Bu soruda önce kanunun kendi metnindeki durumu görmek gerekiyor, çünkü 5953'ün sosyal sigortaya ayrılmış maddesi artık yürürlükte değil.
23. Madde Mülga
Kanunun resmî metninde madde şöyle görünür:
Sosyal sigorta: Madde 23 — (Mülga: 17/7/1964 - 506/141 md.)
Yani 5953'ün sosyal sigortaya ilişkin özel hükmü, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 141. maddesiyle 1964'te kaldırılmıştır. Konu genel sosyal güvenlik mevzuatına devredilmiştir.
5953'te Yürürlükte Olan Prim Hükmü
Kanunda sigorta primine ilişkin yürürlükte olan bir hüküm vardır. 14. madde, ücretin her ay peşin ödeneceğini söyledikten sonra ekler: "İlave ücretlerin sigorta primlerinin ödenmesi mecburidir."
Bu, uygulamada en çok atlanan noktalardan biridir. Gazeteciye ödenen ilave ücretler — 15. maddedeki mukavele dışı işler ve sipariş edilen yazılar için ödenen ücretler dâhil — prime tabidir.
| Ödeme | Prim |
|---|---|
| Aylık ücret | Tabi |
| İlave ücretler | m.14 — primlerin ödenmesi mecburi |
| Mukavele dışı yazı ücreti (m.15) | m.15 — sigorta primleri mecburi |
| Fazla mesai ücreti (Ek m.1) | Ücret niteliğinde ödeme |
| Yıllık ikramiye (m.14) | Ücret niteliğinde ödeme |
15. madde de aynı yönde açıktır: kadrolu gazetecinin sözleşmesi dışında yaptığı işler ile sipariş edilen veya yayını kabul edilen yazılar için ayrıca ücret ödenir ve bu ilave ücretlerin sigorta primlerinin ödenmesi mecburidir.
Ücretin Banka Hesabına Yatırılması
14. madde, ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakın özel olarak açılan banka hesabına yatırılmak suretiyle ödenmesi konusunda düzenleme yapma yetkisi öngörür. Ölçütler arasında vergi mükellefiyeti türü, işletme büyüklüğü, çalıştırılan gazeteci sayısı ve işyerinin bulunduğu il sayılır.
5953'e Özgü Bildirim: m.9
Sosyal sigorta bildirimi genel mevzuata tabi olmakla birlikte, 5953'ün kendine özgü bir bildirim yükümlülüğü vardır ve bu yükümlülük SGK bildiriminin yerine geçmez, ona eklenir.
9. maddeye göre mukavelenin yapılışı işveren tarafından, feshi ise fesheden tarafça on beş gün içinde beyanname ile bildirilir:
- Bölge Çalışma Müdürlüğüne
- Mülkiye amirliğine
- Gazeteci üye ise sendikasına, değilse en fazla üyesi bulunan meslekî teşekküle
Maddenin devamı bu bildirimin işlevini açıklar: mülkiye amirleri bu beyannamelerin birer örneğini, gazetecinin kıdeminin tespitine esas olmak üzere ilgili kuruma gönderir.
Kontrol Listesi
- Yazılı iş akdi düzenlendi mi? (m.4)
- Sözleşmenin yapıldığı on beş gün içinde beyanname verildi mi? (m.9)
- Ücret her ay peşin ve banka hesabına ödeniyor mu? (m.14)
- İlave ücretlerin primleri ödeniyor mu? (m.14, m.15)
- Fazla mesai ücreti müteakip ücret tediyesiyle birlikte ödeniyor mu? (Ek m.1)
- Fesih hâlinde on beş gün içinde beyanname verildi mi? (m.9)
Sonuç
5953'ün sosyal sigortaya ilişkin 23. maddesi 1964'te mülga edilmiştir; bildirim ve prim yükümlülükleri genel sosyal güvenlik mevzuatına tabidir. Kanunda yürürlükte olan iki hüküm vardır: 14 ve 15. maddelerdeki ilave ücret primlerinin ödenmesi mecburiyeti ile 9. maddedeki on beş günlük beyanname bildirimi.