Uygulamada iki kavram sık karıştırılıyor: basın kartı ve asgari fikir işçisi kadrosu. Bunlar farklı kurumların, farklı amaçlarla, farklı ölçütlerle yürüttüğü iki ayrı rejimdir.
İki Rejimin Karşılaştırması
| Konu | Basın kartı | Asgari fikir işçisi kadrosu |
|---|---|---|
| Amaç | Medya mensubunun kimlik belgesi | Gazetenin resmî ilan yayımlama hakkı |
| Karar mercii | İletişim Başkanlığı — Basın Kartı Komisyonu | Basın İlan Kurumu |
| Dayanak | Basın Kartı Yönetmeliği | 195 sayılı Kanun ve BİK kararları |
| Kime ait | Kişiye | Yayın kuruluşuna |
| Kontenjan | Yayın türüne göre sınırlı | Yayın türü ve ölçeğe göre asgari sayı |
Kadro Şartlarının Kaynağı
Asgari kadroda kimin sayılabileceğini Basın İlan Kurumu'nun düzenlemeleri belirler. Bu çerçevede kaynağı kesin olan iki sınır vardır:
- Ortaklık sıfatı engeli. 25.05.2005 tarihli 171 sayılı Genel Kurul Prensip Kararı uyarınca, imtiyaz sahibi/yayıncı tüzel kişinin ortakları ile anonim şirketlerde kurucu ortak ve yönetim kurulu üyesi ortaklar asgari fikir işçisi kadrosunda yer alamaz.
- Kadro görevi dışında iş yapmama ve ikamet. 15 Şubat 1977 tarihli 67 sayılı Genel Kurul Kararı m.20/2, kadroya dâhil edileceklerin kadro görevi dışında iş yapmamasını ve çalıştıkları gazetenin yayınlandığı yerde ikamet etmesini arar; 16.08.1985 tarihli 94 sayılı Prensip Kararı bu şartı yorumlar.
Bu iki kaynağın hiçbiri, kadroda sayılmak için basın kartı sahibi olmayı şart koşmaz. Ayrıntılarını ortaklık engeli ve iki kadro sorusu yazılarında ele aldık.
Ters Yön: Kart İçin Sözleşme Şartı Var
İlişki asıl olarak ters yönde kuruludur. Basın Kartı Yönetmeliği'nin 8. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi, kart başvurusu için 5953 sayılı Kanuna uygun sözleşme yapılmış olmasını arar.
| Yön | İlişki |
|---|---|
| Kadro → kart | Kadroda olmak tek başına kart hakkı vermez; kontenjan, unvan ve şartlar ayrıca aranır |
| Kart → sözleşme | Kart için 5953'e uygun sözleşme aranır (Yön. m.8/1-f) |
| Ortak payda | Her iki rejimde de yazılı, 5953'e uygun sözleşme belirleyicidir |
Kontenjan Farkı
Kart tarafında kontenjan sınırlıdır: Basın Kartı Yönetmeliği yayın türüne ve ölçeğe göre kaç kişiye kart verileceğini belirler. Yani kadronuz kontenjandan büyük olabilir; kadroda on kişi bulunan bir yayında kart kontenjanı daha az olabilir. Kontenjan hesabını kontenjan yazısında ele aldık.
Başvurudan Önce Yazılı Görüş Alın
Sonuç
Basın kartı ile asgari fikir işçisi kadrosu ayrı rejimlerdir; kaynağı kesin olan BİK kararları kadroda sayılmak için kart sahibi olmayı şart koşmaz. İlişki ters yönde kuruludur: kart başvurusu 5953'e uygun sözleşme arar. Her iki kapıda da belirleyici belge, 5953 m.4'e uygun yazılı sözleşmedir.