5953 sayılı Kanun'un 13. maddesi bu soruyu iki ayrı dönem için ayrı ayrı cevaplar ve ikinci cevap kesindir.
İş Sona Erdikten Sonra: Batıl
Batıl olmak, "ihlal edilirse ceza doğar" demek değildir; hüküm baştan itibaren hükümsüzdür. Taraflar imzalamış olsa bile sonuç doğurmaz.
| Dönem | Rekabet kısıtı |
|---|---|
| İş ilişkisi sürerken | Sözleşmede yazılabilir (aşağıya bakınız) |
| İş ilişkisi sona erdikten sonra | Batıl — geçersiz |
4857 ve TBK ile Fark
Bu, genel iş hukukundan ayrılan bir noktadır. Türk Borçlar Kanunu, şartları varsa iş sonrası rekabet yasağını geçerli sayar. 5953 ise gazeteci bakımından bu imkânı tamamen kapatır.
Sebebi mesleğin niteliğiyle ilgilidir: gazetecilik dar bir işgücü piyasasıdır ve iş sonrası kısıt, kişinin mesleğini icra edememesi anlamına gelir.
Çalışırken Başka İş Tutmak
Maddenin ilk cümlesi çalışma dönemini düzenler: mukavelede aksi yazılı değilse gazeteci dışarıda başka iş tutmakta serbesttir — bu işin basınla ilgili olup olmaması fark etmez.
Yani burada kural serbestlik, istisna kısıtlamadır. Kısıtlama getirmek istiyorsanız sözleşmeye açıkça yazmanız gerekir; sözleşme sessizse gazeteci serbesttir.
Resmî İlan Mevzuatındaki Ayrı Kısıt
Resmî ilan yayımlayan yayınlarda ayrı bir kural işler ve karıştırılmamalıdır. Resmî İlan ve Reklam Yönetmeliği'nin 18. maddesi, asgari kadroda gösterilen fikir işçilerinin kendilerine fayda sağlayacak ticari bir işle iştigal etmemesini ve gazetecilik dışında faaliyette bulunmamasını arar.
| Düzen | Ne der | Kimi bağlar |
|---|---|---|
| 5953 m.13 | Aksi yazılmadıkça başka iş tutmak serbest | Tüm gazeteciler |
| Yönetmelik m.18 | Kadroda gösterilenler gazetecilik dışında faaliyette bulunamaz | Yalnız resmî ilan kadrosundakiler |
İkisi çelişmez; farklı amaçlara hizmet eder. 5953 iş hukuku ilişkisini, Yönetmelik ise resmî ilan hakkının şartlarını düzenler. Ayrıntısını asgari kadro rehberinde ele aldık.
Sonuç
İş akdi sona erdikten sonrası için gazetecinin mesleğini icra serbestisini kısıtlayan sözleşme hükümleri batıldır. Çalışma sırasında ise gazeteci, sözleşmede aksi yazılmadıkça dışarıda başka iş tutmakta serbesttir.