşılan tür budur: bir avukatlık bürosundan gelen, kişilik haklarının ihlal edildiğini söyleyen ve belirli bir süre içinde içeriğin kaldırılmasını isteyen ihtarname. Bu talebin 5651 sayılı Kanunda işleyen bir usulü yoktur. Böyle bir talebin dayandığı m.9 iptal edilmiştir; onun yerine geçen bir hüküm de konulmamıştır.

Kanunda hâlâ duran tek kalıntı, m.2/1-r'deki uyarı yöntemi tanımıdır: ...haklarının ihlal edildiğini iddia eden kişiler tarafından içeriğin yayından çıkarılması amacıyla öncelikle içerik sağlayıcısına, makul sürede sonuç alınamaması hâlinde yer sağlayıcısına iletişim adresleri üzerinden gerçekleştirilecek bildirim yöntemini ifade eder. Ancak bu yalnızca bir tanımdır; onu işleten, süre bağlayan ve yaptırıma bağlayan hüküm iptal edilmiştir. Yer sağlayıcı sıfatınız bakımından m.5/2 bu Kanunun 8 inci ve 9 uncu maddelerine göre haberdar edilmesi hâlinde kaldırma yükümlülüğü getirir; 9 uncu maddeye yapılan bu atıf da konusuz kalmıştır. Site içinde hangi alanda hangi sıfatta olduğunuzu netleştirmek için yer sağlayıcı mı içerik sağlayıcı mı ayrımına bakın.

Bu, talebi görmezden gelin demek değildir. Talep sahibinin elinde kalan yollar vardır ve bunlar 5651 dışındadır: 5187 sayılı Basın Kanunu kapsamındaki cevap ve düzeltme hakkı, TMK ve TBK hükümlerine göre genel mahkemelerde açılacak dava, özel hayatın gizliliği söz konusuysa m.9/A, katalog suç oluşuyorsa m.8. Bu yolların kendi usulleri ve süreleri kendi kanunlarındadır; 5651 bunları düzenlemez.

(e) FSEK telif talebi

Bir fotoğrafın, videonun veya metnin izinsiz kullanıldığı iddiasıyla gelen talep 5651 değil, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamındadır. FSEK Ek m.4/3 birebir şu usulü kurar ve buradaki süre üç gündür:

FSEK Ek Madde 4, üçüncü fıkra (birebir alıntı):

"...hak sahiplerinin başvuruları üzerine ihlâle konu eserler içerikten
çıkarılır. Bunun için hakları haleldar olan gerçek veya tüzel kişi
öncelikle bilgi içerik sağlayıcısına başvurarak üç gün içinde ihlâlin
durdurulmasını ister. İhlâlin devamı halinde bu defa, Cumhuriyet
savcısına yapılan başvuru üzerine, üç gün içinde servis sağlayıcıdan
ihlâle devam eden bilgi içerik sağlayıcısına verilen hizmetin
durdurulması istenir. İhlâlin durdurulması halinde bilgi içerik
sağlayıcısına yeniden servis sağlanır."

İlk dört saatte yapılacaklar

m.8/5, m.8/A f.1 ve m.9/A f.3 aynı süreyi verir: derhâl ve en geç dört saat. Bu süre, kararın size bildirilmesi anından işler. Ayrıca m.6/A f.11 uyarınca Erişim Sağlayıcıları Birliği, kararları sitenizin sayfalarından tespit edilebilen e-posta adresine bildirebilir. Yani künyenizdeki iletişim kutusu resmî tebligat kanalıdır.

BİLDİRİM GELDİ — İLK 4 SAAT KONTROL LİSTESİ

[ ] 00:00  Bildirimin ulaştığı tarih ve SAATİ kayda geç (e-posta başlığı dâhil)
[ ] 00:05  Belgeyi PDF olarak arşivle, ekleriyle birlikte
[ ] 00:10  Dayanak maddeyi belirle: 8 / 8/A / 9/A / mahkeme / FSEK / dayanaksız
[ ] 00:15  Talep edilen URL'leri tek tek listele; sitede karşılığı var mı doğrula
[ ] 00:20  Kapsamı ölç: tek URL mü, kategori mi, tüm site mi isteniyor?
[ ] 00:30  Hukuk danışmanına ilet (dosya numarası + saat damgasıyla)
[ ] 01:00  İçeriğin ekran görüntüsü + HTML kaydı + yayın tarihi kaydı al
[ ] 02:00  Karar idari/adli ise gereğini uygula, uygulama saatini kayda geç
[ ] 03:00  İtiraz kararını ver: CMK itirazı mı, İYUK başvurusu mu?
[ ] 04:00  Talep sahibine/mercie yazılı cevabı gönder

NOT: Kanun metninde sürenin hafta sonu veya resmî tatilde durmasına
ilişkin bir hüküm YOKTUR. Nöbet düzenini buna göre kurun.

