Bu sorunun cevabı, açacağınız davanın türüne göre tamamen değişir. Ceza davasında sorumluluk kademeli ve tek kişiye yönelirken, tazminat davasında müteselsildir ve birden çok kişiye birden yöneltilebilir.
Ceza davası: kademeli sorumluluk (5187 m.11)
m.11/2: "Süreli yayınlar ve süresiz yayınlar yoluyla işlenen suçlardan eser sahibi sorumludur."
m.11/3, sorumluluğun devrettiği dört hâli sınırlı sayıda sayar. Eser sahibinin:
- belli olmaması,
- yayım sırasında ceza ehliyetine sahip bulunmaması,
- yurt dışında bulunması nedeniyle Türkiye'de yargılanamaması,
- verilecek cezanın, eser sahibinin diğer bir suçtan dolayı kesin hükümle mahkûm olduğu cezaya etki etmemesi.
Bu hâllerde "sorumlu müdür ve yayın yönetmeni, genel yayın yönetmeni, editör, basın danışmanı gibi sorumlu müdürün bağlı olduğu yetkili" sorumlu olur. Eserin sorumlu müdürün ve bağlı olduğu yetkilinin karşı çıkmasına rağmen yayımlanması hâlinde ise sorumluluk yayımlatana aittir.
Tazminat davası: müteselsil sorumluluk (5187 m.13)
"Basılmış eserler veya internet haber siteleri yoluyla işlenen fiillerden doğan maddî ve manevî zararlardan dolayı süreli yayınlarda, eser sahibi ile yayın sahibi ve varsa temsilcisi, süresiz yayınlarda ise eser sahibi ile yayımcı, yayımcının belli olmaması hâlinde ise basımcı müştereken ve müteselsilen sorumludur."
| Dava türü | Kime karşı | Yapı |
|---|---|---|
| Ceza | Kural: eser sahibi; dört hâlde sorumlu müdür ve bağlı olduğu yetkili | Kademeli — sırayla |
| Tazminat | Eser sahibi + yayın sahibi + varsa temsilci | Müteselsil — hepsine birden |
Tüzel kişi yayın sahibiyse
m.13/2 son cümle: "Tüzel kişi şirketse, anonim şirketlerde yönetim kurulu başkanı, diğer şirketlerde en üst yönetici, şirket ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur."
Aynı fıkra kapsamı genişletir: hüküm "yayın sahibi, marka veya lisans sahibi, kiralayan, işleten veya herhangi bir sıfatla yayımlayan, yayımcı gibi hareket eden gerçek veya tüzel kişiler hakkında da uygulanır".
Yayın devredilmişse
m.13/3 devri bir kaçış yolu olmaktan çıkarır: "Zararı doğuran fiilin işlenmesinden sonra yayının her ne surette olursa olsun devredilmesi, başka bir yayınla birleştirilmesi veya sahibi olan gerçek veya tüzel kişinin herhangi bir surette değişmesi hâlinde, yayını devir alan, birleşen ve her ne surette olursa olsun yayın sahibi gibi hareket eden gerçek ve tüzel kişiler" ile anonim şirketlerde yönetim kurulu başkanı, diğer şirketlerde üst yönetici, hükmedilecek tazminattan birlikte sorumludur.
Radyo ve televizyonda farklı düzen
Yayın hizmetlerinde sorumluluk 6112 sayılı Kanuna göre belirlenir:
| Sorumluluk | Kim | Dayanak |
|---|---|---|
| Yayından doğan sorumluluk | Yayını yöneten veya programı yapan ile birlikte sorumlu müdür; kuruluşun sorumluluğu saklı | 6112 m.46/1 |
| Yayın kararı sorumlu müdürden geçmemişse | Şirketi idare ve temsile yetkili kişiler | 6112 m.46/2 |
| Kişilik hakkı ihlalinden tazminat | Medya hizmet sağlayıcı kuruluş ile birlikte programın yapımcısı, müşterek ve müteselsil | 6112 m.18/6 |
| İdarî para cezası ve tedbir | Medya hizmet sağlayıcı kuruluş | 6112 m.32 |
Eser sahibi kimdir
5187 m.2/ı: "Süreli veya süresiz yayının içeriğini oluşturan yazıyı veya haberi yazanı, çevireni veya resmi ya da karikatürü yapanı, görsel veya işitsel içerikleri kaydeden veya düzenleyeni." Son ibare 7418 sayılı Kanunla eklenmiştir.
Eser sahibinin bildirilmesi
5187 m.26/4: "Sorumlu müdürün yayımlanan eserin sahibini bildirmesi durumunda, eser sahibi aleyhine açılacak davada süre, bildirim tarihinden itibaren başlar." Yani imzasız bir yayında sorumlu müdür eser sahibini bildirebilir ve dava süresi o tarihten işlemeye başlar.
Sorumluluk zincirini köşe yazısı yazısında, yetkili mahkemeyi mahkeme yazısında ele aldık.