Bir gazete basıldı ama dağıtımcı taşımıyor — bu mümkün mü? 23. madde hayır der ve ağır bir yaptırım koyar.
Birinci Fıkra: Dağıtım Yükümlülüğü
Süreli yayınların dağıtımını yapan kişiler, kendilerinden dağıtımı istenen yayınları, dağıtımını yaptıkları diğer yayınlar için aldıkları satış fiyatı, tiraj ve sayfa sayısına göre belirlenen dağıtım ücretini aşmayacak bir bedel karşılığında, dağıtmakla yükümlüdürler.
| Unsur | İçerik |
|---|---|
| Kim | Süreli yayınların dağıtımını yapan kişiler |
| Yükümlülük | Kendilerinden dağıtımı istenen yayınları dağıtmak |
| Bedel ölçütü | Diğer yayınlar için aldıkları satış fiyatı, tiraj ve sayfa sayısına göre belirlenen dağıtım ücretini aşmayacak bedel |
Yaptırım: On Misli
İkinci Fıkra: Bayi Serbestliği
Süreli yayınları perakende olarak satışa sunan gerçek veya tüzel kişiler, aynı anda diledikleri kadar dağıtım şirketiyle anlaşıp diledikleri yayınları satabilirler. Hiç kimse, bu kişilere, rakip yayınları satmama yükümlülüğü getiremez ve bu yayınları satmama koşuluna bağlı olan veya bu sonucu doğuracak edimlerde bulunamaz.
| Serbestlik | İçerik |
|---|---|
| Çoklu anlaşma | Aynı anda diledikleri kadar dağıtım şirketiyle anlaşma |
| Ürün seçimi | Diledikleri yayınları satma |
| Yasak 1 | Kimse bayilere rakip yayınları satmama yükümlülüğü getiremez |
| Yasak 2 | Bu yayınları satmama koşuluna bağlı olan veya bu sonucu doğuracak edimlerde bulunulamaz |
Engelleme Suçuyla İlişkisi — m.22
Madde 22/2: kanunun aradığı şartlara uyulmasına rağmen süreli ve süresiz yayınların basılmasını, yayımını, dağıtımını veya satışını şiddet veya tehditle engelleyen kimse iki yıla kadar hapis ve para cezasıyla cezalandırılır.
| m.23 | m.22 | |
|---|---|---|
| Fail | Dağıtımcı — yükümlülüğe aykırı davranan | Herkes |
| Fiil | Dağıtımdan kaçınmak | Şiddet veya tehditle engellemek |
| Ceza | Yayının toplam bedelinin on misli ağır para cezası | İki yıla kadar hapis + para cezası |
Ayrıntısını engelleme suçu yazısında ele aldık.
El Koyma ve Dağıtım Yasağıyla Karıştırmayın
Anayasal Zemin
Anayasa m.29/3: Kanun, haber, düşünce ve kanaatlerin serbestçe yayımlanmasını engelleyici veya zorlaştırıcı siyasal, ekonomik, mali ve teknik şartlar koyamaz. 5187 m.23, bu ilkeyi dağıtım zinciri bakımından somutlaştırır.
Ayrıntısını m.29 yazısında ele aldık.
Sonuç
5187 sayılı Kanunun 23. maddesine göre dağıtımcılar, kendilerinden dağıtımı istenen yayınları, diğer yayınlar için aldıkları dağıtım ücretini aşmayacak bir bedelle dağıtmakla yükümlüdür; aykırılık hâlinde dağıtımından kaçındıkları yayının toplam bedelinin on misli ağır para cezası uygulanır. Perakende satıcılar diledikleri kadar dağıtım şirketiyle anlaşabilir ve kimse onlara rakip yayınları satmama yükümlülüğü getiremez.