Evet, slogan ayırt edici olmak kaydıyla marka olarak tescil edilebilir. Kurumun Marka İnceleme Kılavuzu sloganların diğer markalardan daha katı kriterlere tabi tutulmaması gerektiğini, aynı ayırt edicilik ölçütlerinin uygulandığını belirtir. Ancak Kılavuz, sloganların ilgili tüketiciler tarafından ticari kaynak gösteren bir işaret olarak algılanmasının diğer markalara göre daha zor olduğunu da kabul eder. Mal veya hizmeti tanımlayan klişe sloganlar ve yalnızca tanıtıma yönelik reklam sloganları marka olarak tescil edilmez (İK başlık 2.2.5).
Bu yazıda Kurumun bir sloganı nasıl incelediğini, hangi tür sloganların reddedildiğini ve hangi özelliklerin ayırt edicilik sağladığını Kılavuzdaki örneklerle anlatıyoruz. Somut bir sloganın tescil edilip edilmeyeceğine Kurum karar verir; bu yazı bir değerlendirme yerine geçmez. Marka İnceleme Kılavuzu Kurumun yayımladığı inceleme rehberidir; mutlak ret bölümü 2019, karıştırılma ihtimali bölümü 2021 tarihlidir ve yer yer eski mevzuata atıf yapar. Bağlayıcı olan Kanun ve Yönetmeliktir; Kılavuz, Kurumun uygulamasını anlamak için yol göstericidir.
Kurum bir sloganı nasıl inceler?
Slogan, SMK m.4 kapsamında sözcüklerden oluşan bir işarettir ve diğer başvurular gibi SMK m.5'teki mutlak ret nedenleri yönünden incelenir. Sloganlarda öne çıkan iki bent şunlardır:
- Ayırt edicilik (SMK m.5/1-b): Herhangi bir ayırt edici niteliği olmayan işaretler tescil edilmez. Kılavuza göre sloganlar yapıları gereği reklam ve tanıtım aracı olarak sıkça kullanıldığından, incelemede önce sloganın ilgili tüketici kesiminde marka algısı yaratıp yaratmayacağına bakılır.
- Tanımlayıcılık (SMK m.5/1-c): Mal veya hizmetin cinsini, vasfını, kalitesini, amacını, değerini veya diğer özelliklerini belirten ifadeleri münhasıran ya da esas unsur olarak içeren işaretler tescil edilmez. Mal ve hizmeti doğrudan tanımlayan sloganlar ayırt edicilikten yoksunluğun yanı sıra tanımlayıcılık gerekçesiyle de reddedilir.
Değerlendirme her zaman başvurudaki mal ve hizmetler ile makul düzeyde bilgili, dikkatli ortalama tüketicinin algısı esas alınarak, işaret bütün olarak ele alınarak yapılır. Kılavuz, ürün şekilleri, renkler ve sloganlar gibi bazı işaretlerin başlangıçta ticari kaynak olarak algılanmasının daha zor olduğunu, ancak asgari düzeyde ayırt ediciliği olan bu tür işaretlerin tescil edilebileceğini belirtir (İK başlık 2.1.2.3).
Ayırt edici bulunmayan slogan türleri
İnceleme Kılavuzu, ayırt edici kabul edilmeyen sloganları gruplar hâlinde örnekler. Aşağıdaki örnekler Kılavuzdan aynen alınmıştır:
| Slogan türü | Kılavuzdaki örnekler | Neden reddedilir |
|---|---|---|
| Müşteri hizmetleriyle ilgili | “Müşterilerimiz ilk sırada gelir”, “İsmimiz güvencemizdir” | Her işletme tarafından kullanılabilecek nitelikte |
| Sosyal sorumluluk ve uyarı mesajları | “Ülkemizde mesleksiz genç kalmasın”, “Save our earth now” | Herkes tarafından serbestçe kullanılabilecek mesajlar |
| Değer, ilke veya vizyon bildiren | “Bilim, birlik, başarı” | Belirli bir ticari kaynağa işaret ettiği algılanmaz |
| “... seviyoruz”, “... yapıyoruz”, “I love ...” kalıpları | “Mayoyu Seviyoruz”, “İşimizi Seviyoruz”, “Marka Yapıyoruz”, “I Love Ankara” | Promosyonel mesaj; mal ve hizmete bakılmaksızın m.5/1-b |
| Tanımlayıcı ifade + övgü | “Best Shoes”, “The Best Outlet”, “En İyi Avukat” | Muadilleri arasında en iyisi anlamı; m.5/1-c |
| Sıradan reklam ve promosyon ifadesi | Fiyata veya promosyona doğrudan çağrışım yapan ifadeler | Marka algısı yaratmaz |
Kılavuz ayrıca iş yaşamında, özellikle tanıtım, reklam ve pazarlamada yaygın kullanımı olan sloganların ayırt edici olmadığını belirtir. “Yer adı + hatırası” biçimindeki ibareler ise o yer menşeli veya temalı hediyelik ürünler olarak algılanabileceğinden ilgili mal ve hizmetler için reddedilir (İK başlık 2.2.6).
