Kısa cevap: hayır. Bu, Basın Kanununun en net güvencelerinden biridir ve tek cümleyle kurulmuştur.
Hükmün metni: 5187 m.12
"Süreli yayın sahibi, sorumlu müdür ve eser sahibi, bilgi ve belge dahil her türlü haber kaynaklarını açıklamaya ve bu konuda tanıklık yapmaya zorlanamaz."
Güvencenin dört unsuru
| Unsur | Kapsam |
|---|---|
| Kim | Süreli yayın sahibi, sorumlu müdür ve eser sahibi |
| Ne | "Bilgi ve belge dahil" her türlü haber kaynağı |
| Hangi zorlamaya karşı | Hem açıklamaya hem tanıklık yapmaya zorlanamama |
| Kime karşı | Hüküm bir muhatap ayrımı yapmaz |
"Bilgi ve belge dahil" ifadesi önemlidir: güvence yalnız kaynağın adını değil, kaynağa götürebilecek belge ve bilgiyi de kapsar.
İnternet haber siteleri de kapsamda
5187 m.2/c, 13/10/2022 tarihli ve 7418 sayılı Kanunla değiştirilmiş ve süreli yayın tanımına internet haber siteleri eklenmiştir. Aynı Kanunla eklenen m.2/m internet haber sitesini "internet ortamında, belirli aralıklarla haber veya yorum niteliğinde yazılı, görsel veya işitsel içeriklerin sunumunu yapmak üzere kurulan ve işletilen süreli yayın" olarak tanımlar.
Sonuç: internet haber sitesinin sahibi, sorumlu müdürü ve eser sahibi de m.12 güvencesi kapsamındadır.
"Eser sahibi" kimdir
5187 m.2/ı tanımı geniştir ve 7418 ile daha da genişlemiştir: "Süreli veya süresiz yayının içeriğini oluşturan yazıyı veya haberi yazanı, çevireni veya resmi ya da karikatürü yapanı, görsel veya işitsel içerikleri kaydeden veya düzenleyeni."
Böylece muhabirin yanında çevirmen, fotoğrafçı, karikatürist ve görsel-işitsel içerikleri kaydeden veya kurgulayan kişiler de eser sahibi sayılır ve m.12 güvencesinden yararlanır.
Meslek sırrı hükmüyle ilişkisi
CMK m.46, meslekleri ve sürekli uğraşıları sebebiyle tanıklıktan çekinebilecekleri sayar: avukatlar (ve stajyer/yardımcıları), hekimler ve diğer tıp meslek mensupları, malî müşavirler ve noterler. Bu listede gazeteciler yoktur.
Gazetecinin güvencesi CMK m.46'dan değil, 5187 m.12'den doğar. Bu ayrım pratikte önemlidir: kaynak koruması özel bir kanun hükmüne dayanır ve o hükmün kapsamıyla sınırlıdır.
Güvence neyi kapsamaz
m.12 kaynağı korur; yayımdan doğan sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Haberin içeriği bir suç oluşturuyorsa, kaynağı açıklamak zorunda olmamak sizi o sorumluluktan kurtarmaz. Sorumluluğun kime ait olduğu 5187 m.11'e göre belirlenir.
Sorumluluk zinciri
5187 m.11 uyarınca süreli yayınlar yoluyla işlenen suçlardan kural olarak eser sahibi sorumludur. Eser sahibinin belli olmaması, yayım sırasında ceza ehliyetine sahip bulunmaması, yurt dışında olması nedeniyle Türkiye'de yargılanamaması gibi hâllerde sorumluluk sorumlu müdür ile onun bağlı olduğu yetkiliye geçer.
Kaynak korumasının sınırlarını sınır yazısında, "off the record" bilgiyi off the record yazısında ele aldık.