İki hüküm sık sık çatışıyormuş gibi okunuyor. Aslında farklı sorulara cevap veriyorlar.
İki Maddenin Konusu
| Madde | Sorusu | Koruduğu |
|---|---|---|
| FSEK m.36 | Alıntı yapabilir miyim? | Eser sahibinin haklarına karşı kamunun haber alma menfaatini |
| 5187 m.24 | Nasıl yaparsam suç olur? | Süreli yayının emeğini ve hakkını |
FSEK m.36 Ne Diyor?
- Basın veya radyo tarafından yayımlanan günlük haberler ve havadisler serbestçe iktibas edilebilir.
- Sosyal, siyasi veya ekonomik günlük meselelere ilişkin makale ve fıkralar, iktibas hakkı sarahaten saklı tutulmamışsa alınabilir.
- Saklı tutulmuş olsa dahi bunlar kısaltılarak basın özeti hâlinde alınabilir.
- Bütün hâllerde kaynak gösterilir: gazete, dergi ve ajansın adı, tarih ve sayı ile yazı sahiplerinin adları, müstear adları veya alâmetleri.
5187 m.24 Ne Diyor?
Madde iki fiili cezalandırır:
| Fiil | Ceza bandı |
|---|---|
| Bir süreli yayında yayımlanmış haber, yazı ve resimleri kaynak göstermeksizin yeniden yayımlamak | Daha düşük bant |
| Bu eserleri, yeniden yayım hakkı saklı tutulmuş olmasına rağmen süreli yayın sahibinin izni olmadan yeniden yayımlamak | Daha yüksek bant |
İki Metin Nasıl Uyuşuyor?
| Ortak ölçü | FSEK m.36 | 5187 m.24 |
|---|---|---|
| Hakkın saklı tutulması | Saklı tutulmamışsa alınabilir; tutulmuşsa yalnız özet | Saklı tutulmuşsa izinsiz yeniden yayım daha ağır ceza |
| Kaynak gösterme | Her hâlde zorunlu | Göstermemek başlı başına suç |
| Günlük haber | Serbestçe iktibas edilebilir | Kaynak gösterme yükümlülüğü devam eder |
Pratik Sonuç: Üç Soru
- İçerik ne? Günlük haber mi, köşe yazısı mı, fotoğraf mı?
- Hak saklı tutulmuş mu? Hedef yayın iktibas/yeniden yayım hakkını açıkça saklı tutmuş mu?
- Kaynak yazıldı mı? Yayın adı, tarih, sayı ve yazar.
Kendi Yayınınız İçin
Madde metinleri size bir imkân da sunar: hakkı açıkça saklı tutmak. Köşe yazılarınızda ve özel haberlerinizde iktibas ve yeniden yayım hakkını açıkça saklı tutarsanız:
- FSEK m.36 uyarınca yazılarınız aynen alınamaz — yalnız basın özeti yapılabilir.
- 5187 m.24 uyarınca izinsiz yeniden yayım daha yüksek ceza bandına girer.
Görsel ve Ajans İçeriği
5187 m.24 "haber, yazı ve resimleri" der; yani görseli de kapsar. Ajans içeriğinde ise ayrıca abonelik sözleşmesi devreye girer. Ayrıntısını yeniden yayım cezası, izinsiz ajans haberi ve köşe yazısı alıntısı yazılarında ele aldık.
Sonuç
İki hüküm çelişmez, tamamlar. FSEK m.36 neyin alınabileceğini belirler: günlük haberler serbest, makale ve fıkralar hak saklı tutulmamışsa alınabilir, saklı tutulmuşsa yalnız basın özeti yapılabilir. 5187 m.24 ise kaynak göstermeden yeniden yayımı ve hakkı saklı tutulmuş içeriğin izinsiz yeniden yayımını cezalandırır. Her iki metinde de kaynak göstermek zorunludur.