Kaldırma Talebini Reddedersem Ne Olur?

Önce ayrımı yapın: neyi reddediyorsunuz?

5651 sayılı Kanunda kaldırma ve engelleme karara bağlıdır; karar ise ya adli merciden ya da idari merciden gelir. Bir üçüncü tür daha vardır: hiçbir mercie dayanmayan, doğrudan kişinin veya vekilinin talebi. Bu üçünü karıştırmak, ret kararının maliyetini yanlış hesaplamanıza yol açar. Talebin türünü ayırmak için kaldırma talebi geldiğinde ne yapılacağını anlattığımız yazıdaki akışı kullanın.

m.9/A: reddiniz süreci durdurmaz

Özel hayatın gizliliği başvurusunda süreç sizin onayınıza bağlı değildir. m.9/A f.3 uyarınca Başkan talebi derhâl Erişim Sağlayıcıları Birliğine bildirir ve erişim sağlayıcılar bu tedbir talebini derhâl, en geç dört saat içinde yerine getirir. Yani engelleme sizin sunucunuzda değil, erişim sağlayıcı katmanında uygulanır. İçeriği kaldırmayı reddetmeniz, içeriğin Türkiye'den erişilebilir kalmasını sağlamaz.

Buna karşılık kanun, sürecin kendiliğinden sona ermesi için iki güvence içerir. m.9/A f.5 birebir: talep eden kişi, talepte bulunduğu saatten itibaren yirmi dört saat içinde talebini sulh ceza hâkiminin kararına sunar; hâkim kararını en geç kırk sekiz saat içinde açıklar ve doğrudan Kuruma gönderir, aksi hâlde, erişimin engellenmesi tedbiri kendiliğinden kalkar. Ayrıca f.7 uyarınca engellemeye konu içeriğin yayından çıkarılmış olması durumunda hâkim kararı kendiliğinden hükümsüz kalır.

m.8: karar zaten idari veya adli merciden gelir

Katalog suç dosyalarında karar hâkim, mahkeme veya Cumhuriyet savcısı tarafından; m.8/4 kapsamında ise re'sen BTK Başkanı tarafından verilir. Burada size gelen şey bir talep değil, bir karardır. Reddetmek hukuken bir seçenek değildir; yapabileceğiniz şey kararı uygulamak ve ayrıca itiraz etmektir. m.8/2'nin son cümlesi bunu açıkça söyler: koruma tedbiri olarak verilen karara CMK hükümlerine göre itiraz edilebilir.

Kanunun üç yerinde kararın kendiliğinden ortadan kalkması düzenlenmiştir ve bunlar sizin lehinizedir. m.8/7: soruşturma sonucunda kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilirse karar kendiliğinden hükümsüz kalır. m.8/8: kovuşturma evresinde beraat kararı verilirse yine kendiliğinden hükümsüz kalır. m.8/9: konusu katalog suç oluşturan içeriğin yayından çıkarılması hâlinde erişimin engellenmesi kararı soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı, kovuşturma evresinde mahkeme tarafından kaldırılır.

Kararın gereğini yerine getirmemenin yaptırımı

5651 burada iki ayrı rejim kurar: koruma tedbiri (adli) kararları için adli para cezası, idari tedbir kararları için idari para cezası. İkisinin muhatabı ve kanun yolu da farklıdır.

KARARIN GEREĞİNİ YERİNE GETİRMEME — YAPTIRIM HARİTASI

m.8/10  Koruma tedbiri (adli) kararının gereğini yerine getirmeyen
        İÇERİK, YER veya ERİŞİM SAĞLAYICILARININ SORUMLULARI
        → 500 günden 3.000 güne kadar ADLİ PARA CEZASI
        (6518 ile "6 aydan 2 yıla kadar hapis"ten dönüştürülmüştür)

m.8/11  İdari tedbir kararının yerine getirilmemesi
        → 10.000 YTL'den 100.000 YTL'ye kadar İDARİ PARA CEZASI
        → Cezadan itibaren 24 saat içinde erişim sağlayıcı kararı
          yerine getirmezse: YETKİLENDİRMENİN İPTALİ

m.8/A f.5  8/A kararının gereğini yerine getirmeyen erişim sağlayıcılar
        ile ilgili İÇERİK ve YER SAĞLAYICILAR
        → 50.000 TL'den 500.000 TL'ye kadar İDARİ PARA CEZASI

m.8/A f.4  Fail bilgisini hâkim kararına rağmen vermemek
        → 3.000 günden 10.000 güne kadar ADLİ PARA CEZASI

