Kanunun basına sağladığı en somut güvencelerden biri tek cümlelik bir maddede saklıdır.
Maddenin Tam Metni
Madde 28 — 18 inci ve 22 nci maddelerdeki suçlar dışında bu Kanunda öngörülen suçlar için hükmedilen para cezaları, hürriyeti bağlayıcı cezaya çevrilemez.
Kural ve İstisna
| Madde | Konu | Çevrilebilir mi? | |
|---|---|---|---|
| İstisna 1 | m.18 | Düzeltme ve cevabın yayımlanmaması | Evet |
| İstisna 2 | m.22 | Basılmış eserleri engelleme, tahrip ve bozma | Evet |
| Kural | Diğer bütün maddeler | — | Hayır |
Yasağın Kapsadığı Maddeler
- m.15 — Zorunlu bilgileri göstermeme (künyesiz yayın)
- m.16 — Durdurulan yayının yayımına devam etme
- m.17 — Teslim ve muhafaza yükümlülüğüne uymama
- m.20 — Cinsel saldırı, cinayet ve intihara özendirme
- m.21 — Kimliğin açıklanmaması
- m.23 — Dağıtım yükümlülüğüne aykırılık
- m.24 — Kaynak göstermeden veya izinsiz yeniden yayım
- Geçici m.1 — Yayın türünü bildirmeme
İki İstisna Neden?
m.18 ve m.22, kanunun basın özgürlüğünü koruyan iki hükmüdür:
| Madde | Kimi korur? |
|---|---|
| m.18 | Cevap hakkı sahibini — kesinleşmiş hâkim kararına uymayan sorumlu müdür cezalandırılır |
| m.22 | Yayıncıyı — yayını engelleyen, tahrip eden veya şiddet ve tehditle basımı önleyen kişi cezalandırılır |
m.22'de Zaten Hapis Var
m.22 ayrıca doğrudan hapis cezası öngörür: birinci fıkrada bir yıla kadar hapis, ikinci fıkrada iki yıla kadar hapis. Ayrıntısını engelleme suçu yazısında ele aldık.
Hangi Suçlarda Hapis Var?
Basın Davalarının Diğer Usul Özellikleri
| Konu | Kural | Madde |
|---|---|---|
| Dava açma süresi | Günlük süreli yayınlar ve internet haber siteleri için dört ay; diğer basılmış eserler için altı ay — muhakeme şartı | m.26 |
| Görevli mahkeme | Ağır ceza işlerinden olanlar ağır ceza, diğerleri asliye ceza mahkemelerinde | m.27 |
| Birden fazla daire | Davalar iki numaralı mahkemede görülür | m.27/2 |
| Nitelik | Bu davalar acele işlerden sayılır | m.27/3 |
| Çevirme | Yasak — m.18 ve m.22 hariç | m.28 |
| Tebligat | Süreli yayının yönetim yeri yerleşim yeri sayılır | m.29 |
Süreleri dava süresi yazısında, görevli mahkemeyi görevli mahkeme yazısında ele aldık.
Sonuç
5187 sayılı Kanunun 28. maddesine göre, 18 ve 22. maddelerdeki suçlar dışında bu Kanunda öngörülen suçlar için hükmedilen para cezaları hürriyeti bağlayıcı cezaya çevrilemez. İstisna tutulan iki madde, cevap hakkı sahibini ve yayıncıyı koruyan hükümlerdir. Kanunda doğrudan hapis cezası öngören tek madde m.22'dir.