Yorumları Moderasyondan Geçirmek Zorunlu mu?

Kanun ne diyor: 5651 m.5/1 ve m.5/2

5651 sayılı Kanun, Madde 5 — birinci ve ikinci fıkra (birebir)

MADDE 5- (1) Yer sağlayıcı, yer sağladığı içeriği kontrol etmek veya
hukuka aykırı bir faaliyetin söz konusu olup olmadığını araştırmakla
yükümlü değildir.

(2) (Değişik: 6/2/2014-6518/88 md.) Yer sağlayıcı, yer sağladığı
hukuka aykırı içeriği bu Kanunun 8 inci ve 9 uncu maddelerine göre
haberdar edilmesi hâlinde yayından çıkarmakla yükümlüdür.

Birinci fıkra iki fiili birden reddeder: kontrol etmek ve hukuka aykırı bir faaliyetin söz konusu olup olmadığını araştırmak. Ön moderasyon tam olarak bu iki fiilin toplamıdır. Kanun bunu bir yükümlülük olarak getirmediği gibi, yükümlülük olmadığını açıkça yazmıştır. Aynı hüküm 11746 sayılı Yönetmeliğin 7 nci maddesinin ikinci fıkrasında da aynen tekrarlanır.

• Yorumları yayımlanmadan önce okumak zorunda DEĞİLSİNİZ — 5651 m.5/1.
• Yorumları düzenli olarak taramak, filtrelemek, hukuka aykırılık araştırmak zorunda DEĞİLSİNİZ — 5651 m.5/1.
• Haberdar edildiğinizde hukuka aykırı içeriği yayından çıkarmakla YÜKÜMLÜSÜNÜZ — 5651 m.5/2.
• Trafik bilgilerini saklamakla YÜKÜMLÜSÜNÜZ — 5651 m.5/3 (bir yıldan az, iki yıldan fazla olmamak üzere).

Bu ikili yapının neden kurulduğunu ve sitenin kendi haberi ile okur yorumunun neden farklı rejimlere tabi olduğunu okur yorumlarından sitenin sorumlu olup olmadığını inceleyen yazıda madde metinleriyle birlikte ayrıntılandırdık.

Ön moderasyon ve sonradan moderasyon: rejim farkı

5651'in kurduğu rejim sonradan işleyen bir rejimdir. Yükümlülüğü doğuran olay, yorumun yazılması değil, sizin haberdar edilmenizdir. Ön moderasyon bu rejimin bir parçası değil, işletmenin kendi tercihidir.

Ön moderasyon yapmak sizi içerik sağlayıcı konumuna yaklaştırır mı?

Sektörde en çok tartışılan soru budur. Dürüst cevap: 5651 sayılı Kanunda bu konuda açık bir hüküm yoktur. Kanun, ön moderasyon yapan yer sağlayıcının sıfat değiştireceğine veya m.5/1'deki korumayı kaybedeceğine dair hiçbir düzenleme içermez. Böyle bir hüküm bulunmadığı için burada kesin bir sonuç yazmıyoruz.

Kanunda bulunan tek ölçüt, sıfat tanımlarıdır. m.2/1-f içerik sağlayıcıyı "internet ortamı üzerinden kullanıcılara sunulan her türlü bilgi veya veriyi üreten, değiştiren ve sağlayan gerçek veya tüzel kişiler" olarak tanımlar; m.2/1-m yer sağlayıcıyı "hizmet ve içerikleri barındıran sistemleri sağlayan veya işleten" kişiler olarak tanımlar. Yani hukukî tartışma, ön moderasyon yapan sitenin fiilen "değiştiren ve sağlayan" konumuna geçip geçmediği üzerinden yürür. Bu sıfat ayrımının bütün boyutlarını haber sitesinin hangi sıfatta olduğunu inceleyen yazıda ele aldık.