KANUN YOLU
  İdari para cezalarına karşı  → 2577 sayılı İYUK (idare mahkemesi), m.8/12
  Engelleme/kaldırma kararına  → 5271 sayılı CMK'ya göre itiraz, m.8/2

m.8/11 bakımından önemli bir ayrıntı vardır: Anayasa Mahkemesinin 11/10/2023 tarihli ve E.2020/76, K.2023/172 sayılı kararıyla bu fıkranın birinci cümlesindeki ...ilgili içerik, yer ve erişim sağlayıcısına,... ibaresi iptal edilmiştir. Yani idari tedbir kararının yerine getirilmemesi hâlindeki idari para cezasının içerik ve yer sağlayıcıya uygulanmasına dayanak teşkil eden ibare metinden çıkmıştır.

m.5 — yer sağlayıcı sıfatıyla haberdar edilme

Haber siteniz okur yorumu, forum veya kullanıcı yüklemesi barındırıyorsa, o alan bakımından yer sağlayıcı sıfatındasınız. m.5 bu sıfatı iki cümleyle çerçeveler ve ikisi de sizin için belirleyicidir:

5651 MADDE 5 (birebir alıntı, ilgili fıkralar):

"(1) Yer sağlayıcı, yer sağladığı içeriği kontrol etmek veya hukuka
aykırı bir faaliyetin söz konusu olup olmadığını araştırmakla yükümlü
değildir.

(2) (Değişik: 6/2/2014-6518/88 md.) Yer sağlayıcı, yer sağladığı hukuka
aykırı içeriği bu Kanunun 8 inci ve 9 uncu maddelerine göre haberdar
edilmesi hâlinde yayından çıkarmakla yükümlüdür.

(6) (Ek: 6/2/2014-6518/88 md.) Yer sağlayıcılık bildiriminde bulunmayan
veya bu Kanundaki yükümlülüklerini yerine getirmeyen yer sağlayıcı
hakkında Başkan tarafından yüz bin Türk lirasından bir milyon Türk
lirasına kadar idari para cezası verilir."

Buradan üç sonuç çıkar. Birincisi, genel bir izleme yükümlülüğünüz yoktur — yorumları önceden denetlemek zorunda değilsiniz. İkincisi, kaldırma yükümlülüğü ancak haberdar edilmekle doğar. Üçüncüsü ve en önemlisi: f.2'nin atıf yaptığı iki maddeden biri olan 9 uncu madde iptal edilmiştir. Geriye işleyen tek dayanak 8 inci maddedir. Yani yer sağlayıcı sıfatınız bakımından haberdar edilmeyle doğan kaldırma yükümlülüğü, kaynağını yalnızca m.8'den alabilir. Bu sıfat ayrımının tamamı için yer sağlayıcı mı içerik sağlayıcı mı yazısına bakın.

m.4 — içerik sağlayıcı olarak zaten sorumlusunuz

Kendi ürettiğiniz haber, köşe yazısı, başlık, görsel ve video bakımından sıfatınız içerik sağlayıcıdır ve m.4/1 tek cümleyle şunu söyler: İçerik sağlayıcı, internet ortamında kullanıma sunduğu her türlü içerikten sorumludur. Burada kusur, haberdar edilme veya uyarı şartı aranmaz. Kaldırma talebini reddetmeniz bu sorumluluğu artırmaz; ama içeriği kaldırmanız da geçmişe etkili olarak ortadan kaldırmaz.

m.4/2 ise bağlantı istisnasını kurar: İçerik sağlayıcı, bağlantı sağladığı başkasına ait içerikten sorumlu değildir. Ancak, sunuş biçiminden, bağlantı sağladığı içeriği benimsediği ve kullanıcının söz konusu içeriğe ulaşmasını amaçladığı açıkça belli ise genel hükümlere göre sorumludur. Talep bir dış bağlantıya ilişkinse, savunmanız bu fıkradadır: içeriği benimsemediğinizi ve okuru oraya yönlendirmeyi amaçlamadığınızı gösteren bir sunuş biçimi.

Kişilik hakkı iddiasını reddederseniz

Burada dürüst olmak gerekir: 5651 sayılı Kanunda bu iddia için işleyen bir usul yoktur. Kişilik hakkı ihlali nedeniyle içeriğin yayından çıkarılmasını ve erişimin engellenmesini düzenleyen 9 uncu madde, Anayasa Mahkemesinin 11/10/2023 tarihli ve E.2020/76, K.2023/172 sayılı kararıyla bütünüyle iptal edilmiş ve iptal 10/10/2024'te yürürlüğe girmiştir. Yerine yeni bir hüküm konulmamıştır. Kanun metninde kişilik hakkı ibaresi bugün hiç geçmemektedir.