Talebe cevap şablonu

[SİTE ANTETİ / KÜNYE BİLGİLERİ]

Tarih : ....../....../..........
Sayı  : 2026/............

İlgi  : ....../....../.......... tarihli, .......... sayılı talebiniz.

1. Talebiniz ....../....../.......... tarihinde saat ....:.... itibarıyla
   tarafımıza ulaşmıştır.

2. Talebinizde belirtilen içeriğin tam adresi (URL):
   https://..................................................

3. Talebinizin hukuki dayanağı olarak ".............................."
   gösterilmiştir.

4. [SEÇENEK A — dayanağı sorma]
   Talebinizde 5651 sayılı Kanunun 9 uncu maddesine atıf yapılmaktadır.
   Anılan madde, Anayasa Mahkemesinin 11/10/2023 tarihli ve E.: 2020/76,
   K.: 2023/172 sayılı kararıyla iptal edilmiş olup iptal 10/10/2024
   tarihinde yürürlüğe girmiştir. Talebinizin dayandığı YÜRÜRLÜKTEKİ
   hükmü ve talep edilen işlemin usulünü bildirmenizi rica ederiz.

5. [SEÇENEK B — eksik bilgi]
   5651 sayılı Kanunun 9/A maddesinin ikinci fıkrası uyarınca başvuruda
   yayının tam adresi (URL), hangi açılardan hakkın ihlal edildiğine
   ilişkin açıklama ve kimlik bilgilerini ispatlayacak bilgiler yer alır.
   Talebinizde ................ bilgisi bulunmamaktadır.

6. [SEÇENEK C — içeriğin gözden geçirilmesi]
   Talebiniz yayın kurulumuzca değerlendirilmiş; ....../....../..........
   tarihli haberde ................ düzeltmesi/güncellemesi yapılmış ve
   sayfaya güncelleme notu düşülmüştür.

7. [SEÇENEK D — talebin karşılanmaması]
   Talebiniz, haberin gerçeklik ve güncellik ölçütlerini taşıması ve
   kamu yararı bulunması nedeniyle karşılanmamıştır. Gerekçemiz ektedir.

8. 5187 sayılı Basın Kanunu kapsamındaki cevap ve düzeltme hakkınızı
   kullanmak isterseniz metninizi .......................... adresine
   iletebilirsiniz.

Sorumlu Müdür / Yetkili
Ad Soyad — İmza

Kayıt tutun: dosya sonradan kurulmaz

Kaldırma taleplerinde belirleyici olan çoğu zaman içeriğin kendisi değil, zaman damgalı kayıtlardır. İtirazda, tazminat davasında ve idari para cezasına karşı açılacak davada dayanacağınız şey bu kayıtlardır.

• Bildirimin ulaştığı tarih ve saat, hangi kanaldan geldiği (e-posta başlıkları dâhil).
• Talep edilen URL listesi ve bunların sitedeki karşılıkları.
• İçeriğin yayın tarihi, yazar/editör kaydı, varsa kaynak ve doğrulama notları.
• Kararın uygulandığı tarih ve saat — dört saatlik sürenin içinde kalındığının kanıtı.
• Verilen cevabın metni ve gönderim kaydı.
• Sonradan gelen kaldırma, hükümsüzlük veya beraat kararları.

Bu kayıtların çoğunu içerik yönetim sisteminiz zaten üretebilir: yayın günlüğü, sürüm geçmişi, URL yönlendirme kaydı ve tek tıkla erişim kapatma yeteneği. Sisteminizin bu dört başlıkta ne yaptığını bugün test edin; talep geldiğinde test etmek için dört saatiniz olmayacak. Sitenizin genel uyum durumunu görmek için internet haber sitesi yasal uyum kontrol listesini kullanabilir, talebi reddetmeyi düşünüyorsanız sonuçları için kaldırma talebini reddedersem ne olur yazısına bakabilirsiniz.