TRT haber biriminde çalışan bir kişi gazeteci sayılır mı, basın kartı alabilir mi? İki soru da mevzuatta açıkça cevaplanmıştır.
Gazeteci Tanımı TRT'yi Kapsıyor
Basın Kartı Yönetmeliği m.4/h, gazeteciyi tanımlarken üç grubu sayar:
- 5953 sayılı Kanun kapsamında fikir ve sanat işlerinde ücret karşılığı çalışanlar,
- 6112 sayılı Kanun kapsamında kurulan radyo ve televizyonların haber birimlerinde çalışanlar,
- Türkiye Radyo-Televizyon Kurumunun haber birimlerinde çalışanlar.
Basın Kartı Alabilecek Unvanlar — m.25
Yönetmeliğin 25. maddesi, TRT'de basın kartı alabilecek unvanları dört bent hâlinde sayar:
| Bent | Unvanlar |
|---|---|
| a | Yönetim kurulu başkanı ve üyeleri |
| b | Genel müdür ve genel müdür yardımcıları, daire/kurul başkanları, genel sekreter, kanal koordinatörleri, TRT müdürleri ve radyo müdürleri |
| c | Daire/kurul başkan yardımcıları, genel sekreter yardımcıları, kanal koordinatör yardımcıları, haber koordinatörleri, radyo koordinatörleri, TRT müdür yardımcıları, radyo müdür yardımcıları, müdürler, haber koordinatör yardımcıları, müdür yardımcıları, yurt dışı temsilcileri, masa sorumluları ve yayın denetmenleri |
| ç | 2954 sayılı Kanun ve 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 548. maddesi kapsamında yapım ve yayınla görevli Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu personeli |
En Önemli Sınır
Bir Kolaylık: m.10/3
Yönetmeliğin 10. maddesi göreve bağlı basın kartını düzenler. Üçüncü fıkra bir istisna tanır: Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu aracılığıyla göreve bağlı basın kartı talep edenlerin başvurularında 8 inci maddenin birinci fıkrasının (f) bendinde belirtilen şart aranmaz.
m.8/1-f şu şartı arar: 5953 sayılı Kanun hükümlerine uygun sözleşme yapmış olması ve mücbir sebepler dışında işten ayrıldığı tarihten itibaren bir aydan fazla olmamak üzere ara vermeden çalışması.
Diğer Şartlar Aranır
m.8/1'in kalan bentleri TRT çalışanları için de geçerlidir:
- (a) 18 yaşını bitirmiş olmak
- (b) En az lise veya dengi bir eğitim kurumundan mezun olmak
- (c) Kısıtlı veya kamu hizmetlerinden yasaklı olmamak
- (ç), (d), (e) Sayılan suçlardan hüküm giymemiş olmak
- (g) Medya faaliyeti dışında ticarî faaliyette bulunmamak
Kart şartlarının tamamını basın kartı yönergesinde ele aldık.
TRT'de Üç İstihdam Biçimi
| Statü | Tabi olduğu mevzuat | Disiplin |
|---|---|---|
| Memur | 657 sayılı Kanun + 2954 m.50 | 2954 m.56/A–56/D + 657 Disiplin bölümü |
| Kadro karşılığı sözleşmeli personel | 2954 m.50/g (Değişik: 7548 — 2025) | 2954 m.56/A–56/D |
| Özel hukuk hükümlerine tabi personel | 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu + 2954 m.50/h ve /ı (Değişik: 7548 — 2025) | Yönetim Kurulunca belirlenen sözleşme hükümleri |
Ayrıntısını özlük hakları yazısında ve 7548 sayılı Kanun yazısında ele aldık.
5953 Uygulanır mı?
5953 rejimini gazeteci özlük hakları yönergesinde ele aldık.
Yaptığınız İş Neye Tabi?
| Konu | Dayanak |
|---|---|
| Basın kartı | Basın Kartı Yönetmeliği m.25 — haber alanında çalışmak şart |
| Özlük hakları | 2954 m.50–56 ve kamu iktisadi kuruluşları personel rejimi |
| Disiplin | 2954 m.56/A–56/D |
| Yayın esasları | 2954 m.5 + 6112 m.8 |
| Yayından doğan sorumluluk | 2954 m.28 — dava Kurum aleyhine |
| Fazla çalışma | 2954 m.52 ve ek m.1 |
| Yurt içi harcırah | 2954 m.50/j — emsal gündeliğin iki katına kadar |
Sonuç
TRT haber birimlerinde çalışanlar, Basın Kartı Yönetmeliğinin gazeteci tanımına doğrudan girer ve Yönetmeliğin 25. maddesinde sayılan unvanlarda basın kartı alabilir. 2024'te eklenen fıkra bir sınır koyar: haber alanında çalışmayanlara basın kartı verilmez. TRT üzerinden yapılan başvurularda 5953 sayılı Kanuna uygun sözleşme şartı aranmaz; diğer şartlar aranır. Personel, 5953 sayılı Kanuna değil 2954 sayılı Kanun ve kamu iktisadi kuruluşları personel rejimine tabidir.