Ayırt edici kabul edilebilecek sloganların özellikleri
Kılavuz, bir sloganın ayırt edici kabul edilmesini sağlayan özellikleri şöyle sıralar (İK başlık 2.2.5 ve ikinci kısım başlık 7.5):
- Birden çok anlamının bulunması,
- kelime oyunu niteliğinde olması veya hayal gücü içermesi,
- ironi, uyak veya ses tekrarı içermesi ya da bilinçaltına mesaj göndermesi,
- şaşkınlık verici, beklenmedik veya alışılmışın dışında kelime birleşimlerinden oluşması,
- anlam yönünden kolayca çözümlenememesi ve bu özellikler sayesinde kolay hatırlanması.
Kılavuzdaki bir ilan örneğinde, 30. sınıf için ayırt edici olmayan “choco” ibaresine rağmen “I Love” ifadesinin özgün stilizasyonu başvuruyu bütün olarak ayırt edici hâle getirmiştir. Yani yazım biçimi ve grafik düzenleme, kalıp bir ifadeye ayırt edicilik katabilir. Ancak yalnızca farklı yazı tipi kullanmak, renk eklemek veya kelimeleri farklı satırlara dizmek tanımlayıcı bir ibareyi kurtarmaya genellikle yetmez (İK başlık 3.2.1). Logo tarafı için logo tescili yazımıza bakabilirsiniz.
Slogan + marka birlikte başvurulursa
Kılavuza göre slogan, marka örneğinde belirgin ve kendi başına ayırt edici başka bir unsurla birlikte yer alıyorsa “slogan + marka” birleşimi bütün olarak ayırt edici kabul edilir (İK başlık 2.2.5). Bu yol tescili kolaylaştırabilir; ancak ayırt ediciliği sağlayan diğer unsur olduğu için, sloganın tek başına ne ölçüde korunacağı ayrı bir sorudur. Kelime ve şekil kombinasyonlarında Kılavuz, ayırt edici olmayan kelime unsuru için başvuru sahibine münhasır hak doğmadığını açıkça belirtir (İK başlık 2.2.4).
| Strateji | Avantaj | Dikkat |
|---|---|---|
| Sloganı tek başına başvurmak | Koruma doğrudan slogana yönelir | Ayırt edicilik eşiğini slogan tek başına geçmelidir |
| Slogan + ayırt edici marka | Bütün olarak ayırt edicilik daha kolay sağlanır | Ayırt edici olmayan slogan kısmı için ayrıca münhasır hak beklenmemeli |
| Hem marka hem slogan için ayrı başvurular | Her işaret kendi kapsamında korunur | Her başvuru ayrı ücrete tabidir (SMK m.11/2) |
Kullanımla kazanılan ayırt edicilik
Başvuru tarihinden önce kullanılmış ve bu kullanım sonucunda başvurudaki mal ve hizmetler bakımından ayırt edici nitelik kazanmış bir marka, SMK m.5/1'in (b), (c) ve (d) bentlerine göre reddedilemez (SMK m.5/2). Yıllardır kullandığınız bir slogan için bu yol önemlidir. Kılavuz, renk markaları bölümünde kullanımla kazanılan ayırt ediciliğin başvuruyla birlikte veya karara itiraz aşamasında sunulacak delillerle ispatlanabileceğini belirtir. Tescil sonrasında da hükümsüzlük talebinden önce kullanımla ayırt edicilik kazanılmışsa (b), (c) ve (d) bentlerine dayalı hükümsüzlük kararı verilemez (SMK m.25/4).
İki slogan ne zaman benzer sayılır?
Kurumun kendiliğinden incelediği “ayırt edilemeyecek kadar benzerlik” (SMK m.5/1-ç) sloganlarda dar yorumlanır. Kılavuza göre iki slogan arasında yalnızca bazı kelimelerin ortak olması yeterli değildir; inceleme hemen hemen aynılık derecesinde yapılır ve ufak farklılıklar bile işaretleri bu kapsamdan çıkarabilir. Buna karşılık önceki bir sloganın, verdiği mesajı değiştirmeyen ufak değişikliklerle yeniden başvuruya konu edilmesi hâlinde işaretler ayırt edilemeyecek kadar benzer bulunur. Kılavuzdaki örnek çiftler “I am what I am” ile “I'm what I'm” ve “Impossible Is Nothing” ile “Impossibly Is Nothing”dir (İK başlık 4.1.3.29).
