Türk basın hukukunun temel kanunu 9/6/2004 tarihli ve 5187 sayılı Basın Kanunudur. 2022'de kapsamı genişledi: artık internet haber siteleri ve basın kartı da bu Kanunun içindedir.
Kanunun Kimliği
| Bilgi | Değer |
|---|---|
| Kanun numarası | 5187 |
| Kabul tarihi | 9/6/2004 |
| Resmî Gazete | 26/6/2004 — Sayı 25504 |
| Düstur | Tertip 5, Cilt 43 |
| Yürürlükten kaldırdığı | 15/7/1950 tarihli ve 5680 sayılı Basın Kanunu (m.30) |
| Büyük değişiklikler | 6352 (2012) ve 7418 (2022) |
Amaç — m.1
(Değişik fıkra: 13/10/2022-7418/1 md.) — Bu Kanunun amacı, basın özgürlüğü ve bu özgürlüğün kullanımı ile basın kartına ilişkin usul ve esasları belirlemektir. Bu Kanun basılmış eserlerin basımı ve yayımı ile internet haber sitelerini kapsar.
(Ek fıkra: 13/10/2022-7418/1 md.) — Basın kartı düzenlenmesi bakımından basın kartı talep eden medya mensupları ve enformasyon görevlileri bu Kanun kapsamına dâhildir.
Üç Kapsam Alanı
| Alan | İçerik | Dayanak |
|---|---|---|
| Basılmış eserler | Basım ve yayım | m.1/1 |
| İnternet haber siteleri | Süreli yayın olarak — 2022'den itibaren | m.1/1, m.2/m |
| Basın kartı | Medya mensupları ve enformasyon görevlileri | m.1/2, ek m.1–8 |
Kapsam Dışı
Ayrımı hangi kanun hangi yayına uygulanır yazısında ele aldık.
Anayasal Dayanak
| Anayasa maddesi | Kanundaki karşılığı |
|---|---|
| m.28 — Basın hürdür, sansür edilemez | m.3 — Basın özgürdür |
| m.29 — Süreli yayın önceden izne bağlanamaz | m.7 — Beyanname yeterlidir |
| m.29/3 — Gazetecilik mesleği esasları kanunla düzenlenir | 5953 sayılı Kanun |
| m.30 — Basın araçlarının korunması | m.22 — Engelleme ve tahrip suçu |
| m.32 — Düzeltme ve cevap hakkı | m.14 — Düzeltme ve cevap |
Ayrıntısını anayasal dayanak yönergesinde ele aldık.
Kanunun Yapısı
| Bölüm | Maddeler | Konu |
|---|---|---|
| Genel hükümler | m.1–3 | Amaç, tanımlar, basın özgürlüğü |
| Yayın kurma | m.4–10 | Künye, sorumlu müdür, sahip, beyanname, teslim |
| Sorumluluk | m.11–13 | Cezaî sorumluluk, haber kaynağı, hukukî sorumluluk |
| Cevap hakkı | m.14 | Düzeltme ve cevap |
| Cezalar | m.15–24 | Künye, durdurma, teslim, cevap, özendirme, kimlik, engelleme, dağıtım, yeniden yayım |
| Usul | m.25–29 | El koyma, dava süreleri, görevli mahkeme, çevirme yasağı, tebligat |
| Basın kartı | Ek m.1–8 | 2022'de eklendi |
| Geçici | Geçici m.1–4 | Uyum süreleri |
Sonuç
5187 sayılı Basın Kanununun amacı, basın özgürlüğü ve bu özgürlüğün kullanımı ile basın kartına ilişkin usul ve esasları belirlemektir. Kanun basılmış eserlerin basımı ve yayımı ile internet haber sitelerini kapsar; basın kartı bakımından ise medya mensupları ve enformasyon görevlileri kapsama dâhildir. İnternet haber siteleri ve basın kartı, 13/10/2022 tarihli ve 7418 sayılı Kanunla kapsama alınmıştır.