Cevap koşulludur: anlatımın amacı ve derinliği belirleyicidir. Bir suçun nasıl işlendiğini haber değeri çerçevesinde aktarmak ile onu uygulanabilir bir tarif hâline getirmek farklı şeylerdir. Kanun bu ayrımı birkaç hükümle birden kurar.
Sınırı çizen üç hüküm
| Hüküm | İçerik | Ceza |
|---|---|---|
| TCK m.214/1 | Suç işlemek için alenen tahrikte bulunmak | Altı aydan beş yıla kadar hapis |
| TCK m.218 | Bu suçların basın ve yayın yoluyla işlenmesi | Ceza yarı oranına kadar artırılır |
| 5187 m.20 | Cinsel saldırı, cinayet ve intihar olaylarında haber vermenin sınırlarını aşan ve özendirebilecek yazı ve resim | Adlî para cezası |
Koruyucu hüküm: TCK m.218'in son cümlesi
Aynı madde, cezayı artırdıktan sonra habercilik için kritik bir güvence getirir: "Ancak, haber verme sınırlarını aşmayan ve eleştiri amacıyla yapılan düşünce açıklamaları suç oluşturmaz."
Bu cümle, suç tekniğine ilişkin bir haberin otomatik olarak suç sayılmayacağını gösterir. Belirleyici olan, anlatımın haber verme mi yoksa öğretme ve teşvik mi olduğudur.
İki anlatım arasındaki fark
| Haber verme (güvenli) | Öğretici anlatım (riskli) |
|---|---|
| "Şüpheliler, banka müşterilerini telefonla arayarak kandırmış" | Dolandırıcılık senaryosunun konuşma metniyle birlikte verilmesi |
| "Sistemdeki bir açık kullanılarak veriye erişilmiş" | Açığın hangi sürümde, hangi adımlarla sömürüldüğünün tarifi |
| "Araç, kontak sistemi devre dışı bırakılarak çalınmış" | Kullanılan cihazın adı ve uygulama adımları |
| "Uyuşturucu, gıda paketleri içine gizlenerek taşınmış" | Gizleme yönteminin denetimden nasıl kaçırıldığının ayrıntısı |
Radyo ve televizyonda ayrıca yayın ilkesi var
Yayın hizmetlerinde konu ayrıca 6112 sayılı Kanunun 8. maddesinde düzenlenmiştir. m.8/1-g uyarınca yayın hizmetleri "suç işlemeyi, suçluyu ve suç örgütlerini övücü, suç tekniklerini öğretici nitelikte olamaz". Bu bent, 6112 m.32/1'in ağır yaptırım grubundadır: brüt ticarî iletişim gelirinin yüzde ikisi ile yüzde beşi arasında idarî para cezası ve programın beş keze kadar durdurulması.
Siber güvenlik ve teknik habercilik
Teknik yayıncılıkta bu sınır sık sık gündeme gelir. Güvenlik açıklarını haber yapmak kamuya yararlıdır; ancak istismar kodunu veya adım adım sömürü tarifini yayımlamak farklı bir alandır. Yerleşik uygulama, açığın varlığını ve etkisini duyurup teknik ayrıntıyı yamadan sonraya bırakmaktır.
Suçu ve suçluyu övme ile karıştırmayın
TCK m.215, işlenmiş bir suçu veya işlemiş olduğu suçtan dolayı bir kişiyi alenen övmeyi ayrıca düzenler; bu maddede fiilin cezalandırılabilmesi bakımından "bu nedenle kamu düzeni açısından açık ve yakın bir tehlikenin ortaya çıkması" koşulu 6459 sayılı Kanunla eklenmiştir. Teknik anlatım ile övme farklı fiillerdir; bir haber ikisini birden içerebilir.
Yaptırım özeti
| Fiil | Dayanak | Sonuç |
|---|---|---|
| Suç işlemek için alenen tahrik | TCK m.214/1 | 6 ay – 5 yıl hapis |
| Aynı fiilin basın yayın yoluyla işlenmesi | TCK m.218 | Ceza yarı oranına kadar artırılır |
| Cinsel saldırı, cinayet, intiharda özendirici yayın | 5187 m.20 | Adlî para cezası |
| Radyo-TV'de suç tekniklerini öğretici yayın | 6112 m.8/1-g | Brüt ticarî iletişim gelirinin %2–%5'i + program durdurma |
İntihar ve cinayet haberlerindeki özel kuralları intihar yazısında ve cinayet yazısında ele aldık.