Türk basın hukukunun en çok kullanılan maddesi. Yayın yönetmeninin bilmesi gereken bütün süreler bu maddededir.
Hak Hangi Hâllerde Doğar?
Süreli yayınlarda kişilerin şeref ve haysiyetini ihlâl edici veya kişilerle ilgili gerçeğe aykırı yayım yapılması halinde, bundan zarar gören kişi düzeltme ve cevap yazısı gönderebilir.
| Hâl | Ölçüt |
|---|---|
| Şeref ve haysiyeti ihlâl edici yayım | Kişiye yönelik onur zedeleyici içerik |
| Kişilerle ilgili gerçeğe aykırı yayım | Gerçeğe aykırılık — hoşa gitmemek değil |
Metnin Taşıması Gereken Nitelikler
Gönderilecek yazı şu olmamalıdır:
- Suç unsuru içermemeli
- Üçüncü kişilerin hukuken korunan menfaatlerine aykırı olmamalı
Süreler — Basılı Yayın
| Aşama | Süre | Kim |
|---|---|---|
| Talep | Yayım tarihinden itibaren iki ay | Zarar gören |
| Günlük süreli yayında yayımlama | Yazıyı aldığı tarihten itibaren en geç üç gün | Sorumlu müdür |
| Diğer süreli yayınlarda | Yazıyı aldığı tarihten itibaren üç günden sonraki ilk nüsha | Sorumlu müdür |
| Hâkime başvuru | On beş gün — yayım süresinin bitiminden veya aykırı yayım tarihinden itibaren | Talep eden |
| Sulh ceza hâkimi kararı | Üç gün — duruşma yapmaksızın | Hâkim |
| Acele itiraz | Karara karşı | Taraflar |
| İtirazın incelenmesi | Üç gün — karar kesindir | Yetkili makam |
İnternet Haber Sitesinde Süre Farklı
Aynı ek: yayın hakkında erişimin engellenmesi ve/veya içeriğin çıkarılması kararı uygulanır ya da içerik kendiliğinden çıkarılırsa, düzeltme ve cevap metni ilgili internet haber sitesinde ilk yirmi dört saati ana sayfada olmak üzere bir hafta süreyle yayımlanır.
| Basılı süreli yayın | İnternet haber sitesi | |
|---|---|---|
| Yayımlama süresi | Günlükte 3 gün; diğerlerinde 3 günden sonraki ilk nüsha | 1 gün |
| Ek yükümlülük | Aynı sayfa ve sütun, aynı punto | Aynı sayfa ve sütun, aynı punto + URL bağlantısı |
| İçerik kaldırılmışsa | — | İlk 24 saat ana sayfada, bir hafta süreyle |
Nasıl Yayımlanır?
Sorumlu müdür metni hiçbir düzeltme ve ekleme yapmaksızın, ilgili yayının yer aldığı sayfa ve sütunlarda, aynı puntolarla ve aynı şekilde yayımlamak zorundadır.
Metnin Uzunluğu — m.14/2
Düzeltme ve cevapta, buna neden olan eser belirtilir. Düzeltme ve cevap, ilgili yazıdan uzun olamaz. Düzeltme ve cevaba neden olan eserin yirmi satırdan az yazı veya resim veya karikatür olması hallerinde düzeltme ve cevap otuz satırı geçemez.
Ayrıntısını şekil şartları yazısında ele aldık.
Sürelerin Yeniden Başlaması — m.14/6
Düzeltme ve cevabın yayımlanmasına hâkim tarafından karar verilmesi halinde, birinci fıkradaki süreler, sulh ceza hâkiminin kararına itiraz edilmemişse kararın kesinleştiği tarihten, itiraz edilmişse yetkili makamın kararının tebliği tarihinden itibaren başlar.
Mirasçılar — m.14/7
Düzeltme ve cevap hakkına sahip olan kişinin ölmesi halinde bu hak, mirasçılardan biri tarafından kullanılabilir. Bu durumda, birinci fıkradaki iki aylık düzeltme ve cevap hakkı süresine bir ay ilave edilir.
Yayımlamamanın Cezası — m.18
Düzeltme ve cevabın yayımlanmasına ilişkin kesinleşmiş hâkim kararlarına uymayan sorumlu müdür ve sorumlu müdürün bağlı olduğu yetkili ağır para cezasıyla cezalandırılır. Ceza bölgesel süreli yayınlarda yirmi milyar liradan, yaygın süreli yayınlarda elli milyar liradan az olamaz. Ödemeden yayın sahibi de müteselsilen sorumludur.
Ayrıntısını cezalar yazısında ele aldık.
Anayasal Zemin
Anayasa m.32/2: Düzeltme ve cevap yayımlanmazsa, yayımlanmasının gerekip gerekmediğine hakim tarafından ilgilinin müracaat tarihinden itibaren en geç yedi gün içerisinde karar verilir. Kanun bu süreyi üç güne indirmiştir.
Ayrıntısını Anayasa m.32 yazısında ele aldık.
Sonuç
5187 sayılı Kanunun 14. maddesine göre, şeref ve haysiyeti ihlâl edici veya gerçeğe aykırı yayım hâlinde zarar gören, yayım tarihinden itibaren iki ay içinde düzeltme ve cevap yazısı gönderebilir. Sorumlu müdür bunu hiçbir düzeltme ve ekleme yapmaksızın, günlük yayınlarda üç gün, internet haber sitelerinde bir gün içinde, aynı sayfa ve puntolarla yayımlamak zorundadır. Yayımlanmazsa on beş gün içinde sulh ceza hâkimine başvurulur; hâkim üç gün içinde duruşma yapmaksızın karar verir.