Bunun pratik sonucu şudur: kişilik hakkı iddiasıyla gelen bir talebi reddettiğinizde, 5651'e dayanan hızlandırılmış bir idari kaldırma veya engelleme süreci işlemez. Talep sahibinin başvurabileceği yollar 5651 dışındadır — 5187 sayılı Basın Kanunu kapsamındaki cevap ve düzeltme hakkı ile Türk Medenî Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre genel mahkemelerde açılacak davalar. İddia özel hayatın gizliliğine ilişkinse m.9/A, katalog suç oluşturuyorsa m.8 devreye girer; bunlar ayrı ve dar kapılardır.

Reddin üç somut riski

• Erişim engelleme. Talep m.8, m.8/A veya m.9/A kapsamına giriyorsa engelleme sizin iradenizden bağımsız olarak erişim sağlayıcı katmanında uygulanır. Kararın kapsamı genişletilirse tüm siteye yayılabilir — bu ihtimalin şartlarını site komple engellenirse ne yapılır yazısında madde metniyle inceledik.
• Para cezası. Adli kararın gereğini yerine getirmemek m.8/10 uyarınca 500-3.000 gün adli para cezası; m.8/A kararının gereğini yerine getirmemek f.5 uyarınca 50.000-500.000 TL idari para cezası doğurur.
• Tazminat davası. 5651 bir idari ve cezai çerçeve kurar; kişinin uğradığı zarara ilişkin talepleri genel hükümlere göre hukuk mahkemesinde ileri sürmesine engel değildir. m.4/1'deki mutlak sorumluluk bu davada aleyhinize dayanak oluşturur.

Reddederken ne yapmalısınız

Ret, bir editoryal karardır ve gerekçelendirilmesi gerekir. Aşağıdaki iç karar formu, hem dosyayı düzenli tutmak hem de olası bir davada editoryal özenin belgesi olmak üzere tasarlanmıştır.

İÇ KARAR FORMU — KALDIRMA TALEBİNİN REDDİ

Dosya no        : 2026/........
Talep tarihi/saati: ....../....../..........  ....:....
Talep sahibi    : ..............................................
Talebin dayanağı: [ ] m.8  [ ] m.8/A  [ ] m.9/A  [ ] mahkeme kararı
                  [ ] FSEK Ek m.4  [ ] dayanak gösterilmemiş
Talep edilen URL: https://...................................

A. TALEP BİR KARARA DAYANIYOR MU?
   [ ] Evet → RET SEÇENEĞİ YOKTUR. Gereğini yerine getir, AYRICA itiraz et.
              Uygulama saati: ....:....   İtiraz yolu: [ ] CMK  [ ] İYUK
   [ ] Hayır → B'ye geç.

B. EDİTORYAL DEĞERLENDİRME (her maddeye yazılı cevap)
   1. Haberin dayandığı kaynak/belge nedir?
   2. İddia doğrulanmış mıdır? Doğrulama kaydı nerede?
   3. İlgili kişinin görüşü alınmış mıdır? Alınmadıysa neden?
   4. Haberde güncelleme veya düzeltme gerektiren bir yanlışlık var mı?
   5. Kamu yararı gerekçesi nedir?
   6. Özel hayatın gizliliğine giren bir unsur (görüntü, adres, sağlık,
      aile hayatı) var mı? Varsa yalnız o unsur çıkarılabilir mi?

C. KARAR
   [ ] Talep karşılanmadı — gerekçe yukarıdadır.
   [ ] Kısmen karşılandı: ......................... çıkarıldı/düzeltildi.
   [ ] Cevap ve düzeltme metni yayımlanmak üzere kabul edildi.

D. BİLDİRİM
   Cevap gönderim tarihi/saati: ....../....../..........  ....:....
   Gönderim kanalı ve kaydı    : ...............................

Kararı veren : Sorumlu Müdür / Yayın Yönetmeni — Ad Soyad, imza

Kabul etmek de bedelsiz değildir

Kaldırmak her zaman güvenli seçenek değildir. Yayımlanmış bir haberin sessizce silinmesi, arşiv bütünlüğünü bozar ve sonraki taleplerde emsal oluşturur. Kanun metni de ikisini birbirinden ayırır: m.8/9 ve m.9/A f.7, içeriğin yayından çıkarılmasını kararın kalkması için bir sebep sayar; ancak hiçbir hüküm sizi kararsız bir talep karşısında içeriği kaldırmaya zorlamaz. Uygulanabilir orta yol genellikle kısmi düzeltmedir: yanlış olan unsurun düzeltilmesi, özel hayata giren tek bir görselin çıkarılması, sayfaya tarihli bir güncelleme notu düşülmesi.

Hangi yolu seçerseniz seçin, kararınızın izlenebilir olması gerekir: sürüm geçmişi, kim ne zaman ne değiştirdi kaydı, kaldırılan URL'nin ne olduğu. Sitenizin bu başlıklarda hazır olup olmadığını yasal uyum kontrol listesiyle ölçebilirsiniz.