"Haberdar edilme" tam olarak ne demek?

m.5/2 kaldırma yükümlülüğünü "bu Kanunun 8 inci ve 9 uncu maddelerine göre haberdar edilmesi" şartına bağlar. Kanunda ayrıca bir de "uyarı yöntemi" tanımı vardır:

5651 sayılı Kanun, Madde 2/1-(r) (birebir)

r) (Ek: 6/2/2014-6518/85 md.) Uyarı yöntemi: İnternet ortamında
   yapılan yayın içeriği nedeniyle haklarının ihlal edildiğini iddia
   eden kişiler tarafından içeriğin yayından çıkarılması amacıyla
   öncelikle içerik sağlayıcısına, makul sürede sonuç alınamaması
   hâlinde yer sağlayıcısına iletişim adresleri üzerinden
   gerçekleştirilecek bildirim yöntemini,

Bildirim geldikten sonra ne yapacağınızı, hangi hâllerde talebi karşılamanın hangi hâllerde reddetmenin sonuç doğurduğunu kaldırma talebi geldiğinde izlenecek yolu anlattığımız yazıda ve talebi reddetmenin sonuçlarını incelediğimiz yazıda adım adım verdik.

Zorunlu olan ile önerilen: net ayrım

Tablodaki "dolaylı zorunluluk" satırı şu nedenle böyledir: Kanun size "bildirim formu koyun" demez; ancak m.3/1 tanıtıcı bilgilerin kullanıcıların ulaşabileceği şekilde ve güncel olarak bulundurulmasını emreder, m.2/1-r'deki uyarı yöntemi de bildirimin "iletişim adresleri üzerinden" yapılacağını söyler. Üstelik m.6/A f.11 uyarınca Erişim Sağlayıcıları Birliği kararları, içerik veya yer sağlayıcının internet sayfalarından tespit edilebilen e-posta adresine bildirebilir. Yani iletişim adresiniz fiilen resmî bildirim kanalıdır.

Trafik bilgisi: ne saklanır, ne kadar süreyle?

5651 m.5/3 uyarınca yer sağlayıcı, yer sağladığı hizmetlere ilişkin trafik bilgilerini bir yıldan az ve iki yıldan fazla olmamak üzere yönetmelikte belirlenecek süre kadar saklamakla ve doğruluğunu, bütünlüğünü, gizliliğini sağlamakla yükümlüdür. Trafik bilgisi m.2/1-j'de tanımlanmıştır: taraflara ilişkin IP adresi, port bilgisi, verilen hizmetin başlama ve bitiş zamanı, yararlanılan hizmetin türü, aktarılan veri miktarı ve varsa abone kimlik bilgileri.

Yorum politikası şablonu

Aşağıdaki metin hukuki zorunluluk değildir; okurla aranızdaki ilişkiyi netleştiren ve bir uyuşmazlık hâlinde sitenin tutumunu belgeleyen operasyonel bir araçtır. Kendi sitenize uyarlayın.

YORUM POLİTİKASI — ŞABLON

1. YORUMLARIN HUKUKİ NİTELİĞİ
   Bu sitede yayımlanan okur yorumları, yorumu yazan kişiye aittir.
   [Yayın adı], yorum alanı bakımından 5651 sayılı Kanun anlamında
   yer sağlayıcı konumundadır. Anılan Kanunun 5 inci maddesinin
   birinci fıkrası uyarınca yer sağlayıcı, yer sağladığı içeriği
   kontrol etmek veya hukuka aykırı bir faaliyetin söz konusu olup
   olmadığını araştırmakla yükümlü değildir. Yorumların içeriği
   [Yayın adı]'nın görüşünü yansıtmaz.

2. YORUM KURALLARI
   Aşağıdaki nitelikteki yorumlar yayımlanmaz veya yayımlandıktan
   sonra kaldırılabilir:
   a) Suç teşkil eden veya suça teşvik eden içerikler,
   b) Hakaret, tehdit, sövme içeren ifadeler,
   c) Kişisel veri ifşası (kimlik no, adres, telefon, banka bilgisi),
   ç) Reklam, spam, bağlantı yığını,
   d) Nefret söylemi ve ayrımcılık içeren ifadeler,
   e) Telif hakkı ihlali oluşturan tam metin kopyaları.

3. KALDIRMA TALEBİ (BİLDİRİM)
   Bir yorumun haklarınızı ihlal ettiğini düşünüyorsanız,
   [iletisim@ornekhaber.com] adresine aşağıdaki bilgilerle
   başvurabilirsiniz:
   - Yorumun bulunduğu tam internet adresi (URL) ve yorum kimliği,
   - Hangi açıdan hak ihlali oluştuğuna ilişkin açıklama,
   - Başvuranın kimlik ve iletişim bilgileri,
   - Vekil aracılığıyla başvuruluyorsa vekâletname.
   Başvurular kayda alınır ve değerlendirilir.

