Kanun olayları tek tek saymaz. m.17 bir usul kurar: hangi olayların şifresiz ve ücretsiz yayınlanacağını Üst Kurul belirler ve ilân eder. Bu yüzden sorunun cevabı kanunda değil, Üst Kurulun yürürlükteki önemli olaylar listesindedir.
m.17/1: listeyi kim, nasıl hazırlar
"Üst Kurul, toplum için büyük önem arz eden ulusal ve uluslararası olayları; ülke geneline şifresiz ve ücretsiz yayın yapan televizyon kanallarından canlı veya banttan yayınlanmasını temin etmek amacıyla, konuyla ilgili diğer kurumların görüşlerini de almak suretiyle bir önemli olaylar listesi hazırlayarak ilân eder. Önemli olaylar listesi Üst Kurulca aynı usulle güncellenebilir."
| Unsur | Kural |
|---|---|
| Kim belirler | Üst Kurul |
| Nasıl | Konuyla ilgili diğer kurumların görüşleri alınarak |
| Ne | Toplum için büyük önem arz eden ulusal ve uluslararası olaylar |
| Nasıl yayınlanır | Ülke geneline şifresiz ve ücretsiz, canlı veya banttan |
| Güncelleme | Aynı usulle mümkündür |
m.17/2: yükümlülük kimde
"Önemli olayları yayınlayacak televizyon yayıncıları, önemli olaylar listesinde yer alan olayların ülke geneline şifresiz ve ücretsiz olarak yayınlanmasını sağlar."
Bunun ticarî anlamı önemlidir: listedeki bir olayın münhasır yayın hakkını satın alan bir şifreli platform, bu olayı yalnız abonelerine gösteremez. Kanun, hakkın kullanımını kamunun erişimiyle sınırlar.
m.17/3: sınır ötesi yükümlülük
"Televizyon yayıncıları, ayrıca Avrupa Sınır Ötesi Televizyon Sözleşmesine taraf başka bir ülkenin listesinde yer alan önemli olaylarla ilgili münhasır haklarını, söz konusu ülke vatandaşlarının önemli bir kesimi tarafından izlenmesini engelleyecek şekilde kullanamaz."
Yani yükümlülük yalnız Türkiye'nin listesiyle sınırlı değildir. Sözleşmeye taraf başka bir ülkenin listesindeki bir olayın hakkını elinde tutan Türkiye'deki bir yayıncı, o ülkedeki izleyicinin erişimini engelleyecek biçimde davranamaz.
Kısa gösterim hakkıyla karıştırmayın
m.16 ve m.17, arka arkaya gelen ama tamamen farklı iki maddedir.
| m.16 Kısa gösterim hakkı | m.17 Kamunun önemli olaylara erişimi | |
|---|---|---|
| Hak kime | Diğer televizyon yayıncılarına | Kamuya |
| Kapsam | En çok 90 saniye, yalnız haber programında | Olayın yayını |
| Bedel | Bedeli karşılığında; âdil, makul, eşitlikçi temelde | İzleyici için ücretsiz |
| Kim belirler | Taraflar; usul ve esaslar Üst Kurul yönetmeliğinde | Üst Kurul, önemli olaylar listesiyle |
| Şifre | Konu değil | Şifresiz olmak zorunda |
Canlı veya banttan
m.17/1 "canlı veya banttan" der. Yani yükümlülük mutlaka canlı yayın gerektirmez; olayın banttan yayınlanması da kanunun aradığı sonucu sağlayabilir. Ancak "ülke geneline" ve "şifresiz ve ücretsiz" şartları her hâlde geçerlidir.
Usul ve esaslar yönetmelikte
m.17/4: "Kamunun önemli olaylara erişimi ile ilgili usul ve esaslar Üst Kurulca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir." Listeye giriş ölçütleri, yayıncıların bildirim yükümlülükleri ve uyuşmazlık çözümü bu yönetmelikten okunur.
Yayın hakkı alırken ne kontrol edilmeli
- Olay, Üst Kurulun yürürlükteki önemli olaylar listesinde mi?
- Listedeyse, yayın ülke geneline şifresiz ve ücretsiz sunulabiliyor mu?
- Sözleşmeye taraf başka bir ülkenin listesinde yer alıyor mu? (m.17/3)
- Diğer yayıncılara kısa gösterim hakkı sağlama yükümlülüğü nasıl karşılanacak? (m.16/1)
- Kısa gösterim talepleri için âdil, makul ve eşitlikçi bir bedel politikası var mı?
Yaptırım
m.17 ihlali m.32/2 kapsamındadır: ihlalin tespit edildiği aydan bir önceki aydaki brüt ticarî iletişim gelirinin yüzde birinden yüzde üçüne kadar idarî para cezası; radyo için 1.000 TL, televizyon ve isteğe bağlı hizmetler için 10.000 TL'den az olamaz. m.32/5'in ikinci kolu uyarınca bir yıl içinde yirmiden fazla ihlal, yayın durdurma merdivenini başlatır.
Kısa gösterim süresini 90 saniye yazısında, bedel meselesini kısa gösterim bedeli yazısında ele aldık.