Evet, değiştirilebilir — ama iki farklı rejimde iki farklı usulle.
Süreli Yayınlarda: Değişiklik Beyannamesi
5187 sayılı Kanun'un 7. maddesi, beyannamede yayının türünün gösterilmesini arar. 8. maddenin ikinci fıkrası ise değişiklik usulünü koyar: beyanname içeriğinde meydana gelen her değişiklik, iki hafta içinde, gerekli belgelerle birlikte yeni bir beyanname ile aynı makama bildirilir.
| Unsur | Değer |
|---|---|
| Süre | İki hafta |
| Nasıl | Yeni bir beyanname |
| Nereye | Yönetim yerinin bulunduğu yer Cumhuriyet Başsavcılığı |
| Denetim | m.8/1 hükmü değişiklik beyannameleri için de uygulanır |
Tür Değişikliğinin Sonuçları
Tür yalnız bir etiket değildir; iki yerde doğrudan sonuç doğurur.
| Alan | Etkisi |
|---|---|
| Ceza tabanı | m.15, m.16, m.18, m.20 ve m.21'deki alt sınırlar bölgesel ve yaygın yayınlarda yükselir |
| Basın kartı | Basın Kartı Yönetmeliği m.15/b, beyannamede seçilen yayın türünün 4. maddedeki tanıma uygun olmasını arar |
| Künye | 4. madde süreli yayında yayın türünün gösterilmesini arar; tür değişince künye de güncellenir |
Tarihsel Not: İlk Tür Bildirimi
5187'nin geçici 1. maddesi, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce yayımlanmakta olan süreli yayınların sahibi ve sorumlu müdürüne, otuz gün içinde yayınlarının türünü yönetim yerinin bulunduğu yer Cumhuriyet Başsavcılığına bildirme yükümlülüğü getirmişti. Bu süre içinde bildirim yapılmaması ağır para cezasına bağlanmıştı ve ceza bölgesel ile yaygın yayınlarda daha yüksek bir tabandan başlıyordu.
Bu geçiş hükmü bugün için tarihsel bir referanstır; ancak türün baştan beri kanunun ciddiye aldığı bir kalem olduğunu gösterir.
Radyo ve Televizyonda: Üst Kurul İzni
6112 sayılı Kanun'un 14. maddesi farklı bir tür kavramı kullanır — genel veya tematik yayın — ve usulü ayrı düzenler:
- Kuruluşlar yayın lisansı başvurusu sırasında yayınlarının türünü Üst Kurula yazılı olarak bildirir.
- Üst Kurul tarafından verilecek lisans belgesinde yayının türü açıkça belirtilir.
- Yayın hizmetlerinin bildirilen türde ve seçilen dilde yapılması zorunludur.
- Yayın türü talep üzerine Üst Kurulun izniyle değiştirilebilir.
- Yayın türünün değiştirilmesine ilişkin şartlar Üst Kurulca belirlenir.
Ne Zaman Değiştirmek Gerekir?
- Dağıtım alanı değiştiyse. Üç komşu ilden tek bir yerleşim birimine çekilmişseniz tür yerel olur (m.2/f).
- Yayım sıklığı değiştiyse. Günlükten haftalığa geçen bir yaygın yayın, tanım gereği yerel sayılır (m.2/f).
- Yeni illere açıldıysanız. Bölgesel ya da yaygın tanımına girmiş olabilirsiniz.
Sonuç
Süreli yayında tür değişikliği iki hafta içinde yeni bir beyanname ile Cumhuriyet Başsavcılığına bildirilir ve künye güncellenir. Radyo ve televizyonda ise tür değişikliği talep üzerine Üst Kurulun izniyle yapılır ve şartları Üst Kurulca belirlenir. Tür, ceza tabanını ve basın kartı şartlarını doğrudan etkilediği için gerçek duruma uygun tutulmalıdır.