Basın yoluyla işlenen suçlarda dava açma süresi, genel ceza hukuku sürelerinden ayrılır ve çok daha kısadır. Dahası kanun bu süreyi bir muhakeme şartı olarak nitelendirir: süre geçtiğinde dava açılamaz.
Hükmün metni: 5187 m.26
"Basılmış eserler veya internet haber siteleri yoluyla işlenen veya bu Kanunda öngörülen diğer suçlarla ilgili ceza davalarının bir muhakeme şartı olarak, günlük süreli yayınlar ve internet haber siteleri yönünden dört ay, diğer basılmış eserler yönünden altı ay içinde açılması zorunludur."
"Bir muhakeme şartı olarak" ibaresi 2/7/2012 tarihli ve 6352 sayılı Kanunun 77. maddesiyle eklenmiş; aynı değişiklikle süreler iki aydan dört aya, dört aydan altı aya çıkarılmıştır. "Veya internet haber siteleri" ibaresi ise 13/10/2022 tarihli ve 7418 sayılı Kanunun 9. maddesiyle eklenmiştir.
Sürenin başlangıcı
| Yayın türü | Süre | Başlangıç |
|---|---|---|
| Günlük süreli yayınlar | 4 ay | Basılmış eserin Cumhuriyet Başsavcılığına teslim edildiği tarih |
| İnternet haber siteleri | 4 ay | Habere ilişkin suç ihbarının yapıldığı tarih |
| Diğer basılmış eserler | 6 ay | Cumhuriyet Başsavcılığına teslim edildiği tarih |
| Basılmış eser teslim edilmemişse | Aynı süreler | Suçu oluşturan fiilin Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından öğrenildiği tarih |
Üst sınır: dava zamanaşımı
m.26/2 son cümle: "Ancak bu süreler, Türk Ceza Kanununun dava zamanaşımına ilişkin maddesinde öngörülen süreleri aşamaz." Yani dört veya altı aylık süre, dava zamanaşımı dolmuşsa yeniden dava açma imkânı vermez.
Özel başlangıç hâlleri
| Durum | Sürenin başlangıcı | Fıkra |
|---|---|---|
| Sorumlu müdür ve bağlı olduğu yetkilinin karşı çıkmasına rağmen yayımlatılan eserden dolayı yayımlatan aleyhine dava | Sorumlu müdür ve yetkili hakkında verilecek beraat kararının kesinleşmesinden itibaren | m.26/3 |
| Sorumlu müdürün eser sahibini bildirmesi durumunda eser sahibi aleyhine dava | Bildirim tarihinden itibaren | m.26/4 |
| Kovuşturulması şikâyete bağlı suçlar | Suçun işlendiğinin öğrenildiği tarihten (dava zamanaşımını aşmamak şartıyla) | m.26/5 |
| Kamu davasının açılması izin veya karar alınmasına bağlı suçlar | Başvurunun yapılmasıyla süre durur; durma süresi dört ayı geçemez | m.26/6 |
Suç ne zaman oluşur
5187 m.11/1: "Basılmış eserler veya internet haber siteleri yoluyla işlenen suç yayım anında oluşur." Bu, sürelerin hesabında çıkış noktasıdır. "Yayım", m.2/b uyarınca "basılmış eserin herhangi bir şekilde kamuya sunulmasıdır".
Tazminat davası bu süreye tabi değil
5187 m.26 yalnız ceza davalarını düzenler. Tazminat davası TBK m.72'deki zamanaşımına tabidir: öğrenmeden itibaren iki yıl, her hâlde fiilden itibaren on yıl; fiil daha uzun ceza zamanaşımı gerektiren bir suç oluşturuyorsa o süre uygulanır.
| Dava türü | Süre | Niteliği |
|---|---|---|
| Ceza davası | 4 ay / 6 ay | Muhakeme şartı — geçerse dava açılamaz |
| Tazminat davası | 2 yıl / 10 yıl / ceza zamanaşımı | Zamanaşımı |
| Cevap ve düzeltme talebi | 2 ay | Hak düşürücü nitelikte |
Davalar acele işlerden sayılır
5187 m.27/3: "Basılmış eserler veya internet haber siteleri yoluyla işlenen veya bu Kanunda öngörülen diğer suçlara ilişkin davalar acele işlerden sayılır." Bu, yargılamanın öncelikli görülmesini sağlar.
Yetkili mahkemeyi mahkeme yazısında, tazminat zamanaşımını zamanaşımı yazısında ele aldık.