Basın hürriyetinin sınırlama sebepleri bu maddededir. Anayasa m.28/4, basın hürriyetinin sınırlanmasında m.26 ve m.27 hükümlerinin uygulanacağını söyler. Dolayısıyla bu madde, haberci için Anayasa'nın en pratik hükmüdür.
Birinci Fıkra: Hakkın Kapsamı
Herkes, düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahiptir. Bu hürriyet Resmî makamların müdahalesi olmaksızın haber veya fikir almak ya da vermek serbestliğini de kapsar.
Aynı fıkranın son cümlesi bir istisna açar: Bu fıkra hükmü, radyo, televizyon, sinema veya benzeri yollarla yapılan yayımların izin sistemine bağlanmasına engel değildir.
İkinci Fıkra: Sınırlama Sebepleri
Bu hürriyetlerin kullanılması şu amaçlarla sınırlanabilir:
- Millî güvenlik (Ek: 4709/9)
- Kamu düzeni (Ek: 4709/9)
- Kamu güvenliği (Ek: 4709/9)
- Cumhuriyetin temel nitelikleri (Ek: 4709/9)
- Devletin ülkesi ve milleti ile bölünmez bütünlüğünün korunması (Ek: 4709/9)
- Suçların önlenmesi
- Suçluların cezalandırılması
- Devlet sırrı olarak usulünce belirtilmiş bilgilerin açıklanmaması
- Başkalarının şöhret veya haklarının, özel ve aile hayatlarının korunması
- Kanunun öngördüğü meslek sırlarının korunması
- Yargılama görevinin gereğine uygun olarak yerine getirilmesi
İlk beş sebep, 3/10/2001 tarihli ve 4709 sayılı Kanunun 9. maddesiyle fıkraya sonradan eklenmiştir.
Diğer Fıkralar
| Fıkra | Hüküm |
|---|---|
| 3 | Mülga — 3/10/2001-4709/9 md. |
| 4 | Haber ve düşünceleri yayma araçlarının kullanılmasına ilişkin düzenleyici hükümler, bunların yayımını engellememek kaydıyla, düşünceyi açıklama ve yayma hürriyetinin sınırlanması sayılmaz |
| 5 | (Ek fıkra: 3/10/2001-4709/9 md.) Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyetinin kullanılmasında uygulanacak şekil, şart ve usuller kanunla düzenlenir |
m.13 ile Birlikte Okumak
m.26/2 sebepleri sayar; m.13 ise bu sebeplerin nasıl kullanılabileceğini söyler: ancak kanunla, hakkın özüne dokunmaksızın, demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine uygun olarak. Ayrıntısını m.13 yazısında ele aldık.
Basın Hürriyetine Bağlantısı
Anayasa m.28/4: Basın hürriyetinin sınırlanmasında, Anayasanın 26 ve 27 nci maddeleri hükümleri uygulanır. Yani basın hürriyetinin kendi ayrı sınırlama listesi yoktur; m.26 ve m.27'ye gönderme yapılır.
Tam listeyi sınırlama sebepleri tablosunda topladık.
Sonuç
Anayasa m.26, düşünceyi söz, yazı, resim veya başka yollarla açıklama ve yayma hakkını tanır ve bu hakkın resmî makamların müdahalesi olmaksızın haber veya fikir alma ve verme serbestliğini de kapsadığını söyler. İkinci fıkra on bir sınırlama sebebi sayar. Radyo, televizyon ve sinema yayımlarının izin sistemine bağlanması bu maddeye aykırı değildir.