TRT'nin disiplin rejimi, 30/5/2019 tarihli ve 7176 sayılı Kanunla eklenen dört maddede düzenlenir. Bu maddeler, yayıncılığa özgü fiilleri tek tek sayması bakımından Türk mevzuatında benzersizdir.
Neden 2019'da Eklendi?
Kapsam — m.56/A
Kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ve yönetmeliklerin öngördüğü ödevleri yurt içinde veya yurt dışında yerine getirmeyen, mevzuatın gerekli kıldığı hususlara uymayan veya yasakladığı işleri yapan memur ve kadro karşılığı sözleşmeli personel hakkında, durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre bu Kanunda yer alan disiplin cezaları verilir. Disiplin amirleri, Kurumca çıkarılacak yönetmelikle tespit edilir.
Beş Ceza — m.56/B
| Ceza | Tanımı |
|---|---|
| 1) Uyarma | Görevinde ve davranışlarında daha dikkatli olması gerektiğinin yazıyla bildirilmesi |
| 2) Kınama | Görevinde ve davranışlarında kusurlu olduğunun yazıyla bildirilmesi |
| 3) Aylıktan kesme | Brüt aylık veya sözleşme ücretinden 1/30–1/8 arasında kesinti |
| 4) Kademe ilerlemesinin durdurulması | Bulunduğu kademede ilerlemenin 1–3 yıl durdurulması |
| 5) İşten çıkarma | Kurumda herhangi bir statüde veya başka kamu kurum ve kuruluşlarında memur olarak bir daha çalıştırılmamak üzere Kurumla ilişiğinin kesilmesi |
Her ceza için önce 657 sayılı Kanunun 125. maddesindeki fiil ve hâller geçerlidir; ardından TRT'ye özgü fiiller eklenir.
Yayıncılığa Özgü Fiiller
Kınama gerektirenler:
- Özürsüz veya izinsiz olarak yapım ve yayınla ilgili görevine geç gelmek, erken ayrılmak, görev mahallini terk etmek
- Arşivlenmesi gereken materyali süresi içinde sayısal arşiv sistemine yüklememek, sayısallaştırılmamış programları ilgili birime teslim etmemek, arşiv içeriğinin korunmasında kusurlu davranmak
Aylıktan kesme gerektirenler:
- Görevinin gereklerini yerine getirmemek suretiyle veya görevli olmamakla birlikte fiil ve hâlleri ile yayının aksamasına sebep olmak
- Kuruma ait yayın içeriği barındıran bant, film, plak, CD, DVD, taşınabilir bellek gibi gereçler ile program ve haber metinlerinin kaybına yol açmak
- Denetimden geçen metne aykırı program hazırlamak veya denetim sonucunda düzeltilmesi bildirilen hususları düzeltmeden programı yayınlamak
- Program, haber ve haber programını denetimi yapılmadan yayınlamak yahut yayınlanmasına sebep olmak
- Bu Kanun ile 6112 sayılı Kanun uyarınca saklanması zorunlu olan görsel, işitsel içerik ve benzerlerini saklanma süresinin bitiminden önce silmek, sildirmek veya yok etmek
Kademe ilerlemesinin durdurulması gerektirenler:
- Fiil ve hâlleri ile yayının durmasına veya yapılamamasına sebep olmak
- Program, haber ve haber programının denetimini mevzuatına uygun yapmayarak genel yayın esasları veya yayın hizmeti ilkelerine aykırı olarak yayınlanmasına sebep olmak
- Kurum denetim kademelerince yayınlanmamasına karar verilen veya yargı mercileri ya da idari organlar tarafından yayını yasaklanmış yahut eser veya hak sahibinin izin vermediği içeriği yayınlamak, yayınına izin vermek veya sebep olmak
- Ender bulunan veya kopyası olmayan yayın arşiv materyalinin kullanılamaz hâle gelmesine veya kaybına yol açmak
- Kurumca belirlenen başka iş ve hizmet yasağına aykırı davranışta bulunmak
İşten çıkarma gerektirenler:
- Hizmeti aksatmak veya durdurmak amacıyla görevinin gereklerini kasten yerine getirmeyerek yayının aksamasına, durmasına veya yapılamamasına sebep olmak
- Genel yayın esasları veya yayın hizmeti ilkelerine kasten aykırı yayın yapmak veya yapılmasına sebep olmak
- Kurumun yayın mecralarından yararlanarak, Devletin iç veya dış güvenliği ile kamu düzenini bozacak nitelikte yayın yapmak veya yapılmasına sebep olmak
Kim Verir? — m.56/C
| Ceza | Veren merci |
|---|---|
| Uyarma, kınama, aylıktan kesme | Disiplin amirleri |
| Kademe ilerlemesinin durdurulması | Disiplin Kurulunun kararı alındıktan sonra Genel Müdür |
| İşten çıkarma | Genel Müdürün isteği üzerine Yüksek Disiplin Kurulu |
Disiplin kurullarınca ret kararı verilmesi hâlinde, Genel Müdür on beş gün içinde başka bir disiplin cezası verebilir.
Diğer Kurallar — m.56/C
- Bu Kanunda hüküm bulunmayan hâllerde 657 sayılı Kanunun "Disiplin" bölümü uygulanır; "Devlet memurluğundan çıkarma" düzenlemeleri "İşten çıkarma" cezası hakkında uygulanır.
- Aynı olaydaki birden fazla fiil için fiiline uyan cezalardan en ağırı verilir.
- Aylıktan kesme cezası alanlar beş yıl, kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alanlar on yıl boyunca Kurum içinde müdür ve emsali ek göstergedeki yönetici kadrolarına atanamazlar.
- 657 m.125'te sayılan fiil ve hâllere nitelik ve ağırlıkları itibarıyla benzer eylemlerde bulunanlara da aynı neviden disiplin cezaları verilir.
Görevden Uzaklaştırma — m.56/D
Görevden uzaklaştırma, Kurum hizmetlerinin gerektirdiği hallerde görevleri başında kalmalarında sakınca görülen personel hakkında uygulanan ihtiyati bir tedbirdir. Yetkili olanlar: Genel Müdür ile Kurum müfettişleri. İşlemler 657 sayılı Kanunun "Görevden Uzaklaştırma" bölümüne göre yapılır.
Sonuç
TRT'de disiplin rejimi, Anayasa Mahkemesinin 2016 tarihli iptal kararının ardından 2019'da 7176 sayılı Kanunla kanuna eklenmiştir. Beş ceza öngörülür: uyarma, kınama, aylıktan kesme (1/30–1/8), kademe ilerlemesinin durdurulması (1–3 yıl) ve işten çıkarma. Kanun, yayıncılığa özgü fiilleri — denetimsiz yayın, arşiv kaybı, saklama süresi dolmadan silme, yayın esaslarına kasten aykırı yayın — tek tek sayar. Aylıktan kesme cezası beş yıl, kademe ilerlemesinin durdurulması on yıl yönetici kadrosuna atanma engeli doğurur.