Cevap ve düzeltme metnini yayımlamamanın sonucu üç katmanlıdır: adlî para cezası, ilanen yayım ve — Basın Kanununun genel kuralının aksine — hapse çevrilebilirlik.
Birinci katman: adlî para cezası
5187 m.18/1: "Düzeltme ve cevabın yayımlanmasına ilişkin kesinleşmiş hâkim kararlarına uymayan sorumlu müdür ve sorumlu müdürün bağlı olduğu yetkili" ağır para cezasıyla cezalandırılır; ceza bölgesel süreli yayınlarda ve yaygın süreli yayınlarda daha yüksek bir tabana bağlanmıştır.
Cezayı kim öder
m.18/2: "Sorumlu müdür ve sorumlu müdürün bağlı olduğu yetkili hakkında verilen ağır para cezasının ödenmesinden yayın sahibi, sorumlu müdür ve sorumlu müdürün bağlı olduğu yetkili ile birlikte müteselsilen sorumludur."
| Kim | Sorumluluk |
|---|---|
| Sorumlu müdür | Cezanın muhatabı |
| Sorumlu müdürün bağlı olduğu yetkili | Cezanın muhatabı |
| Yayın sahibi | Ödemeden müteselsilen sorumlu |
İkinci katman: ilanen yayım
m.18/3: "Düzeltme ve cevap yazısının yayımlanmaması veya 14 üncü maddenin birinci fıkrasında belirtilen şartlara uyulmaksızın yayımlanması hâllerinde hâkim ayrıca, masraflar yayın sahibi tarafından karşılanmak üzere, bu yazının iki internet haber sitesi ile tirajı yüzbinin üzerinde olan iki gazetede ilân şeklinde yayımlanmasına da karar verir."
Bu hüküm 13/10/2022 tarihli ve 7418 sayılı Kanunla güncellenmiş, ilan mecralarına internet haber siteleri eklenmiştir.
Üçüncü katman: hapse çevrilebilirlik
5187 m.28: "18 inci ve 22 nci maddelerdeki suçlar dışında bu Kanunda öngörülen suçlar için hükmedilen para cezaları, hürriyeti bağlayıcı cezaya çevrilemez."
Bu, m.18'i Basın Kanunundaki diğer suçlardan ayırır. Kimlik yasağını ihlal etmenin (m.21) veya özendirici yayının (m.20) para cezası hapse çevrilemezken, cevap ve düzeltme kararına uymamanınki çevrilebilir.
| Basın Kanunu suçu | Hapse çevrilebilir mi |
|---|---|
| m.18 — Düzeltme ve cevap kararına uymama | Evet |
| m.22 — Basılmış eserleri engelleme, tahrip ve bozma | Evet |
| m.20 — Cinsel saldırı, cinayet, intihara özendirme | Hayır |
| m.21 — Kimliğin açıklanmaması yasağının ihlali | Hayır |
| m.15, m.17 vb. diğer suçlar | Hayır |
Ceza ne zaman doğar
m.18 cezası, metnin yayımlanmamasıyla değil kesinleşmiş hâkim kararına uyulmamasıyla doğar. Zincir şöyledir:
- Zarar gören, yayım tarihinden itibaren iki ay içinde metni gönderir (m.14/1).
- Sorumlu müdür süresinde yayımlamaz (günlük yayında 3 gün, internet haber sitesinde 1 gün).
- İlgili, sürenin bitiminden itibaren onbeş gün içinde sulh ceza hâkimine başvurur (m.14/5).
- Hâkim üç gün içinde, duruşma yapmaksızın karar verir.
- Acele itiraz üzerine yetkili makam üç gün içinde kesin karar verir (m.14/6).
- Karar kesinleşir ve süreler yeniden işlemeye başlar (m.14/7).
- Karara yine uyulmazsa m.18 devreye girer.
Radyo ve televizyonda karşılığı
6112 sayılı Kanunda m.18'in birebir karşılığı bir ceza hükmü değildir; cevap ve düzeltme yükümlülüğüne aykırılık, m.32/2 kapsamında idarî para cezası doğurur: ihlalin tespit edildiği aydan bir önceki aydaki brüt ticarî iletişim gelirinin yüzde birinden yüzde üçüne kadar. Ayrıca m.8/1-o uyarınca yayın hizmetleri "kişi veya kuruluşların cevap ve düzeltme hakkına saygılı olmak zorundadır".
Ret hâlindeki süreci ret yazısında, televizyon rejimini televizyon yazısında ele aldık.