4. KAYIT VE SAKLAMA
   5651 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin üçüncü fıkrası ile 2 nci
   maddesinin birinci fıkrasının (j) bendi uyarınca; yorum yapan
   kullanıcının IP adresi, port bilgisi ve işlem zamanı kayıt altına
   alınır ve mevzuatta öngörülen süre boyunca saklanır. Bu kayıtlar
   yalnızca yetkili adli ve idari mercilerin usulüne uygun talebi
   üzerine paylaşılır.

5. YAYINDAN KALDIRMA
   Kaldırılan her yorum için; yorum kimliği, kaldırma tarihi ve
   saati, kaldırma gerekçesi ve varsa dayanak bildirim/karar bilgisi
   kayıt altına alınır.

6. YÜRÜRLÜK
   Bu politika [tarih] itibarıyla yürürlüktedir. Güncellemeler bu
   sayfada yayımlanır.

Bildirim kanalı: asgari alanlar

Bildirim formunu tasarlarken, 5651 m.9/A'nın özel hayatın gizliliği başvurusu için aradığı bilgileri örnek alabilirsiniz. Anılan maddenin ikinci fıkrası, talepte "hakkın ihlaline neden olan yayının tam adresi (URL), hangi açılardan hakkın ihlal edildiğine ilişkin açıklama ve kimlik bilgilerini ispatlayacak bilgilere" yer verileceğini, bu bilgilerde eksiklik olması hâlinde talebin işleme konulmayacağını söyler. Aynı üç unsuru kendi formunuzun asgarisi yapmak, hem başvurucuyu yönlendirir hem sizi belgelendirir.

YORUM BİLDİRİM FORMU — ASGARİ ALANLAR

[ ] Tam internet adresi (URL) ve yorum kimliği
[ ] Şikâyet edilen yorum metninin kopyası
[ ] Hangi açıdan hak ihlali oluştuğuna ilişkin açıklama
[ ] Başvuranın adı-soyadı / unvanı
[ ] Kimlik bilgilerini ispatlayacak bilgi
[ ] İletişim adresi ve telefon
[ ] Vekil ise vekâletname
[ ] Varsa adli/idari makam kararı numarası ve tarihi
[ ] Başvuru tarihi ve saati (sistem tarafından otomatik kaydedilir)

OTOMATİK KAYIT ALANLARI (işletmeci tarafında)
- Başvuru numarası
- Bildirimin ulaştığı tarih-saat (TSİ)
- Değerlendirmeyi yapan kişi
- Karar: kaldırıldı / kaldırılmadı / kısmen düzenlendi
- Karar tarihi-saati
- Gerekçe
- Başvurana verilen cevabın tarihi ve içeriği

Sık sorulan iki soru

Yorumları tamamen kapatırsam sorumluluk biter mi?

Yorum alanını kapatırsanız o alan bakımından barındırdığınız üçüncü kişi içeriği kalmaz; yer sağlayıcı sıfatınızın bu ayaktaki dayanağı ortadan kalkar. Ancak sitenin kendi haberleri bakımından içerik sağlayıcı sorumluluğunuz (5651 m.4/1) ve 5187 sayılı Basın Kanununun 11 ve 13 üncü maddelerindeki cezaî ve hukukî sorumluluk zinciri aynen devam eder. Yorumu kapatmak, editoryal içerikten doğan sorumluluğu azaltmaz.

Ön moderasyon yaparsam "haberdar edilmiş" sayılır mıyım?

Kanun bunu düzenlememiştir. m.5/2 haberdar edilmeyi "8 inci ve 9 uncu maddelere göre" gerçekleşen bir olaya bağlar; kendi moderatörünüzün bir yorumu okumuş olmasının bu kapsamda sayılıp sayılmayacağına dair kanunda hüküm yoktur. Bu belirsizliği kabul ederek karar vermeniz gerekir — burada kanun metninde bulunmayan bir sonucu size kesin olarak sunmuyoruz.