Seçim yayın yasaklarının yaptırımı idarî para cezası değil hapis cezasıdır. Dayanak 298 sayılı Kanun'un 151. maddesidir.
Kanun Metni
151. maddenin birinci fıkrası: oy verme gününden önceki günün saat 18.00'inden sonra ve oy verme gününde umumi veya umuma açık yerlerde seçim propagandası için toplantı veya propaganda yapanlar veya bu maksatla yayınlarda bulunanlar veya ne suretle olursa olsun seçimin düzenini bozabilecek veya oy vermenin tam bir serbestlikle yapılmasına tesir edebilecek mahiyette söz, yazı veya sair suretlerle propaganda yapanlar veya asılsız şayialar çıkaranlar üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
| Fiil | Ceza |
|---|---|
| Saat 18.00'den sonra ve oy verme gününde bu maksatla yayınlarda bulunmak | 3 aydan 1 yıla kadar hapis |
| Seçimin düzenini bozabilecek mahiyette söz, yazı veya sair suretlerle propaganda | 3 aydan 1 yıla kadar hapis |
| Asılsız şayialar çıkarmak | 3 aydan 1 yıla kadar hapis |
| 58. maddenin birinci fıkrası ile 60 ve 61. maddelerdeki yasaklara aykırılık | 6 aydan 1 yıla kadar hapis |
Bir Madde Mülga Edildi
Kanunun 149/A maddesi "Özel radyo ve televizyon yayınlarına ilişkin suçlar" başlığını taşıyordu. Bu madde 2/1/2017 tarihli ve 687 sayılı KHK'nin 10. maddesiyle mülga edilmiş, 1/2/2018 tarihli ve 7076 sayılı Kanunla aynen kabul edilmiştir.
Radyo-TV Yayınlarında Uygulanacak Kurallar
55/A maddesi çerçeveyi çizer: seçimlerin başlangıç tarihinden oy verme gününün bitimine kadar özel radyo ve televizyon kuruluşları, yapacakları yayınlarda 2954 sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon Kanunu'nun 5, 20, 22 ve 23. maddeleri ile 31. maddesinin ikinci fıkrası hükümlerine tâbidir.
Denetim ve İtiraz Zinciri
Aynı madde denetim yetkisini paylaştırır:
| Yayın | Denetim mercii |
|---|---|
| Ülke çapında yayın yapan özel radyo ve televizyonlar | Yüksek Seçim Kurulu |
| Bunun dışında yayın yapanlar | Yayının yapıldığı yer ilçe seçim kurulları |
- İlçe seçim kurullarının verdiği kararlara karşı yirmi dört saat içinde il seçim kurullarına itiraz edilebilir.
- İl seçim kurulu kararları kesindir.
- Ülke çapında yayın yapan özel radyo ve televizyonların hangileri olduğunu belirlemeye Yüksek Seçim Kurulu yetkilidir; kararı Resmî Gazetede yayımlanır.
Yayın İlkelerini YSK Belirler
55/A maddesi: yukarıdaki fıkra hükümlerine göre özel radyo ve televizyonların yayın ilkelerinin belirlenmesinde Yüksek Seçim Kurulu görevli ve yetkilidir. 55/B maddesi de basın, iletişim araçları ve internette yapılacak propagandaların ve yayınların ilkelerinin YSK'ca belirleneceğini söyler.
TRT Propaganda Takvimi
52. madde bir takvim kurar: özel kanunlardaki hükümler saklı kalmak üzere, seçime katılan siyasi partiler oy verme gününden önceki 7. günden itibaren oy verme gününden önceki gün saat 18.00'e kadar radyo ve televizyonda propaganda yapabilirler.
Saat 18.00 sınırı iki maddede birden karşımıza çıkar: 52. maddede propaganda hakkının bittiği an, 151. maddede ise cezaî sorumluluğun başladığı an olarak. Ayrıntısını seçim günü yayın yasağı yazısında ele aldık.
Sonuç
Seçim yayın yasaklarına aykırılık 298 m.151 uyarınca üç aydan bir yıla kadar hapis cezası gerektirir; asılsız şayia çıkarmak da aynı fıkrada sayılmıştır. Özel radyo ve televizyon yayınlarına ilişkin ayrı suç maddesi (m.149/A) mülga edilmiştir. Denetim ülke çapında yayın yapanlar için YSK'ya, diğerleri için ilçe seçim kurullarına aittir ve itiraz süresi yirmi dört saattir.