Önceki marka sahibinin itirazı üzerine yapılan karıştırılma ihtimali incelemesinde (SMK m.6/1) ise slogan içeren markalar kavramsal olarak karşılaştırılırken bütün kelimelerin birlikte oluşturduğu bütünsel anlam dikkate alınır (İK ikinci kısım başlık 7.5). Yayıma itiraz süreci için markaya itiraz yazımıza bakın.
Başvurudan önce kontrol listesi
- Sloganı başvuracağınız mal ve hizmetler açısından okuyun: Ürünü veya hizmeti doğrudan anlatıyor mu, övüyor mu, herkesin kullanabileceği bir mesaj mı?
- Kelime oyunu, çift anlam, uyak veya beklenmedik bir birleşim gibi ayırt edici bir özellik içeriyor mu?
- Sloganı tek başına mı, ayırt edici markanızla birlikte mi, yoksa iki ayrı başvuruyla mı koruyacağınıza karar verin.
- Kullanım geçmişiniz varsa tarihli reklam, satış ve tanıtım belgelerini düzenli bir dosyada toplayın.
- Sloganın aynısı veya çok yakını için TÜRKPATENT marka araştırma ekranı üzerinden ön araştırma yapın.
- Mal ve hizmet listesini gerçekten kullanacağınız alanlarla sınırlayın; kullanılmayan kalemler maliyeti artırır ve beş yıl sonra iptal riski doğurur (SMK m.9/1; Marka Kılavuzu 2026).
Ücret
Slogan başvurusu için ayrı bir ücret satırı yoktur; olağan marka ücretleri uygulanır: tek sınıflı başvuru (02.01.01) 541,33 TL, ikinci sınıf (02.01.02) 541,33 TL, üçüncü ve sonraki her sınıf (02.01.28) 816,33 TL, tescil (02.01.03) 2.027,17 TL. Site toplamları tek sınıflı başvuru için 2.820,00 TL, tescil için 7.010,00 TL'dir. Tutarlar 2026 Ücret Tebliği'ndeki rakamlardır, KDV ve varsa harç hariçtir ve yalnızca 2026 yılı için geçerlidir. “Site toplamı” olarak verilen rakamlar Kurumun ücret sayfasında KDV ve harç eklenmiş toplamlardır. Ödemeden önce EPATS'te oluşan tahakkuku kontrol edin.
Sık Sorulan Sorular
Sloganlar için Kurum daha sert mi davranıyor?
Kılavuza göre hayır: Sloganlar diğer markalardan daha katı kriterlere tabi tutulmaz. Fark, sloganların tüketici tarafından ticari kaynak olarak algılanmasının pratikte daha zor olmasıdır.
Reklamlarda kullandığım tescilsiz sloganım korunuyor mu?
Marka koruması tescille elde edilir (SMK m.7/1). Başvuru tarihinden önce tescilsiz bir marka veya ticarette kullanılan bir işaret için hak elde edilmişse, bu işaretin sahibi sonraki başvuruya itiraz edebilir (SMK m.6/3). Bu hakkın şartları somut olaya göre değerlendirilir. Süre veya hak kaybı riski olan somut bir dosyada bir marka vekili ya da fikri mülkiyet alanında çalışan bir avukattan destek almanızı öneririz.
Sloganım reddedildi. Ne yapabilirim?
Ret kararının bildiriminden itibaren iki ay içinde yazılı ve gerekçeli itiraz edebilirsiniz; itiraz süresinden sonra gerekçe değiştirilemez ve yeni gerekçe eklenemez (SMK m.20/2). Ayrıntı: karara itiraz.
Daha önce benzer sloganlar tescil edilmiş, benimki neden reddedilsin?
Kılavuza göre benzer işaretlerin daha önce tescil edilmiş olması emsal değildir; her başvuru kendi koşullarına ve güncel şartlara göre değerlendirilir (İK, m.5/1-c genel ilkeleri).
Marka adları sahiplerine aittir. Bu yazı bağımsız bir teknik rehberdir; adı geçen kuruluşlarla bayilik veya ortaklık ilişkisi bulunduğu anlamına gelmez.
İlgili içerikler: TÜRKPATENT ve sınai mülkiyet rehberi · Marka tescili nasıl yapılır · Marka ret nedenleri · Logo tescili · Karara itiraz · Marka başvurusunda sık hatalar