İzin gerekmez — Anayasa'nın 29. maddesi süreli yayını önceden izin alma ve malî teminat şartına bağlamayı yasaklar, 5187'nin 7. maddesi de beyannameyi yeterli sayar. Ancak öğrenci yayınlarında iki özel nokta vardır.
Birinci Nokta: Sorumlu Müdür Reşit Olmalı
5. maddenin (a) bendi tereddüde yer bırakmaz: sorumlu müdür olabilmek için onsekiz yaşını bitirmiş olmak gerekir.
Sorumlu müdürde aranan diğer şartlar da geçerlidir:
- Türkiye'de yerleşim yeri sahibi olmak ve devamlı oturmak
- En az ortaöğretim veya dengi bir eğitim kurumundan mezun olmak
- Kısıtlı veya kamu hizmetlerinden yasaklı olmamak
- Yüz kızartıcı suçlardan mahkûm olmamak
- T.C. vatandaşı olmayanlar için karşılıklılık koşulu
İkinci Nokta: Küçük Yayın Sahibi
6. madde bu hâli özel olarak düzenler: süreli yayın sahibinin onsekiz yaşından küçük veya kısıtlı olması hâlinde kanunî temsilcisi hakkında da 5. maddenin ikinci fıkrasında belirtilen şartlar aranır.
| Rol | Yaş şartı |
|---|---|
| Sorumlu müdür | 18 yaşını bitirmiş olmalı (m.5/a) |
| Yayın sahibi | Küçük olabilir — kanunî temsilcisi şartları taşır (m.6) |
| Kanunî temsilci | m.5'teki altı şartı taşımalı |
| Eser sahibi (yazar) | Kanun yaş şartı aramaz |
Okul Bir Kamu Kurumu ise
6. madde kamu kurum ve kuruluşlarının süreli yayın sahibi olabileceğini söyler. Devlet okulu adına çıkarılan bir yayında sahip kamu kurumu olur ve temsilci hakkında m.5 şartları aranır.
Beyanname Gerekli mi?
Yayın 2. maddedeki süreli yayın tanımına giriyorsa — yani belli aralıklarla yayımlanan basılmış eser ise ve kamuya sunuluyorsa — beyanname gerekir. Tek seferlik bir yıllık ya da yalnız okul içinde dolaşan bir çalışma bu tanıma girmeyebilir.
Baskı Yöntemi
Okulda fotokopiyle çoğaltılan bir yayın, BİK 67 sayılı Genel Kurul Kararı m.5 uyarınca resmî ilan bakımından mevkute sayılmaz — karar, fotokopi makineleri ve bilgisayar yazıcılarında çoğaltılan matbuanın adı ne olursa olsun gazete veya dergi sayılamayacağını söyler. Ayrıntısını dijital baskı yazısında ele aldık.
Basın Özgürlüğü Öğrenciler İçin de Geçerli
3. madde geneldir: basın hürdür. Bu özgürlük; bilgi edinme, yayma, eleştirme, yorumlama ve eser yaratma haklarını içerir. Madde bir yaş ya da kurum ayrımı yapmaz.
Sorumluluk tarafı da geneldir: 11. maddeye göre süreli yayınlar yoluyla işlenen suçlardan eser sahibi sorumludur; eser sahibi belli değilse ya da yayım sırasında ceza ehliyetine sahip değilse sorumlu müdür ve bağlı olduğu yetkili sorumlu olur.
Sonuç
Öğrenci gazetesi çıkarmak için izin gerekmez; Anayasa m.29 önceden izni yasaklar ve 5187 m.7 beyannameyi yeterli sayar. İki özel şart vardır: sorumlu müdür 18 yaşını bitirmiş olmalı, yayın sahibi küçükse kanunî temsilcisi 5. maddedeki şartları taşımalıdır. Yayın süreli yayın tanımına giriyorsa beyanname verilir.