Cinayet haberi yapmak serbesttir; kanunun sınırladığı şey nasıl yapıldığıdır. 5187 m.20, cinsel saldırı ve intiharla birlikte cinayet olaylarını da sayar: haber vermenin sınırlarını aşan ve okuyucuyu bu tür fiillere özendirebilecek nitelikte olan yazı ve resim yayımlayanlar cezalandırılır.
Kanunun kapattığı dört alan
| Alan | Neden | Dayanak |
|---|---|---|
| Özendirici ayrıntı ve sunum | Fiili çekici veya taklit edilebilir kılan anlatım | 5187 m.20 |
| Suçlu ilan eden dil ve görüntü | Masumiyet karinesinin ihlali | TCK m.285/5 |
| Korunan kişilerin kimliği | 18 yaş altı fail ve mağdurlar, cinsel suç mağdurları | 5187 m.21 |
| Soruşturma dosyasının gizli içeriği | Soruşturmanın gizliliğinin alenen ihlali | TCK m.285/1 |
Vermemesi gereken ayrıntılar
- Cinayet yönteminin adım adım anlatımı. Kullanılan araç, uygulama biçimi ve iz bırakmama yöntemleri özendirici nitelik ölçütüne en yakın unsurlardır.
- Ceset görüntüsü ve kan içeren kareler. İnsan onuruna aykırılığın yanında "haber verme sınırlarını aşma" ölçütünü doğrudan karşılar.
- Mağdurun yakınlarının acı anları. Kişilik hakkı ihlali doğurur (TMK m.24).
- Failin övülmesi veya haklı gösterilmesi. TCK m.215 kapsamında suçu ve suçluyu övme tartışması doğurabilir.
- Soruşturmanın gizli belgeleri. Otopsi raporu, ifade tutanağı, keşif tutanağı.
- Kesinlik bildiren nitelemeler. "Katil", "canavar" gibi ifadeler yerine "şüpheli" veya "sanık" kullanılmalıdır.
Soruşturma gizliliği ölçütü
TCK m.285/1, soruşturmanın gizliliğini alenen ihlal etmeyi bir yıldan üç yıla kadar hapis veya adlî para cezasıyla cezalandırır. Suçun oluşması için iki alternatif koşuldan biri aranır: soruşturma evresinde yapılan işlemin içeriğinin açıklanmasıyla suçlu sayılmama karinesinden yararlanma hakkının ya da haberleşmenin veya özel hayatın gizliliğinin ihlal edilmesi; ya da açıklamanın maddi gerçeğin ortaya çıkmasını engellemeye elverişli olması.
m.285/6 dengeyi kurar: "Soruşturma ve kovuşturma işlemlerinin haber verme sınırları aşılmaksızın haber konusu yapılması suç oluşturmaz."
Verilebilecek bilgiler
- Olayın gerçekleştiği il veya ilçe (mağduru teşhis etmiyorsa)
- Olayın türü ve genel seyri
- Resmî makamların kamuya yaptığı açıklamalar
- Yakalama, gözaltı ve tutuklama gibi işlemlerin gerçekleştiği bilgisi
- Yargılamanın aşaması ve duruşma tarihleri
- Toplumsal bağlam, istatistik ve uzman değerlendirmesi
Kadın cinayetleri ve aile içi olaylar
Aile içi olaylarda dolaylı teşhis riski yüksektir. Failin adı, akrabalık derecesi ve yerleşim yeri birlikte verildiğinde, mağdur veya haberdeki çocuklar tanınır hâle gelir; bu, 5187 m.21 kapsamına girebilir. Ayrıca fiilin gerekçelendirilmesine yol açan anlatım ("tartışma sonucu", "namus meselesi") 5187 m.20'nin özendirici nitelik ölçütü bakımından tartışma doğurur.
Yaptırım
5187 m.20 ihlali adlî para cezası gerektirir; kanundaki tutarlar 2005 öncesi lira cinsinden yazıldığı için 5252 sayılı Kanunun 5. maddesindeki dönüştürme kuralı uygulanır. Tazminat tarafında 5187 m.13 uyarınca eser sahibi ile yayın sahibi ve varsa temsilcisi müştereken ve müteselsilen sorumludur.
İntihar haberlerini intihar yazısında, masumiyet dilini tutuklama yazısında anlattık.