Kural 6112'de değil, 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 80. maddesindedir. Madde "Yayın yasağı" başlığını taşır ve üç saat dilimi kurar.
Maddenin metni
m.80: "Seçim günü saat 18'e kadar radyolar ve her türlü yayın organları tarafından seçim ve seçim sonuçları ile ilgili haber, tahmin ve yorum yapılması yasaktır.
Saat 18 ile 21 arasında ancak radyolarda Yüksek Seçim Kurulu tarafından seçim ile ilgili olarak verilecek haber ve tebliğler yayınlanabilir.
Saat 21'den sonra bütün yayınlar serbesttir."
Üç dilim tablosu
| Saat aralığı | Ne yapılabilir | Ne yapılamaz |
|---|---|---|
| 00.00 – 18.00 | Seçimle ilgisi olmayan yayınlar | Seçim ve seçim sonuçları ile ilgili haber, tahmin ve yorum |
| 18.00 – 21.00 | Radyolarda YSK tarafından verilecek haber ve tebliğler | Bunun dışında seçimle ilgili yayın |
| 21.00 – | Bütün yayınlar serbest | — |
Yasağın kapsamı: "her türlü yayın organları"
Madde 1961 tarihli olduğu için "radyolar ve her türlü yayın organları" ifadesini kullanır. Bu geniş ifade, televizyonu, yazılı basını ve internet üzerinden yapılan yayınları da kapsayacak biçimde anlaşılır. Uygulamada YSK, her seçim için yasağın kapsamına ilişkin kararlar alır ve bu kararlar bağlayıcıdır.
YSK kararları esas alınır
6112 m.30/1 uyarınca "seçimlerle ilgili olarak seçim dönemlerinde yapılan yayınlara ilişkin usul ve esaslar Yüksek Seçim Kurulu tarafından düzenlenir." m.30/2 uyarınca Üst Kurul bu yayınları YSK kararları doğrultusunda izler, denetler ve değerlendirir.
Bunun pratik sonucu şudur: her seçim için YSK'nın o seçime özgü kararı kontrol edilmelidir. Yasak saatleri kanunda yazılıdır ama uygulama ayrıntıları, kapsam ve istisnalar YSK kararıyla belirlenir. Oy verme saatleri de seçimden seçime ve ilden ile değişebildiği için, 298 m.80'deki saatlerin o seçimdeki karşılığı YSK kararından okunmalıdır.
Propaganda yasağı ayrı bir süre
Seçim günü yayın yasağı ile propaganda süresinin sona ermesi farklı şeylerdir. 298 m.55/A'nın ikinci fıkrası uyarınca siyasi partiler veya adaylar, seçimin başlangıç tarihinden itibaren oy verme gününden önceki yirmidört saate kadar olan sürede radyo ve televizyonlarda açık oturum, röportaj, panel gibi programlara katılarak görüşlerini açıklayabilir.
| Kural | Zaman | Dayanak |
|---|---|---|
| Program katılımı ve canlı toplantı yayını | Oy verme gününden önceki 24 saate kadar | 298 m.55/A/2 |
| Siyasî reklam | Yayın yasaklarının başlayacağı saate kadar | 6112 m.31/1 |
| Seçim ve sonuçlarıyla ilgili haber, tahmin, yorum | Seçim günü saat 18'e kadar yasak | 298 m.80 |
| YSK haber ve tebliğleri (yalnız radyolarda) | 18.00 – 21.00 arası serbest | 298 m.80 |
| Bütün yayınlar | 21.00'den sonra serbest | 298 m.80 |
İhlalin sonucu
298 m.149/A ("Özel radyo ve televizyon yayınlarına ilişkin suçlar") bugün mülgadır: 2/1/2017 tarihli ve 687 sayılı KHK'nin 10. maddesiyle yürürlükten kaldırılmış, 1/2/2018 tarihli ve 7076 sayılı Kanunun 10. maddesiyle aynen kabul edilmiştir. Bugün ihlal, YSK ve seçim kurullarının kararları ile Üst Kurulun 6112'den doğan genel yetkileri üzerinden değerlendirilir.
6112 m.32/2 uyarınca "bu Kanunun diğer maddelerinde belirlenen ilke, yükümlülük veya yasaklara aykırı yayın yapan ve/veya bu Kanun hükümleri kapsamında Üst Kurul tarafından belirlenen yükümlülüklerini yerine getirmeyen" medya hizmet sağlayıcıya brüt ticarî iletişim gelirinin yüzde birinden yüzde üçüne kadar idarî para cezası verilir. Ayrıca m.7/4, 6112 ve 5187 sayılı Basın Kanunu uyarınca getirilen yayın yasak ve kısıtlamalarına aykırı yayın için ayrı bir merdiven kurar: yayın bir gün durdurulur, tekrarda beş güne kadar, ikinci tekrarda onbeş güne kadar durdurulur, üçüncü tekrarda lisans iptal edilir.
Seçim günü için pratik kontrol listesi
- YSK'nın o seçime ilişkin yayın kararını yazılı olarak akış sorumlusuna verin.
- Saat 18.00 ve 21.00 için akışta sabit kontrol noktaları tanımlayın.
- Sosyal medya hesaplarınızı da yayın organı gibi değerlendirin; yasak "her türlü yayın organları" der.
- Canlı yayın konuklarına yasak saatlerini yayın öncesi bildirin.
- Yayın kaydını m.25/1 uyarınca eksiksiz tutun; seçim günü incelemelerinde bu kayıt esas alınır.
Seçim dönemi rejimini seçim dönemi yazısında, reklam kurallarını siyasî reklam yazısında anlattık.