Bilgi edinme istisnalarının en geniş yorumlanabileni bu. Kanun sınırı üç başlıkla çizmiş.
Kanun Metni
4982 sayılı Kanun'un 16. maddesi, Devlet emniyetine, dış ilişkilerine, millî savunmasına zarar verecek nitelikteki gizlilik dereceli bilgi ve belgeleri bilgi edinme hakkı kapsamı dışında tutar.
| Korunan menfaat | Ölçü |
|---|---|
| Devlet emniyeti | Zarar verecek nitelikte olmak |
| Dış ilişkiler | Zarar verecek nitelikte olmak |
| Millî savunma | Zarar verecek nitelikte olmak |
Gizliliği Kaldırılan Belgeler
Kanun bir çıkış kapısı bırakır. 28. madde: gizliliği kaldırılmış olan bilgi veya belgeler, bu Kanunda belirtilen diğer istisnalar kapsamına girmiyorsa, bilgi edinme başvurularına açık hâle gelir.
Anayasal Çerçeve
Anayasa'nın 28. maddesi, basın hürriyetinin sınırlanma sebepleri arasında Devlet sırlarının açıklanmasının önlenmesini sayar. Aynı maddeye göre Devlete ait gizli bilgilere ilişkin haber veya yazıyı yazanlar, bastıranlar, basanlar, başkasına verenler kanun hükümleri uyarınca sorumlu olur.
5187 sayılı Kanun'un 3. maddesi de aynı sebebi sayar: basın özgürlüğü, Devlet sırlarının açıklanmasının veya suç işlenmesinin önlenmesi amacıyla sınırlanabilir — ancak bu sınırlama demokratik bir toplumun gereklerine uygun olmak zorundadır.
Ret Aldığınızda Ne Yapmalı?
- Ret gerekçesinin dayandığı maddeyi not edin — 16. madde mi, başka bir istisna mı?
- Talebinizi daraltmayı deneyin: gizlilik dereceli kısımlar dışındaki bilgiler ayrılabilir mi?
- Belgenin gizliliğinin kaldırılıp kaldırılmadığını araştırın (m.28).
- On beş gün içinde Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna itiraz edin.
- Kurul kararından sonraki yol için avukatınıza danışın.
Kurula İtiraz
13. maddeye göre itiraz on beş gün içinde yapılır ve Kurul otuz iş günü içinde karar verir. Kurul, 14. maddeye göre dokuz üyeden oluşur; üyeler arasında Yargıtay ve Danıştaydan birer üye, hukuk profesörleri, Türkiye Barolar Birliği temsilcisi ve Adalet Bakanlığı temsilcisi yer alır. Görev süresi dört yıldır.
Sızan Belgede Durum Farklı
Sonuç
Devlet emniyetine, dış ilişkilerine ve millî savunmaya zarar verecek nitelikteki gizlilik dereceli bilgi ve belgeler bilgi edinme kapsamı dışındadır. İstisna iki unsuru birlikte arar: gizlilik derecesi ve zarar verecek nitelik. Gizliliği kaldırılmış belgeler ise diğer istisnalara girmiyorsa yeniden talep edilebilir.